1Czym zajmuje się biologia
- Biologia to nauka o organizmach, czyli istotach żywych: o ich budowie, czynnościach życiowych i powiązaniach ze środowiskiem.
- Nazwa pochodzi z greki: bios – życie, logos – nauka.
- Biologia jest tak duża, że dzieli się na dziedziny:
| Dziedzina | Co bada |
|---|---|
| botanika | rośliny |
| zoologia | zwierzęta |
| mykologia | grzyby |
| mikrobiologia | bakterie i inne mikroorganizmy |
| anatomia | budowę wewnętrzną organizmów |
| genetyka | dziedziczenie cech |
| ekologia | zależności między organizmami i ich środowiskiem |
2Jak poznajemy przyrodę
- Obserwacja – uważnie oglądamy organizm lub zjawisko i niczego nie zmieniamy (np. liczymy ptaki przy karmniku). Wyniki zapisujemy: notatka, rysunek, zdjęcie, tabela.
- Doświadczenie (eksperyment) – celowo zmieniamy jeden warunek i sprawdzamy, co się stanie (np. czy rzeżucha wyrośnie bez wody).
- Źródła wiedzy: podręczniki, atlasy, encyklopedie, filmy przyrodnicze, sprawdzone strony internetowe (np. parków narodowych, uczelni).
Obserwacja – patrzę i opisuję. Doświadczenie – coś zmieniam i sprawdzam skutek.
Nazywanie obserwacji doświadczeniem. Jeśli niczego nie zmieniamy, tylko patrzymy i mierzymy – to obserwacja.
Czym zajmuje się biologia?
Biologia to nauka o wszystkich istotach żywych i ich związkach ze środowiskiem.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przyrządy biologa
- Lupa – powiększa kilka razy; obejrzysz nią np. owada albo spód liścia paproci.
- Mikroskop optyczny – powiększa do ok. 1500 razy; widać w nim komórki.
- Mikroskop elektronowy – powiększa nawet ponad milion razy; widać w nim wirusy i drobne części komórek.
- Przydają się też: lornetka (ptaki z daleka), aparat fotograficzny, termometr, linijka, waga.
4Bezpiecznie i z szacunkiem dla przyrody
- Pracuj według poleceń nauczyciela. Nie próbuj nieznanych roślin ani grzybów, po zajęciach umyj ręce.
- Złapane do obserwacji zwierzę wypuść tam, gdzie je znalazłeś. Nie zrywaj roślin chronionych.
Który przyrząd pozwala zobaczyć wirusy?
Wirusy są tak małe, że widać je dopiero przy powiększeniu mikroskopu elektronowego.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Biologia – nauka o życiu
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Obserwacja – patrzę i opisuję. Doświadczenie – coś zmieniam i sprawdzam skutek.
- Biologia to nauka o organizmach, czyli istotach żywych: o ich budowie, czynnościach życiowych i powiązaniach ze środowiskiem.
- Obserwacja – uważnie oglądamy organizm lub zjawisko i niczego nie zmieniamy (np. liczymy ptaki przy karmniku). Wyniki zapisujemy: notatka, rysunek, zdjęcie, tabela.
- Doświadczenie (eksperyment) – celowo zmieniamy jeden warunek i sprawdzamy, co się stanie (np. czy rzeżucha wyrośnie bez wody).
- Źródła wiedzy: podręczniki, atlasy, encyklopedie, filmy przyrodnicze, sprawdzone strony internetowe (np. parków narodowych, uczelni).
- Lupa – powiększa kilka razy; obejrzysz nią np. owada albo spód liścia paproci.
- Mikroskop optyczny – powiększa do ok. 1500 razy; widać w nim komórki.
- Mikroskop elektronowy – powiększa nawet ponad milion razy; widać w nim wirusy i drobne części komórek.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym zajmuje się biologia?
- Askałami, wodą i powietrzem
- Btylko roślinami i zwierzętami żyjącymi w Polsce
- Corganizmami, ich budową, czynnościami życiowymi i środowiskiem
- Dwyłącznie budową ciała człowieka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: organizmami, ich budową, czynnościami życiowymi i środowiskiem – Biologia to nauka o wszystkich istotach żywych i ich związkach ze środowiskiem.
Która dziedzina biologii bada grzyby?
- Agenetyka
- Bbotanika
- Czoologia
- Dmykologia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mykologia – Mykologia to nauka o grzybach.
Botanika to nauka o
- Adziedziczeniu cech
- Bzwierzętach
- Croślinach
- Dbakteriach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: roślinach – Botanicy badają rośliny.
Uczeń przez tydzień zapisywał, ile sikorek przylatuje do karmnika. Jaką metodę zastosował?
- Ahodowlę
- Bdoświadczenie
- Ceksperyment z próbą kontrolną
- Dobserwację
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: obserwację – Uczeń niczego nie zmieniał, tylko patrzył i liczył – to obserwacja.
Które badanie jest doświadczeniem?
- Apodlewanie jednej doniczki z rzeżuchą, a drugiej nie, i porównanie wzrostu
- Bfotografowanie ptaków w parku
- Cszkicowanie liścia klonu
- Dliczenie mrówek na ścieżce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: podlewanie jednej doniczki z rzeżuchą, a drugiej nie, i porównanie wzrostu – W doświadczeniu celowo zmieniamy jeden warunek – tu dostęp do wody.
Który przyrząd pozwala zobaczyć wirusy?
- Amikroskop elektronowy
- Blupa
- Cmikroskop optyczny
- Dlornetka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: mikroskop elektronowy – Wirusy są tak małe, że widać je dopiero przy powiększeniu mikroskopu elektronowego.
Czym najlepiej obejrzeć z bliska owada złapanego na łące?
- Atermometrem
- Bmikroskopem elektronowym
- Clornetką
- Dlupą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: lupą – Lupa powiększa kilka razy – w sam raz do oglądania owada.
Jak należy postąpić z dżdżownicą po zakończeniu obserwacji na lekcji?
- Awypuścić ją w miejscu, w którym ją znaleziono
- Bwypuścić ją na asfalcie przed szkołą
- Cwyrzucić ją do kosza
- Dzatrzymać ją w słoiku w klasie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wypuścić ją w miejscu, w którym ją znaleziono – Zwierzęta obserwujemy z szacunkiem i oddajemy przyrodzie tam, gdzie żyły.
Cały dział „Biologia jako nauka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.