ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Białkaklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/chemia/struktura-ii-i-iii-rzedowa-bialek/

Chemia · Białka · kl. 4 · zakres rozszerzony

Struktura II- i III-rzędowa białek

Kolejność aminokwasów to dopiero początek. Łańcuch się zwija, a o jego kształcie decydują różne wiązania i oddziaływania. Kształt z kolei wyznacza funkcję białka.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Struktura II-rzędowa

I-rzędowaII-rzędowaIII-rzędowaIV-rzędowakolejnośćaminokwasówhelisa α lubharmonijka βkształt całegołańcuchakilka łańcuchówrazem
Poziomy struktury białka: od sekwencji do kilku łańcuchów.
  • To lokalne zwinięcie łańcucha: α-helisa (spirala) albo harmonijka β (łańcuchy ułożone jak plisowana kartka).
  • Stabilizują ją wiązania wodorowe między grupą C=O jednego wiązania peptydowego a grupą N–H innego. Biorą w nich udział atomy szkieletu łańcucha, a nie reszty R.

2Struktura III-rzędowa

wiązanie wodorowesłabe, ale licznewiązanie jonoweprzyciąganie ładunkówmostek –S–S–wiązanie kowalencyjneoddz. hydrofobowez dala od wodyR–OHO=CR–COO⁻⁺H₃N–RCys–SS–CysCH₃CH₃H₂OH₂O
Oddziaływania stabilizujące strukturę III-rzędową.
  • To przestrzenne ułożenie całego łańcucha. Tutaj liczą się reszty boczne R.
oddziaływaniemiędzy czymuwagi
wiązanie wodorowepolarnymi resztami, np. –OH i C=Osłabe, ale liczne
wiązanie jonowe–COO⁻ i –NH₃⁺ w resztachprzyciąganie ładunków
mostek disiarczkowydwiema resztami Cys: –S–S–wiązanie kowalencyjne
oddziaływania hydrofoboweniepolarnymi resztamichowają się we wnętrzu białka
  • Mostek –S–S– powstaje przez utlenienie dwóch grup –SH: 2R–SH + [O] → R–S–S–R + H₂O ([O] – utleniacz, np. tlen).
Sprawdź, czy rozumiesz

Strukturę II-rzędową białka stabilizują głównie

3Rodzaje białek

  • Globularne (kłębkowate) rozpuszczają się w wodzie: albuminy, enzymy. Fibrylarne (włókniste) nie: keratyna we włosach, kolagen w skórze i ścięgnach.
  • Dodatek: struktura IV-rzędowa to kilka łańcuchów razem, np. hemoglobina z czterech. Mają ją tylko niektóre białka.
Zapamiętaj

Struktura I to sekwencja (wiązania peptydowe). II to helisa lub harmonijka (wiązania wodorowe w szkielecie). III to ułożenie całego łańcucha dzięki oddziaływaniom reszt R.

Uwaga na błąd

Wiązania peptydowe to struktura I-rzędowa, a nie II-rzędowa. Mostek –S–S– nie jest słabym oddziaływaniem, tylko wiązaniem kowalencyjnym.

✎Ściąga: Struktura II- i III-rzędowa białek

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Struktura I to sekwencja (wiązania peptydowe). II to helisa lub harmonijka (wiązania wodorowe w szkielecie). III to ułożenie całego łańcucha dzięki oddziaływaniom reszt R.
  • Globularne (kłębkowate) rozpuszczają się w wodzie: albuminy, enzymy. Fibrylarne (włókniste) nie: keratyna we włosach, kolagen w skórze i ścięgnach.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Strukturę II-rzędową białka stabilizują głównie

    1. Amostki disiarczkowe
    2. Bwiązania jonowe reszt R
    3. Cwiązania peptydowe
    4. Dwiązania wodorowe między grupami C=O i N–H szkieletu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wiązania wodorowe między grupami C=O i N–H szkieletu – Helisa α i harmonijka β powstają dzięki wiązaniom wodorowym szkieletu.

  2. Do struktury II-rzędowej należą

    1. Amostki –S–S–
    2. Bkilka łańcuchów razem
    3. Csekwencja aminokwasów
    4. Dα-helisa i harmonijka β
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: α-helisa i harmonijka β – To lokalne, regularne zwinięcie łańcucha.

  3. Mostek disiarczkowy tworzą

    1. Acysteina i alanina
    2. Bdwie reszty fenyloalaniny
    3. Cdwie reszty cysteiny
    4. Ddwie reszty seryny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dwie reszty cysteiny – Grupy –SH cystein utleniają się do –S–S–.

  4. Wiązanie, które buduje strukturę I-rzędową, a nie III-rzędową, to

    1. Awiązanie wodorowe między resztami
    2. Bmostek disiarczkowy
    3. Cwiązanie peptydowe
    4. Dwiązanie jonowe –COO⁻ i –NH₃⁺
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: wiązanie peptydowe – Wiązania peptydowe łączą aminokwasy w łańcuch, czyli tworzą sekwencję.

  5. Białkiem fibrylarnym jest

    1. Aenzym amylaza
    2. Balbumina
    3. Ckeratyna
    4. Dhemoglobina w roztworze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: keratyna – Keratyna tworzy włókna we włosach i paznokciach, nie rozpuszcza się w wodzie.

  6. Białka globularne cechuje

    1. Azwinięcie w kłębek i rozpuszczalność w wodzie
    2. Bnierozpuszczalność w wodzie
    3. Cbudowa włóknista
    4. Dbrak struktury III-rzędowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: zwinięcie w kłębek i rozpuszczalność w wodzie – Albuminy i enzymy są kłębkowate i rozpuszczalne.

  7. Gdzie chowają się niepolarne reszty w białku globularnym w wodzie?

    1. Atylko na końcu N
    2. Bwe wnętrzu cząsteczki
    3. Cna powierzchni
    4. Dw mostkach –S–S–
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: we wnętrzu cząsteczki – Oddziaływania hydrofobowe zbliżają je do siebie z dala od wody.

  8. Strukturę IV-rzędową mają

    1. Awyłącznie białka fibrylarne
    2. Btylko dipeptydy
    3. Ctylko białka złożone z kilku łańcuchów
    4. Dwszystkie białka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: tylko białka złożone z kilku łańcuchów – Przykładem jest hemoglobina z czterech podjednostek.

Cały dział „Białka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 4

Aminy: budowa, rzędowość i nazwyAminy jako zasady: sole, moc zasad i anilinaAminokwasy białkowe: szereg L, reszty i formy w roztworzePeptydy: sekwencje, hydroliza i obliczeniaDenaturacja, wysalanie i koagulacjaPróby na białka: dobór odczynników i wnioskiSzereg D, wzory Hawortha i anomery glukozyReakcje glukozy i fruktozy: Tollens, Trommer i woda bromowaDisacharydy: wiązanie O-glikozydowe, maltoza, celobioza i sacharozaSkrobia i celuloza: wiązania, rozgałęzienia i hydrolizaWoda mineralna i napoje: jony, mineralizacja i twardośćLeki i substancje w organizmie: antacida, węgiel aktywowany, aspirynaChemia w kuchni i w domu: udrażniacz, srebro, ciasto i seryPowietrze: smog, kwaśne opady i efekt cieplarniany w zadaniachWoda pitna i ścieki: uzdatnianie i oczyszczanieGleba: pomiar kwasowości, sorpcja i wapnowanieObliczenia: mol, masa i stężenie w zadaniach z biochemiiObliczenia wieloetapowe: wydajność, pH i redoksCiągi przemian i identyfikacja substancjiJak zapisać odpowiedź na maturze: wzory, ładunki, jednostki i karta wzorów