1Przypomnienie: co wykrywa która próba
- Biuret (NaOH + CuSO₄): fioletowy kompleks Cu²⁺ z wiązaniami peptydowymi. Dodatni od tripeptydów w górę (co najmniej dwa wiązania).
- Ksantoproteinowa (stężony HNO₃): nitrowanie pierścienia aromatycznego daje żółty kolor, a po dodaniu zasady pomarańczowy. Potrzebne są reszty Phe, Tyr lub Trp.
| próbka | biuret | ksantoproteinowa |
|---|---|---|
| Gly | − | − |
| Gly-Tyr | − | + |
| Gly-Gly-Gly | + | − |
| Gly-Tyr-Gly | + | + |
| żelatyna (mało reszt aromatycznych) | + | słaba lub − |
2Zadanie: rozróżnij trzy probówki
- Dane: A – Gly-Gly-Gly, B – Gly-Tyr, C – Gly (roztwory wodne). Szukane: plan i wnioski.
- Krok 1: do porcji A, B, C dodaj NaOH i CuSO₄. W A pojawia się fiolet, w B i C zostaje niebieski kolor. Wniosek: A ma co najmniej dwa wiązania peptydowe.
- Krok 2: do nowych porcji B i C dodaj ostrożnie stężony HNO₃ i lekko ogrzej. W B żółta barwa, w C bez zmian. Wniosek: B ma resztę aromatyczną (Tyr).
- Odpowiedź: A to Gly-Gly-Gly, B to Gly-Tyr, C to Gly.
Do obu prób potrzebna jest ostrożność, bo
Odczynniki trzeba stosować w okularach i rękawicach.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obserwacja a wniosek
- Obserwacja: to, co widzisz (kolor, osad, gaz). Wniosek: to, co z tego wynika.
- Brak żółtej barwy w próbie ksantoproteinowej nie wyklucza białka, tylko brak reszt aromatycznych.
- Stężony HNO₃ jest żrący: okulary, rękawice, ostrożnie.
Biuret wykrywa wiązania peptydowe, ksantoproteinowa reszty aromatyczne. Dobieraj odczynnik do tego, co ma się różnić w próbkach.
Dodatni biuret nie oznacza „to na pewno białko", bo daje go już tripeptyd. A ujemny biuret dla dipeptydu nie znaczy, że wiązania peptydowego nie ma.
✎Ściąga: Próby na białka: dobór odczynników i wnioski
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Biuret wykrywa wiązania peptydowe, ksantoproteinowa reszty aromatyczne. Dobieraj odczynnik do tego, co ma się różnić w próbkach.
- Biuret (NaOH + CuSO₄): fioletowy kompleks Cu²⁺ z wiązaniami peptydowymi. Dodatni od tripeptydów w górę (co najmniej dwa wiązania).
- Ksantoproteinowa (stężony HNO₃): nitrowanie pierścienia aromatycznego daje żółty kolor, a po dodaniu zasady pomarańczowy. Potrzebne są reszty Phe, Tyr lub Trp.
- Obserwacja: to, co widzisz (kolor, osad, gaz). Wniosek: to, co z tego wynika.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Próbę biuretową daje
- Aalanina
- Bdipeptyd Gly-Gly
- Cglicyna
- Dtripeptyd Gly-Gly-Gly
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tripeptyd Gly-Gly-Gly – Do fioletowego kompleksu potrzebne są co najmniej dwa wiązania peptydowe.
Dipeptyd Gly-Tyr w próbie biuretowej i ksantoproteinowej da wynik
- Abiuret +, ksantoproteinowa +
- Bbiuret −, ksantoproteinowa −
- Cbiuret +, ksantoproteinowa −
- Dbiuret −, ksantoproteinowa +
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: biuret −, ksantoproteinowa + – Ma jedno wiązanie peptydowe i pierścień aromatyczny tyrozyny.
Żółte zabarwienie po dodaniu stężonego HNO₃ wynika z
- Ahydrolizy wiązania peptydowego
- Brozkładu glicyny
- Ckompleksu Cu²⁺
- Dnitrowania pierścienia aromatycznego reszty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nitrowania pierścienia aromatycznego reszty – HNO₃ nitruje pierścienie Phe, Tyr, Trp.
Po dodaniu zasady do żółtej mieszaniny z próby ksantoproteinowej barwa
- Azmienia się na pomarańczową
- Bzmienia się na fioletową
- Cznika
- Dzmienia się na niebieską
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zmienia się na pomarańczową – Zasada zmienia żółty na pomarańczowy.
Jak odróżnić roztwór Gly-Gly-Gly od roztworu Gly?
- Apróbą biuretową
- Bwodą bromową
- Cpróbą ksantoproteinową
- Droztworem NaCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: próbą biuretową – Tylko tripeptyd daje fiolet z NaOH i CuSO₄.
Który zapis jest wnioskiem, a nie obserwacją?
- ARoztwór pozostał niebieski
- BRoztwór zabarwił się na fioletowo
- CPróbka zawiera co najmniej dwa wiązania peptydowe
- DWytrącił się osad
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Próbka zawiera co najmniej dwa wiązania peptydowe – Wniosek wynika z obserwacji i wiedzy o odczynniku.
Brak żółtej barwy w próbie ksantoproteinowej oznacza, że
- Aw próbce nie ma reszt aromatycznych – białko bez Phe, Tyr i Trp też może tam być
- Bw próbce na pewno nie ma białka
- Cpowstał kompleks miedzi
- Dbiałko jest zdenaturowane
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w próbce nie ma reszt aromatycznych – białko bez Phe, Tyr i Trp też może tam być – Próba ksantoproteinowa wykrywa tylko pierścienie aromatyczne, a nie samo białko.
Do obu prób potrzebna jest ostrożność, bo
- Astężony HNO₃ i roztwór NaOH są żrące
- Bksantoproteinowa wydziela wodór
- Cbiuret uwalnia chlor
- DCuSO₄ jest gazem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: stężony HNO₃ i roztwór NaOH są żrące – Odczynniki trzeba stosować w okularach i rękawicach.
Cały dział „Białka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.