1Po co porządkujemy organizmy
- Na Ziemi żyją miliony gatunków. Żeby się w nich nie pogubić, biolodzy łączą je w grupy według podobieństw i pokrewieństwa. Zajmuje się tym systematyka.
- Gatunek – organizmy bardzo do siebie podobne, które mogą się ze sobą krzyżować i mieć płodne potomstwo.
2Jednostki systematyczne
- Od największej do najmniejszej: królestwo → typ (u roślin: gromada) → gromada (u roślin: klasa) → rząd → rodzina → rodzaj → gatunek.
- Im niższa jednostka, tym mniej organizmów obejmuje i tym bardziej są one podobne.
Który zapis przedstawia poprawną kolejność jednostek od największej?
Zaczynamy od królestwa, kończymy na gatunku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Nazwy gatunków
- Naukowe nazwy gatunków są łacińskie i dwuczłonowe – zasadę wprowadził w XVIII wieku szwedzki uczony Karol Linneusz.
- Pierwszy człon to nazwa rodzaju, drugi – określenie gatunku: Canis lupus – wilk szary, Quercus robur – dąb szypułkowy.
- Polskie nazwy też są zwykle dwuczłonowe: sikora bogatka, sosna zwyczajna.
Nazwa gatunku = nazwa rodzaju + określenie gatunku (np. Canis lupus).
4Pięć królestw
| Królestwo | Najważniejsze cechy | Przykłady |
|---|---|---|
| bakterie | jednokomórkowe, bez jądra komórkowego | bakterie mlekowe, sinice |
| protisty | z jądrem; jedno- lub wielokomórkowe, o prostej budowie | pantofelek, euglena, glony |
| grzyby | z jądrem, ściana z chityny, brak chlorofilu, cudzożywne | drożdże, borowik, pleśń |
| rośliny | wielokomórkowe, ściana z celulozy, chlorofil, samożywne | mech, paproć, sosna, róża |
| zwierzęta | wielokomórkowe, bez ściany komórkowej, cudzożywne, zwykle aktywnie się poruszają | dżdżownica, motyl, wilk |
- Wirusy nie należą do żadnego królestwa, bo nie są organizmami.
Mylenie kolejności rodziny i rodzaju. Rodzina jest większa: rodzina psowate obejmuje m.in. rodzaj pies (wilk, szakal) i rodzaj lis.
Organizm jest wielokomórkowy, ma ścianę komórkową z celulozy i chlorofil. Do którego królestwa należy?
Ściana z celulozy i chlorofil to cechy roślin.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Klasyfikacja organizmów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Nazwa gatunku = nazwa rodzaju + określenie gatunku (np. Canis lupus).
- Gatunek – organizmy bardzo do siebie podobne, które mogą się ze sobą krzyżować i mieć płodne potomstwo.
- Wirusy nie należą do żadnego królestwa, bo nie są organizmami.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która jednostka systematyczna jest najmniejsza?
- Arodzaj
- Bgatunek
- Ckrólestwo
- Drodzina
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: gatunek – Gatunek obejmuje najbardziej podobne do siebie organizmy.
Który zapis przedstawia poprawną kolejność jednostek od największej?
- Atyp, królestwo, gromada, rodzina, rząd, rodzaj, gatunek
- Bgatunek, rodzaj, rodzina, rząd, gromada, typ, królestwo
- Ckrólestwo, typ, gromada, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek
- Dkrólestwo, gromada, typ, rząd, rodzaj, rodzina, gatunek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: królestwo, typ, gromada, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek – Zaczynamy od królestwa, kończymy na gatunku.
Kto wprowadził dwuczłonowe nazewnictwo gatunków?
- AMikołaj Kopernik
- BKarol Darwin
- CKarol Linneusz
- DLudwik Pasteur
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Karol Linneusz – Linneusz w XVIII wieku nadał gatunkom nazwy łacińskie złożone z dwóch członów.
Co oznacza pierwszy człon w nazwie Quercus robur (dąb szypułkowy)?
- Anazwę królestwa
- Bnazwę rodzaju
- Cnazwę odkrywcy
- Dnazwę rodziny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nazwę rodzaju – Quercus to rodzaj dąb, a robur określa gatunek.
Organizm jest wielokomórkowy, ma ścianę komórkową z celulozy i chlorofil. Do którego królestwa należy?
- Ado zwierząt
- Bdo roślin
- Cdo bakterii
- Ddo grzybów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: do roślin – Ściana z celulozy i chlorofil to cechy roślin.
Organizm ma komórki z jądrem i ścianą z chityny, nie ma chlorofilu. Do którego królestwa należy?
- Ado roślin
- Bdo zwierząt
- Cdo grzybów
- Ddo bakterii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do grzybów – Chityna w ścianie i cudzożywność to cechy grzybów.
Dlaczego wirusów nie zalicza się do żadnego królestwa?
- Abo są za duże
- Bbo prowadzą fotosyntezę
- Cbo nie są organizmami
- Dbo mają jądro komórkowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bo nie są organizmami – Wirusy nie mają budowy komórkowej.
Czym jest gatunek?
- Agrupą podobnych organizmów, które mogą mieć razem płodne potomstwo
- Bzbiorem kilku rodzin
- Cgrupą wszystkich zwierząt z jednego lasu
- Dkażdym organizmem jednokomórkowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: grupą podobnych organizmów, które mogą mieć razem płodne potomstwo – Osobniki jednego gatunku krzyżują się i mają płodne potomstwo.
Cały dział „Klasyfikacja, wirusy, bakterie i grzyby”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.