1Czym są wirusy
- Wirus to cząstka zbudowana z materiału genetycznego (DNA lub RNA) otoczonego płaszczem białkowym (kapsydem). Niektóre mają jeszcze osłonkę, np. wirus grypy.
- Są dużo mniejsze od bakterii – widać je tylko w mikroskopie elektronowym.
2Dlaczego wirusy nie są organizmami
- Nie mają budowy komórkowej. Poza komórką nie odżywiają się, nie oddychają, nie rosną.
- Namnażają się tylko wewnątrz żywych komórek – zmuszają komórkę do wytwarzania nowych wirusów i często ją niszczą.
- Atakują wszystkie grupy organizmów: ludzi, zwierzęta, rośliny, grzyby i bakterie (wirusy bakterii to bakteriofagi).
Wirus = materiał genetyczny + płaszcz białkowy. Namnaża się tylko w żywej komórce.
Dlaczego wirusy nie są organizmami?
Poza komórką wirus nie wykonuje żadnych czynności życiowych.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Choroby wirusowe człowieka
| Choroba | Jak się szerzy | Jak się chronić |
|---|---|---|
| grypa | drogą kropelkową (kaszel, kichanie) | coroczne szczepienie, mycie rąk, unikanie chorych |
| ospa wietrzna | drogą kropelkową i przez kontakt z pęcherzykami chorego | szczepienie, izolacja chorego |
| odra, świnka, różyczka | drogą kropelkową | szczepionka przeciw tym trzem chorobom |
| AIDS (wirus HIV) | przez zakażoną krew, kontakty seksualne, z matki na dziecko | nie dotykać cudzej krwi, jednorazowe igły i strzykawki, sterylne narzędzia |
- HIV nie przenosi się przez podanie ręki, wspólne naczynia, kaszel ani przez komary.
- Różyczka jest szczególnie groźna dla dziecka rozwijającego się w łonie matki.
Leczenie grypy antybiotykiem. Antybiotyki działają na bakterie, a na wirusy – nie. Najlepszą ochroną przed wieloma chorobami wirusowymi są szczepienia.
✎Ściąga: Wirusy i choroby wirusowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wirus = materiał genetyczny + płaszcz białkowy. Namnaża się tylko w żywej komórce.
- Wirus to cząstka zbudowana z materiału genetycznego (DNA lub RNA) otoczonego płaszczem białkowym (kapsydem). Niektóre mają jeszcze osłonkę, np. wirus grypy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Z czego zbudowany jest wirus?
- Az komórki bez jądra ze ścianą komórkową
- Bz jednej komórki z jądrem
- Cz cytoplazmy i mitochondriów
- Dz materiału genetycznego otoczonego płaszczem białkowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z materiału genetycznego otoczonego płaszczem białkowym – Wirus nie ma budowy komórkowej.
Dlaczego wirusy nie są organizmami?
- Ażyją tylko w organizmie człowieka
- Bwywołują choroby
- Cnie mają budowy komórkowej i namnażają się tylko w żywych komórkach
- Dsą za małe, by je zobaczyć gołym okiem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: nie mają budowy komórkowej i namnażają się tylko w żywych komórkach – Poza komórką wirus nie wykonuje żadnych czynności życiowych.
Gdzie namnażają się wirusy?
- Atylko wewnątrz żywych komórek
- Bw każdym miejscu, gdzie jest pokarm
- Cw glebie i w wodzie
- Dna powierzchni skóry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: tylko wewnątrz żywych komórek – Wirus wykorzystuje komórkę do wytwarzania swoich kopii.
Czym są bakteriofagi?
- Awirusami atakującymi bakterie
- Bgrzybami pasożytującymi na bakteriach
- Clekami na choroby wirusowe
- Dbakteriami zjadającymi wirusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wirusami atakującymi bakterie – „Bakteriofag” znaczy „zjadacz bakterii”.
Jak szerzy się grypa?
- Adrogą kropelkową
- Bprzez ukąszenie kleszcza
- Ctylko przez zakażoną krew
- Dprzez skażoną glebę w ranie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: drogą kropelkową – Wirusy grypy są w kropelkach wydostających się z nosa i ust przy kichaniu i kaszlu.
Która sytuacja może prowadzić do zakażenia wirusem HIV?
- Apicie z tego samego kubka
- Bpodanie ręki osobie zakażonej
- Cukąszenie przez komara
- Dużycie igły po innej osobie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: użycie igły po innej osobie – HIV przenosi się m.in. przez zakażoną krew.
Co najlepiej chroni przed odrą, świnką i różyczką?
- Adieta bez mięsa
- Bantybiotyk
- Cwitamina C
- Dszczepienie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: szczepienie – Przeciw tym chorobom podaje się jedną, wspólną szczepionkę.
Dlaczego antybiotyki nie leczą grypy?
- Abo grypę wywołuje wirus, a antybiotyki działają na bakterie
- Bbo grypa nie jest chorobą zakaźną
- Cbo antybiotyki działają tylko na rośliny
- Dbo grypę wywołują grzyby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: bo grypę wywołuje wirus, a antybiotyki działają na bakterie – Na wirusy antybiotyki nie działają.
Cały dział „Klasyfikacja, wirusy, bakterie i grzyby”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.