1Szereg L
- Atom węgla α (poza glicyną) ma cztery różne podstawniki, więc jest centrum chiralności. Są dwa lustrzane odbicia.
- Projekcja Fischera: –COOH u góry, reszta R na dole. Grupa –NH₂ po lewej stronie to szereg L, po prawej szereg D.
- Aminokwasy białkowe należą do szeregu L. Glicyna (R = H) nie ma centrum chiralności.
2Reszty do rozpoznania
| aminokwas | skrót | reszta R | co ją wyróżnia |
|---|---|---|---|
| alanina | Ala | –CH₃ | prosta grupa alkilowa |
| seryna | Ser | –CH₂OH | grupa hydroksylowa |
| cysteina | Cys | –CH₂SH | grupa tiolowa (mostki –S–S–) |
| fenyloalanina | Phe | –CH₂C₆H₅ | pierścień aromatyczny |
| tyrozyna | Tyr | –CH₂C₆H₄OH | pierścień i grupa –OH |
W projekcji Fischera aminokwas szeregu L ma grupę –NH₂
Grupa –COOH jest u góry, reszta R na dole, a –NH₂ po lewej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ładunek zależy od pH
- Niskie pH: kation ⁺H₃N–CH(R)–COOH (ładunek +1). Środek: jon obojnaczy ⁺H₃N–CH(R)–COO⁻ (0). Wysokie pH: anion H₂N–CH(R)–COO⁻ (−1). Tak zachowują się aminokwasy z obojętną resztą R (np. Gly, Ala).
- Dodatek: punkt izoelektryczny (pI) to pH, przy którym ładunek wypadkowy wynosi zero. Dla glicyny to około 6.
Aminokwasy białkowe to α-aminokwasy szeregu L. Ich forma jonowa zależy od pH: kation, jon obojnaczy albo anion.
Litera L nie oznacza, że aminokwas skręca światło w lewo. Opisuje ułożenie grup przy węglu α w projekcji Fischera, a kierunek skręcania mierzy się osobno.
✎Ściąga: Aminokwasy białkowe: szereg L, reszty i formy w roztworze
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Aminokwasy białkowe to α-aminokwasy szeregu L. Ich forma jonowa zależy od pH: kation, jon obojnaczy albo anion.
- Aminokwasy białkowe należą do szeregu L. Glicyna (R = H) nie ma centrum chiralności.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który aminokwas białkowy nie ma centrum chiralności?
- Aalanina
- Bglicyna
- Ccysteina
- Dseryna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: glicyna – Reszta R glicyny to H, więc przy węglu α są dwa takie same podstawniki.
W projekcji Fischera aminokwas szeregu L ma grupę –NH₂
- Apo prawej stronie
- Bu góry
- Cna dole
- Dpo lewej stronie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: po lewej stronie – Grupa –COOH jest u góry, reszta R na dole, a –NH₂ po lewej.
Reszta –CH₂OH występuje w
- Aalaninie
- Bserynie
- Ctyrozynie
- Dcysteinie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: serynie – Seryna ma grupę hydroksylową, cysteina grupę tiolową –SH.
Które aminokwasy mogą tworzyć mostek disiarczkowy –S–S–?
- Adwie seryny
- Bseryna i tyrozyna
- Cdwie alaniny
- Ddwie cysteiny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dwie cysteiny – Utlenienie dwóch grup –SH reszt Cys daje wiązanie –S–S–.
Reszta –CH₂C₆H₄OH jest charakterystyczna dla
- Aalaniny
- Bfenyloalaniny
- Ctyrozyny
- Dseryny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tyrozyny – Tyrozyna ma pierścień aromatyczny z grupą –OH, fenyloalanina sam pierścień.
W roztworze o bardzo niskim pH aminokwas występuje głównie jako
- Acząsteczka bez ładunków
- Bkation o ładunku +1
- Canion o ładunku −1
- Djon obojnaczy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kation o ładunku +1 – Nadmiar H⁺ protonuje grupę –COO⁻ i zostaje ładunek dodatni z –NH₃⁺.
Punkt izoelektryczny to pH, przy którym
- Aaminokwas ma ładunek +1
- Broztwór jest zawsze obojętny
- Cładunek wypadkowy aminokwasu wynosi zero
- Daminokwas ma ładunek −1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ładunek wypadkowy aminokwasu wynosi zero – Dla prostych aminokwasów przeważa wtedy jon obojnaczy.
Litera L w nazwie L-alanina oznacza
- Apołożenie grupy –NH₂ po lewej w projekcji Fischera
- Bskręcanie światła w lewo
- Cbudowę liniową cząsteczki
- Dobecność dwóch grup aminowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: położenie grupy –NH₂ po lewej w projekcji Fischera – D i L opisują konfigurację przy węglu α, a nie kierunek skręcania.
Cały dział „Aminokwasy i peptydy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.