1Utlenianie glukozy
- Tollens: HOCH₂(CHOH)₄CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → HOCH₂(CHOH)₄COONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O. Obserwacja: lustro srebra na ściankach probówki.
- Trommer: świeży Cu(OH)₂ rozpuszcza się w glukozie na zimno do szafirowego roztworu (wiele grup –OH, jak w glicerolu). Po ogrzaniu wytrąca się ceglasty Cu₂O: C₆H₁₂O₆ + 2Cu(OH)₂ → C₆H₁₂O₇ + Cu₂O + 2H₂O (zapis uproszczony).
2Glukoza czy fruktoza
- W środowisku zasadowym fruktoza izomeryzuje do glukozy, więc Tollens i Trommer są dodatnie dla obu.
- Woda bromowa jest kwaśna, więc izomeryzacji nie ma. Glukoza (aldoza) odbarwia ją: HOCH₂(CHOH)₄CHO + Br₂ + H₂O → HOCH₂(CHOH)₄COOH + 2HBr. Fruktoza (ketoza) nie odbarwia.
| odczynnik | glukoza | fruktoza |
|---|---|---|
| Tollens | lustro srebra | lustro srebra |
| Trommer (ogrzewanie) | ceglasty osad | ceglasty osad |
| woda bromowa | odbarwienie | brak zmian |
Który odczynnik odróżni glukozę od fruktozy?
Tylko aldoza odbarwia kwaśną wodę bromową.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykład obliczeniowy
- Dane: 1,8 g glukozy (M = 180 g/mol), nadmiar odczynnika Tollensa, M(Ag) = 108 g/mol. Szukane: masa srebra.
- Wzór: n = m przez M, czyli m = n · M (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol]). Z równania: 1 mol glukozy daje 2 mole Ag.
- Obliczenia: n(glukozy) = 1,8 : 180 = 0,010 mol. n(Ag) = 2 · 0,010 = 0,020 mol. m(Ag) = 0,020 · 108 = 2,16 g.
- Odpowiedź: powstaje 2,16 g, czyli około 2,2 g srebra.
Tollens i Trommer wykrywają grupę –CHO, ale fruktoza w środowisku zasadowym też jest dodatnia. Glukozę od fruktozy odróżnia woda bromowa.
Dodatni Tollens nie dowodzi, że cukier jest aldozą. Fruktoza jest ketozą i też daje wynik dodatni.
✎Ściąga: Reakcje glukozy i fruktozy: Tollens, Trommer i woda bromowa
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Tollens i Trommer wykrywają grupę –CHO, ale fruktoza w środowisku zasadowym też jest dodatnia. Glukozę od fruktozy odróżnia woda bromowa.
- Tollens: HOCH₂(CHOH)₄CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → HOCH₂(CHOH)₄COONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O. Obserwacja: lustro srebra na ściankach probówki.
- Trommer: świeży Cu(OH)₂ rozpuszcza się w glukozie na zimno do szafirowego roztworu (wiele grup –OH, jak w glicerolu). Po ogrzaniu wytrąca się ceglasty Cu₂O: C₆H₁₂O₆ + 2Cu(OH)₂ → C₆H₁₂O₇ + Cu₂O + 2H₂O (zapis uproszczony).
- Woda bromowa jest kwaśna, więc izomeryzacji nie ma. Glukoza (aldoza) odbarwia ją: HOCH₂(CHOH)₄CHO + Br₂ + H₂O → HOCH₂(CHOH)₄COOH + 2HBr. Fruktoza (ketoza) nie odbarwia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co obserwujesz w próbie Tollensa z glukozą?
- Alustro srebra
- Bceglasty osad
- Cniebieski osad
- Dodbarwienie roztworu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: lustro srebra – Jony Ag⁺ redukują się do metalicznego srebra.
Świeżo strącony Cu(OH)₂ na zimno w roztworze glukozy daje
- Aszafirowy roztwór
- Bceglasty osad
- Cczarny osad
- Dlustro srebra
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: szafirowy roztwór – Wiele grup –OH tworzy z Cu²⁺ rozpuszczalny kompleks.
Ceglasty osad w próbie Trommera po ogrzaniu to
- ACuO
- BCu(OH)₂
- CCuSO₄
- DCu₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Cu₂O – Grupa –CHO redukuje miedź(II) do miedzi(I).
Który odczynnik odróżni glukozę od fruktozy?
- Aodczynnik Trommera
- Broztwór jodu w KI
- Cwoda bromowa
- Dodczynnik Tollensa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: woda bromowa – Tylko aldoza odbarwia kwaśną wodę bromową.
Dlaczego fruktoza daje dodatnią próbę Tollensa?
- AJest disacharydem
- BMa grupę aldehydową
- CRozkłada się do metanalu
- DW środowisku zasadowym izomeryzuje do glukozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: W środowisku zasadowym izomeryzuje do glukozy – Zasada przekształca ketozę w aldozę.
Produktem utleniania glukozy wodą bromową jest
- Akwas glukarowy
- Bsorbitol
- Ckwas glukonowy
- Detanol
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwas glukonowy – Grupa –CHO zmienia się w –COOH.
Z 0,10 mol glukozy w próbie Tollensa powstaje (nadmiar odczynnika)
- A0,20 mol Ag
- B0,05 mol Ag
- C0,40 mol Ag
- D0,10 mol Ag
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,20 mol Ag – Z równania stosunek glukoza : Ag to 1 : 2.
Wynik dodatni próby Tollensa dla cukru wskazuje, że
- Ama on właściwości redukujące
- Bnie ma grupy –OH
- Cjest na pewno aldozą
- Djest sacharozą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ma on właściwości redukujące – Nie mówi jednak, czy to aldoza, bo ketozy też mogą dawać wynik dodatni.
Cały dział „Sacharydy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.