1Poziomy organizacji
- Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm.
- Tkanka – zespół komórek o podobnej budowie, pochodzeniu i funkcji (np. tkanka mięśniowa).
- Narząd – zbudowany z kilku tkanek, pełni określoną funkcję (np. serce, żołądek).
- Układ narządów – narządy współpracujące przy jednej czynności (np. układ pokarmowy).
Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
2Cztery rodzaje tkanek
| Tkanka | Budowa | Funkcja i występowanie |
|---|---|---|
| nabłonkowa | komórki ściśle przylegają, mało substancji międzykomórkowej | okrywa ciało (naskórek), wyściela narządy, tworzy gruczoły |
| łączna | komórki rozproszone w dużej ilości substancji międzykomórkowej | łączy, podpiera, transportuje, magazynuje |
| mięśniowa | wydłużone komórki zdolne do skurczu | ruch ciała i narządów |
| nerwowa | neurony i komórki glejowe | odbiera i przewodzi impulsy nerwowe |
Który zapis przedstawia poprawną kolejność poziomów organizacji?
Komórki tworzą tkanki, tkanki – narządy, narządy – układy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Tkanka łączna – odmiany
- Krew – płynna; substancją międzykomórkową jest osocze; transport.
- Kostna – twarda dzięki solom wapnia; buduje szkielet.
- Chrzęstna – sprężysta; pokrywa powierzchnie stawowe, buduje małżowinę uszną i krtań.
- Tłuszczowa – magazyn energii, izolacja cieplna, ochrona narządów.
4Tkanka mięśniowa – trzy rodzaje
- Gładka – komórki wrzecionowate z jednym jądrem; ściany jelit, naczyń, pęcherza; praca niezależna od woli.
- Poprzecznie prążkowana szkieletowa – długie, wielojądrowe włókna; mięśnie szkieletowe; praca zależna od woli.
- Poprzecznie prążkowana sercowa – rozgałęzione komórki; tylko w sercu; niezależna od woli, bardzo odporna na zmęczenie.
„krew nie jest tkanką”
Krew to płynna tkanka łączna.
Który rodzaj tkanki mięśniowej pracuje zależnie od naszej woli?
Mięśnie szkieletowe kurczą się, gdy tego chcemy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Hierarchiczna budowa organizmu i tkanki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
- Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm.
- Tkanka – zespół komórek o podobnej budowie, pochodzeniu i funkcji (np. tkanka mięśniowa).
- Narząd – zbudowany z kilku tkanek, pełni określoną funkcję (np. serce, żołądek).
- Układ narządów – narządy współpracujące przy jednej czynności (np. układ pokarmowy).
- Krew – płynna; substancją międzykomórkową jest osocze; transport.
- Kostna – twarda dzięki solom wapnia; buduje szkielet.
- Chrzęstna – sprężysta; pokrywa powierzchnie stawowe, buduje małżowinę uszną i krtań.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który zapis przedstawia poprawną kolejność poziomów organizacji?
- Atkanka → komórka → narząd → układ narządów
- Bkomórka → narząd → tkanka → układ narządów
- Ckomórka → tkanka → narząd → układ narządów
- Dnarząd → tkanka → komórka → układ narządów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: komórka → tkanka → narząd → układ narządów – Komórki tworzą tkanki, tkanki – narządy, narządy – układy.
Do którego rodzaju tkanek należy krew?
- Amięśniowej
- Błącznej
- Cnerwowej
- Dnabłonkowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: łącznej – Krew to płynna tkanka łączna z osoczem jako substancją międzykomórkową.
Która tkanka okrywa powierzchnię ciała i tworzy gruczoły?
- Anerwowa
- Bnabłonkowa
- Cmięśniowa gładka
- Dłączna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nabłonkowa – Nabłonek buduje naskórek i gruczoły, np. potowe.
Który rodzaj tkanki mięśniowej pracuje zależnie od naszej woli?
- Agładka
- Bpoprzecznie prążkowana szkieletowa
- Cpoprzecznie prążkowana sercowa
- Dkażda tkanka mięśniowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: poprzecznie prążkowana szkieletowa – Mięśnie szkieletowe kurczą się, gdy tego chcemy.
Gdzie występuje tkanka mięśniowa gładka?
- Aw mięśniu dwugłowym ramienia
- Btylko w sercu
- Cw kościach
- Dw ścianach jelit i naczyń krwionośnych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w ścianach jelit i naczyń krwionośnych – Mięśnie gładkie budują ściany narządów wewnętrznych.
Która tkanka pokrywa powierzchnie stawowe kości?
- Akostna
- Bnabłonkowa
- Cchrzęstna
- Dtłuszczowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: chrzęstna – Gładka chrząstka zmniejsza tarcie w stawie.
Z czego zbudowana jest tkanka nerwowa?
- Az neuronów i komórek glejowych
- Bz osocza i krwinek
- Cz komórek tłuszczowych
- Dz włókien wielojądrowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z neuronów i komórek glejowych – Neurony przewodzą impulsy, a glej je odżywia i chroni.
Czym jest narząd?
- Azespołem organizmów
- Bzespołem różnych tkanek pełniącym określoną funkcję
- Cgrupą jednakowych komórek
- Dpojedynczą komórką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zespołem różnych tkanek pełniącym określoną funkcję – Np. serce zbudowane jest z tkanki mięśniowej, łącznej, nabłonkowej i nerwowej.
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.