1Skrobia
- Amyloza: łańcuch nierozgałęziony, wiązania α-1,4, skręcony w helisę.
- Amylopektyna: wiązania α-1,4 i rozgałęzienia α-1,6 (co około 25 reszt).
- Jod wnika do helisy amylozy i daje granatowy kompleks. Po ogrzaniu helisa się rozprostowuje i barwa znika, a po ochłodzeniu wraca.
2Celuloza
- Wiązania β-1,4. Co druga reszta glukozy jest obrócona o 180°, więc łańcuch jest prosty.
- Proste łańcuchy łączą się wiązaniami wodorowymi w mocne włókna (bawełna, drewno).
- Człowiek nie ma enzymu rozcinającego wiązanie β-1,4, więc celuloza to dla niego błonnik.
Dlaczego człowiek nie trawi celulozy?
Brak odpowiedniego enzymu sprawia, że celuloza jest błonnikiem.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Hydroliza
- (C₆H₁₀O₅)ₙ + n H₂O → n C₆H₁₂O₆ (H⁺ i ogrzewanie albo enzymy). Skrobia rozpada się stopniowo: dekstryny, maltoza, glukoza.
- Dane: 81 g skrobi, jednostka C₆H₁₀O₅ ma M = 162 g/mol, M(glukozy) = 180 g/mol. Szukane: masa glukozy.
- Wzór: n = m przez M (n – liczba moli [mol], m – masa [g], M – masa molowa [g/mol]). Z równania: 1 mol jednostek C₆H₁₀O₅ daje 1 mol glukozy.
- Obliczenia: n jednostek = 81 : 162 = 0,50 mol. Z każdej jednostki powstaje 1 cząsteczka glukozy, więc n(glukozy) = 0,50 mol. m = 0,50 · 180 = 90 g.
- Odpowiedź: 90 g glukozy. Sprawdzenie: 81 g + 9 g wody (0,50 mol) = 90 g.
- Doświadczenie: skrobia + jod daje granat. Po hydrolizie granat nie występuje. Po zobojętnieniu kwasu próba Trommera jest dodatnia, bo powstała glukoza.
Skrobia: α-1,4 (amyloza) i α-1,6 (rozgałęzienia amylopektyny). Celuloza: β-1,4, proste łańcuchy. Obie hydrolizują do glukozy.
Zniknięcie granatowej barwy po ogrzaniu nie oznacza, że skrobia się rozłożyła. To zwykle rozprostowanie helisy i barwa wraca po ochłodzeniu.
✎Ściąga: Skrobia i celuloza: wiązania, rozgałęzienia i hydroliza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Skrobia: α-1,4 (amyloza) i α-1,6 (rozgałęzienia amylopektyny). Celuloza: β-1,4, proste łańcuchy. Obie hydrolizują do glukozy.
- Amyloza: łańcuch nierozgałęziony, wiązania α-1,4, skręcony w helisę.
- Amylopektyna: wiązania α-1,4 i rozgałęzienia α-1,6 (co około 25 reszt).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Amyloza ma wiązania
- Aα-1,4
- Bα-1,6 w całym łańcuchu
- Cpeptydowe
- Dβ-1,4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: α-1,4 – Amyloza to nierozgałęziony łańcuch z wiązaniami α-1,4.
Rozgałęzienia w amylopektynie tworzą wiązania
- Aα-1,6
- Bα-1,2
- Cβ-1,4
- Dα-1,4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: α-1,6 – Przy węglu C6 odchodzi boczna gałąź.
Celulozę buduje glukoza połączona wiązaniami
- Aβ-1,4
- Bα-1,4
- Cα-1,6
- Dβ-1,2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: β-1,4 – Wiązania β-1,4 dają prosty łańcuch.
Granatowy kompleks z jodem tworzy
- Asacharoza
- Bhelisa amylozy
- Cglukoza
- Dceluloza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: helisa amylozy – Cząsteczki jodu układają się wewnątrz helisy.
Dlaczego człowiek nie trawi celulozy?
- ACeluloza nie zawiera glukozy
- BNie ma enzymu rozcinającego wiązania β-1,4
- CMa wiązania peptydowe
- DJest cukrem prostym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Nie ma enzymu rozcinającego wiązania β-1,4 – Brak odpowiedniego enzymu sprawia, że celuloza jest błonnikiem.
Skrobia po ogrzaniu z jodem traci granatową barwę, bo
- Ahelisa się rozprostowuje
- Bskrobia zamienia się w celulozę
- Cjod odparowuje całkowicie
- Dskrobia utlenia się do CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: helisa się rozprostowuje – Po ochłodzeniu barwa wraca.
Z 81 g skrobi (M jednostki 162 g/mol) po pełnej hydrolizie powstaje glukozy
- A81 g
- B90 g
- C180 g
- D45 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 90 g – n = 81 : 162 = 0,50 mol, więc m = 0,50 · 180 = 90 g.
Pośrednie produkty hydrolizy skrobi to
- Akwasy tłuszczowe
- Bdekstryny i maltoza
- Caminokwasy
- Dfruktoza i sacharoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dekstryny i maltoza – Skrobia rozpada się stopniowo do glukozy.
Cały dział „Sacharydy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.