1Zasadowość
- Azot przyłącza proton H⁺ swoją wolną parą: CH₃NH₂ + H₂O ⇌ CH₃NH₃⁺ + OH⁻. Powstają jony OH⁻, więc odczyn jest zasadowy.
- Kation CH₃NH₃⁺ to jon metyloamoniowy.
2Sole amin
- Z HCl: CH₃NH₂ + HCl → CH₃NH₃⁺Cl⁻ (chlorek metyloamoniowy).
- Z H₂SO₄: 2CH₃NH₂ + H₂SO₄ → (CH₃NH₃)₂SO₄ (siarczan(VI) metyloamoniowy).
- Z kwasem karboksylowym: CH₃NH₂ + CH₃COOH → CH₃COO⁻CH₃NH₃⁺ (etanian metyloamoniowy). Po ogrzaniu ta sól traci wodę i powstaje amid: CH₃COO⁻CH₃NH₃⁺ → CH₃CONHCH₃ + H₂O.
- Mocna zasada wypiera aminę z soli: CH₃NH₃Cl + NaOH → CH₃NH₂ + NaCl + H₂O.
Jak odzyskać CH₃NH₂ z roztworu CH₃NH₃Cl?
Mocna zasada odbiera proton jonowi metyloamoniowemu: CH₃NH₃Cl + NaOH → CH₃NH₂ + NaCl + H₂O.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Która zasada jest mocniejsza
- Grupa alkilowa przesuwa elektrony w stronę azotu, więc jego para jest łatwiej dostępna. Aminy alifatyczne są mocniejszymi zasadami niż amoniak.
- W anilinie para elektronowa jest częściowo zdelokalizowana do pierścienia benzenowego. Azot słabo wiąże H⁺.
- Kolejność mocy: CH₃NH₂ > NH₃ > C₆H₅NH₂.
4Anilina
- Słabo rozpuszcza się w wodzie, ale dobrze w kwasie solnym, bo powstaje rozpuszczalna sól: C₆H₅NH₂ + HCl → C₆H₅NH₃⁺Cl⁻ (chlorek fenyloamoniowy).
- Dodatek: z wodą bromową daje biały osad 2,4,6-tribromoaniliny, bo grupa –NH₂ kieruje podstawniki w położenia orto i para.
Amina to zasada, bo azot ma wolną parę elektronową. Z kwasem tworzy sól, a mocna zasada uwalnia z soli wolną aminę.
Anilina nie jest obojętna. Jest słabszą zasadą niż amoniak, ale z mocnym kwasem tworzy sól. W tej reakcji nie podstawia chloru, tylko przyłącza H⁺.
Dlaczego anilina jest słabszą zasadą niż metyloamina?
Przesunięcie pary do pierścienia utrudnia przyłączenie H⁺.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Aminy jako zasady: sole, moc zasad i anilina
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Amina to zasada, bo azot ma wolną parę elektronową. Z kwasem tworzy sól, a mocna zasada uwalnia z soli wolną aminę.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Zasadowość aminy wynika z
- Aobecności atomu tlenu
- Bobecności pierścienia benzenowego
- Cwiązania C–N
- Dwolnej pary elektronowej na azocie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wolnej pary elektronowej na azocie – Para elektronowa azotu przyłącza proton H⁺.
Produktem reakcji CH₃NH₂ z HCl jest
- ACH₃Cl i NH₃
- BCH₃NH₃⁺Cl⁻
- CCH₃NH₂Cl₂
- DCH₃OH i NH₄Cl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: CH₃NH₃⁺Cl⁻ – Amina przyłącza proton i powstaje sól amoniowa.
Z jednego mola H₂SO₄ reaguje całkowicie
- A1 mol metyloaminy
- B3 mole metyloaminy
- C2 mole metyloaminy
- D0,5 mola metyloaminy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2 mole metyloaminy – Kwas ma dwa protony, więc 2CH₃NH₂ + H₂SO₄ → (CH₃NH₃)₂SO₄.
Kolejność mocy zasad od najsilniejszej to
- Aanilina > amoniak > metyloamina
- Bmetyloamina > amoniak > anilina
- Camoniak > metyloamina > anilina
- Dmetyloamina > anilina > amoniak
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: metyloamina > amoniak > anilina – Grupa alkilowa zwiększa gęstość elektronową na azocie, a pierścień ją zmniejsza.
Dlaczego anilina jest słabszą zasadą niż metyloamina?
- APara elektronowa azotu jest częściowo zdelokalizowana do pierścienia
- BAnilina nie ma atomu azotu
- CAnilina jest kwasem
- DPierścień benzenowy dostarcza elektronów azotowi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Para elektronowa azotu jest częściowo zdelokalizowana do pierścienia – Przesunięcie pary do pierścienia utrudnia przyłączenie H⁺.
Jak odzyskać CH₃NH₂ z roztworu CH₃NH₃Cl?
- ADodać roztwór NaOH
- BDodać HCl
- CDodać NaCl
- DDodać wodę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Dodać roztwór NaOH – Mocna zasada odbiera proton jonowi metyloamoniowemu: CH₃NH₃Cl + NaOH → CH₃NH₂ + NaCl + H₂O.
Anilina dobrze rozpuszcza się w roztworze HCl, bo
- Ajest w nim obojętna
- Bulega polimeryzacji
- Ctworzy rozpuszczalną sól C₆H₅NH₃Cl
- Dpodstawia atom chloru w pierścieniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tworzy rozpuszczalną sól C₆H₅NH₃Cl – Powstaje jonowa sól dobrze rozpuszczalna w wodzie.
Co powstaje w reakcji metyloaminy z kwasem etanowym?
- Aetanal
- Bsól CH₃COO⁻CH₃NH₃⁺
- Cester
- Damid i woda w temperaturze pokojowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: sól CH₃COO⁻CH₃NH₃⁺ – Na zimno zachodzi reakcja kwas–zasada, a amid powstaje dopiero po ogrzaniu soli.
Cały dział „Aminy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.