1Etapy doświadczenia
- Problem badawczy – pytanie, na które szukamy odpowiedzi, np. „Czy woda jest potrzebna do kiełkowania nasion fasoli?”.
- Hipoteza – przypuszczalna odpowiedź na to pytanie, np. „Nasiona fasoli potrzebują wody do kiełkowania”. Doświadczenie ją potwierdzi albo obali.
- Przebieg – co robimy, z czego (np. szalki, wata, nasiona) i jak długo.
- Wyniki – co zaobserwowaliśmy lub zmierzyliśmy; najlepiej w tabeli.
- Wniosek – odpowiedź na problem badawczy: czy hipoteza się potwierdziła.
2Próba badawcza i próba kontrolna
- Próba badawcza – zestaw, w którym zmieniamy badany czynnik (nasiona na suchej wacie).
- Próba kontrolna – zestaw bez zmiany badanego czynnika (nasiona na wilgotnej wacie). Służy do porównania.
- Wszystkie inne warunki są takie same: liczba i rodzaj nasion, temperatura, światło.
- Bierzemy wiele nasion, a najlepiej powtarzamy doświadczenie – wtedy przypadek mniej psuje wynik.
Próba badawcza i próba kontrolna różnią się tylko jednym czynnikiem – tym, który badamy.
Zmiana dwóch warunków naraz (np. wody i temperatury). Wtedy nie wiadomo, który z nich wpłynął na wynik.
Badano, czy woda jest potrzebna do kiełkowania fasoli. Co jest próbą kontrolną?
W próbie kontrolnej nie zmieniamy badanego czynnika – nasiona mają wodę jak zwykle.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykład zapisu
| Etap | Przykład |
|---|---|
| problem | Czy woda jest potrzebna do kiełkowania nasion fasoli? |
| hipoteza | Nasiona fasoli potrzebują wody do kiełkowania. |
| wynik po 5 dniach | na wilgotnej wacie wykiełkowało 9 z 10 nasion, na suchej – żadne |
| wniosek | Woda jest potrzebna do kiełkowania – hipoteza się potwierdziła. |
✎Ściąga: Jak zaplanować doświadczenie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Próba badawcza i próba kontrolna różnią się tylko jednym czynnikiem – tym, który badamy.
- Problem badawczy – pytanie, na które szukamy odpowiedzi, np. „Czy woda jest potrzebna do kiełkowania nasion fasoli?”.
- Hipoteza – przypuszczalna odpowiedź na to pytanie, np. „Nasiona fasoli potrzebują wody do kiełkowania”. Doświadczenie ją potwierdzi albo obali.
- Przebieg – co robimy, z czego (np. szalki, wata, nasiona) i jak długo.
- Wyniki – co zaobserwowaliśmy lub zmierzyliśmy; najlepiej w tabeli.
- Wniosek – odpowiedź na problem badawczy: czy hipoteza się potwierdziła.
- Próba badawcza – zestaw, w którym zmieniamy badany czynnik (nasiona na suchej wacie).
- Próba kontrolna – zestaw bez zmiany badanego czynnika (nasiona na wilgotnej wacie). Służy do porównania.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest hipoteza?
- Apytaniem, na które szukamy odpowiedzi
- Blistą potrzebnych przyrządów
- Czapisem wyników w tabeli
- Dprzypuszczalną odpowiedzią na problem badawczy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przypuszczalną odpowiedzią na problem badawczy – Hipotezę stawiamy przed doświadczeniem i sprawdzamy ją.
Która wypowiedź jest problemem badawczym?
- ARzeżucha rośnie szybciej na świetle.
- BŚwiatło jest potrzebne do wzrostu rzeżuchy, co potwierdzono.
- CCzy światło wpływa na wzrost rzeżuchy?
- DRzeżucha na parapecie urosła o 3 cm.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Czy światło wpływa na wzrost rzeżuchy? – Problem badawczy zapisujemy jako pytanie.
Czym różni się próba badawcza od próby kontrolnej?
- Aliczbą powtórzeń i rodzajem nasion
- Bniczym się nie różni
- Ctylko badanym czynnikiem
- Dwszystkimi warunkami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tylko badanym czynnikiem – Wszystkie inne warunki muszą być jednakowe, inaczej nie wiadomo, co zmieniło wynik.
Badano, czy woda jest potrzebna do kiełkowania fasoli. Co jest próbą kontrolną?
- Anasiona na suchej wacie w ciemności
- Bnasiona na wilgotnej wacie
- Cnasiona w zamrażarce
- Dnasiona na suchej wacie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nasiona na wilgotnej wacie – W próbie kontrolnej nie zmieniamy badanego czynnika – nasiona mają wodę jak zwykle.
Do czego służy próba kontrolna?
- Ado zmiany kilku warunków naraz
- Bdo zapisania problemu badawczego
- Cdo porównania z próbą badawczą
- Ddo zastąpienia hipotezy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do porównania z próbą badawczą – Dopiero porównanie obu prób pokazuje wpływ badanego czynnika.
Kasia ustawiła jedną doniczkę z rzeżuchą w ciemnej szafie i podlewała ją, a drugą na parapecie i nie podlewała. Co jest błędem?
- Aużyła rzeżuchy
- Bzmieniła naraz dwa czynniki
- Czrobiła dwie próby
- Dpostawiła doniczkę na parapecie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zmieniła naraz dwa czynniki – Próby różnią się światłem i wodą, więc nie wiadomo, który czynnik zadziałał.
Po co w doświadczeniu używa się wielu nasion zamiast jednego?
- Ażeby hipoteza zawsze się potwierdziła
- Bżeby wynik nie był dziełem przypadku
- Cżeby nie trzeba było próby kontrolnej
- Dżeby doświadczenie trwało krócej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: żeby wynik nie był dziełem przypadku – Jedno nasiono mogło być np. uszkodzone; wiele nasion daje pewniejszy wynik.
Czym jest wniosek z doświadczenia?
- Aprzypuszczeniem przed doświadczeniem
- Bodpowiedzią na problem badawczy na podstawie wyników
- Copisem potrzebnych materiałów
- Dpytaniem zadanym na początku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: odpowiedzią na problem badawczy na podstawie wyników – Wniosek mówi, czy hipoteza się potwierdziła.
Cały dział „Biologia jako nauka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.