Peptydy: sekwencje, hydroliza i obliczenia

ogarniam.edu.pl · Chemia · Aminokwasy i peptydyklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/chemia/peptydy-sekwencje-hydroliza-i-obliczenia/

W klasie III poznałeś wiązanie peptydowe. Tu liczysz peptydy, piszesz produkty hydrolizy w kwasie i zasadzie oraz robisz zadania z masą.

1Ile peptydów da się zapisać

Kondensacja: H₂N–CH₂–COOH + H₂N–CH(CH₃)–COOH → H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOH + H₂O (Gly-Ala). Wiązanie peptydowe to –CO–NH–.
Kolejność reszt zmienia związek. Z dwóch różnych aminokwasów (A i B), gdy reszty mogą się powtarzać, powstają 4 dipeptydy: A-A, A-B, B-A, B-B.
Z trzech różnych aminokwasów, każdy użyty raz, powstaje 3 · 2 · 1 = 6 tripeptydów.
Koniec N (wolna grupa –NH₂) zapisujesz po lewej, koniec C (wolna –COOH) po prawej.

2Hydroliza

Tripeptyd Gly-Ala-Ser: dwa wiązania peptydowe i rozpad na trzy aminokwasy.

Peptyd z n resztami ma n − 1 wiązań i zużywa n − 1 cząsteczek H₂O. Powstaje n aminokwasów.
W kwasie: H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOH + 2HCl + H₂O → ClH₃N–CH₂–COOH + ClH₃N–CH(CH₃)–COOH.
W zasadzie: Gly-Ala + 2NaOH → H₂N–CH₂–COONa + H₂N–CH(CH₃)–COONa + H₂O. Forma zapisu produktów zależy od polecenia.

Sprawdź, czy rozumiesz

Ile dipeptydów można zapisać z dwóch różnych aminokwasów, jeśli reszty mogą się powtarzać?

3Zadanie krok po kroku

Dane: 4,66 g tripeptydu Gly-Ala-Ser. M(Gly) = 75, M(Ala) = 89, M(Ser) = 105 g/mol. Szukane: liczba moli aminokwasów i masa produktów po pełnej hydrolizie.
Wzór: M = ΣM(aminokwasów) − (n − 1) · 18 g/mol, gdzie n to liczba reszt, a 18 g/mol to masa molowa H₂O. Liczbę moli peptydu liczysz z ilorazu m przez M (m – masa w g, M – masa molowa w g/mol).
Obliczenia: M = 75 + 89 + 105 − 2 · 18 = 233 g/mol. Liczba moli peptydu = 4,66 : 233 = 0,020 mol.
Aminokwasów jest 3 · 0,020 = 0,060 mol. Woda: 2 · 0,020 = 0,040 mol, czyli 0,72 g. Masa produktów: 4,66 + 0,72 = 5,38 g.
Odpowiedź: 0,060 mol aminokwasów o łącznej masie 5,38 g.

Zapamiętaj

Peptyd z n reszt to n − 1 wiązań i n − 1 cząsteczek wody. Dwa wiązania peptydowe wystarczą, by próba biuretowa wyszła dodatnia.

Uwaga na błąd

Do bilansu wody bierz n − 1, nie n. Pamiętaj też, że Gly-Ala i Ala-Gly to różne związki.

✎Ściąga: Peptydy: sekwencje, hydroliza i obliczenia

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Peptyd z n reszt to n − 1 wiązań i n − 1 cząsteczek wody. Dwa wiązania peptydowe wystarczą, by próba biuretowa wyszła dodatnia.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Ile dipeptydów można zapisać z dwóch różnych aminokwasów, jeśli reszty mogą się powtarzać?
1. A6
2. B2
3. C4
4. D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 – Są to A-A, A-B, B-A i B-B.
Ile różnych tripeptydów zawiera po jednej reszcie Gly, Ala i Ser?
1. A3
2. B27
3. C6
4. D9
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6 – Liczba ustawień trzech różnych reszt to 3! = 6.
Pełna hydroliza liniowego pentapeptydu zużywa
1. A6 cząsteczek wody
2. B5 cząsteczek wody
3. C1 cząsteczkę wody
4. D4 cząsteczki wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 4 cząsteczki wody – Pięć reszt to 4 wiązania peptydowe, a każde zużywa jedną cząsteczkę H₂O.
Masa molowa Gly-Ala (M(Gly) = 75, M(Ala) = 89 g/mol) wynosi
1. A128 g/mol
2. B146 g/mol
3. C182 g/mol
4. D164 g/mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 146 g/mol – 75 + 89 − 18 = 146 g/mol.
Z 0,10 mol liniowego tripeptydu po pełnej hydrolizie powstaje
1. A0,30 mol aminokwasów
2. B0,60 mol aminokwasów
3. C0,10 mol aminokwasów
4. D0,20 mol aminokwasów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,30 mol aminokwasów – Każda cząsteczka tripeptydu daje trzy cząsteczki aminokwasów.
Hydroliza Gly-Ala w środowisku kwasowym (HCl) daje
1. Aestry aminokwasów
2. Bsole sodowe aminokwasów
3. Csole amoniowe aminokwasów
4. Damidy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sole amoniowe aminokwasów – Grupy –NH₂ przyłączają H⁺ i powstają np. ClH₃N–CH₂–COOH.
Ile moli NaOH reaguje z 1 molem dipeptydu H₂N–CH₂–CO–NH–CH(CH₃)–COOH (hydroliza i zobojętnienie)?
1. A3 mole
2. B2 mole
3. C4 mole
4. D1 mol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 mole – Jeden mol NaOH zobojętnia grupę –COOH wolną, a drugi grupę –COOH powstałą z hydrolizy.
Który peptyd ma ten sam wzór sumaryczny co Gly-Ala?
1. AGly-Gly
2. BAla-Gly
3. CAla-Ala
4. DGly-Ser
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ala-Gly – Gly-Ala i Ala-Gly mają ten sam skład (C₅H₁₀N₂O₃), ale inną kolejność reszt.

Cały dział „Aminokwasy i peptydy”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 4

Aminy: budowa, rzędowość i nazwy Aminy jako zasady: sole, moc zasad i anilina Aminokwasy białkowe: szereg L, reszty i formy w roztworze Struktura II- i III-rzędowa białek Denaturacja, wysalanie i koagulacja Próby na białka: dobór odczynników i wnioski Szereg D, wzory Hawortha i anomery glukozy Reakcje glukozy i fruktozy: Tollens, Trommer i woda bromowa Disacharydy: wiązanie O-glikozydowe, maltoza, celobioza i sacharoza Skrobia i celuloza: wiązania, rozgałęzienia i hydroliza Woda mineralna i napoje: jony, mineralizacja i twardość Leki i substancje w organizmie: antacida, węgiel aktywowany, aspiryna Chemia w kuchni i w domu: udrażniacz, srebro, ciasto i sery Powietrze: smog, kwaśne opady i efekt cieplarniany w zadaniach Woda pitna i ścieki: uzdatnianie i oczyszczanie Gleba: pomiar kwasowości, sorpcja i wapnowanie Obliczenia: mol, masa i stężenie w zadaniach z biochemii Obliczenia wieloetapowe: wydajność, pH i redoks Ciągi przemian i identyfikacja substancji Jak zapisać odpowiedź na maturze: wzory, ładunki, jednostki i karta wzorów