1Ucho – narząd słuchu i równowagi
- Ucho zewnętrzne: małżowina uszna, przewód słuchowy, błona bębenkowa.
- Ucho środkowe: kosteczki słuchowe – młoteczek, kowadełko, strzemiączko (przenoszą i wzmacniają drgania); trąbka słuchowa łączy ucho środkowe z gardłem i wyrównuje ciśnienie.
- Ucho wewnętrzne: ślimak z receptorami słuchu; przedsionek i kanały półkoliste – narząd równowagi (wyczuwa położenie i ruch głowy).
Fala dźwiękowa → błona bębenkowa → kosteczki słuchowe → ślimak → nerw słuchowy → mózg
2Hałas
- Głośność mierzymy w decybelach (dB). Długotrwały dźwięk powyżej ok. 85 dB (ruchliwa ulica, głośna muzyka w słuchawkach) niszczy receptory w ślimaku – tego uszkodzenia nie da się cofnąć.
- Hałas powoduje też zmęczenie, bóle głowy, rozdrażnienie i kłopoty z koncentracją. Chroń słuch: ściszaj słuchawki, rób przerwy w słuchaniu, na koncertach używaj zatyczek.
W której części ucha są receptory słuchu?
Receptory ślimaka zamieniają drgania na impulsy nerwowe.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Smak, węch, dotyk
- Smak – kubki smakowe na języku rozpoznają smaki: słodki, słony, kwaśny, gorzki i umami.
- Węch – receptory w górnej części jamy nosowej; węch wpływa na odczuwanie smaku (przy katarze jedzenie „nie ma smaku”).
- Dotyk – receptory w skórze: dotyku, ucisku, bólu, ciepła i zimna.
- Doświadczenie: dotykaj skóry kolegi (z zamkniętymi oczami) dwiema wykałaczkami ustawionymi w różnej odległości. Na opuszkach palców i wargach odróżni dwa punkty już przy kilku milimetrach, na plecach – dopiero przy kilku centymetrach. Tam receptorów dotyku jest mniej.
„Narząd równowagi jest w móżdżku”
Receptory równowagi są w uchu wewnętrznym, a móżdżek przetwarza informacje z nich.
✎Ściąga: Słuch, równowaga i pozostałe zmysły
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Fala dźwiękowa → błona bębenkowa → kosteczki słuchowe → ślimak → nerw słuchowy → mózg
- Ucho zewnętrzne: małżowina uszna, przewód słuchowy, błona bębenkowa.
- Ucho środkowe: kosteczki słuchowe – młoteczek, kowadełko, strzemiączko (przenoszą i wzmacniają drgania); trąbka słuchowa łączy ucho środkowe z gardłem i wyrównuje ciśnienie.
- Ucho wewnętrzne: ślimak z receptorami słuchu; przedsionek i kanały półkoliste – narząd równowagi (wyczuwa położenie i ruch głowy).
- Smak – kubki smakowe na języku rozpoznają smaki: słodki, słony, kwaśny, gorzki i umami.
- Węch – receptory w górnej części jamy nosowej; węch wpływa na odczuwanie smaku (przy katarze jedzenie „nie ma smaku”).
- Dotyk – receptory w skórze: dotyku, ucisku, bólu, ciepła i zimna.
- Doświadczenie: dotykaj skóry kolegi (z zamkniętymi oczami) dwiema wykałaczkami ustawionymi w różnej odległości. Na opuszkach palców i wargach odróżni dwa punkty już przy kilku milimetrach, na plecach – dopiero przy kilku centymetrach. Tam receptorów dotyku jest mniej.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie znajduje się narząd równowagi?
- Aw uchu wewnętrznym
- Bw uchu środkowym
- Cw uchu zewnętrznym
- Dw móżdżku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w uchu wewnętrznym – Przedsionek i kanały półkoliste leżą w uchu wewnętrznym.
Które kosteczki słuchowe znajdują się w uchu środkowym?
- Akanały półkoliste
- Bbłona bębenkowa i małżowina
- Cślimak i przedsionek
- Dmłoteczek, kowadełko, strzemiączko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: młoteczek, kowadełko, strzemiączko – Kosteczki przenoszą i wzmacniają drgania błony bębenkowej.
Jaką funkcję pełni trąbka słuchowa?
- Aodbiera dźwięki
- Bwyrównuje ciśnienie po obu stronach błony bębenkowej
- Cwytwarza woskowinę
- Dodpowiada za równowagę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wyrównuje ciśnienie po obu stronach błony bębenkowej – Łączy ucho środkowe z gardłem.
W której części ucha są receptory słuchu?
- Aw kanałach półkolistych
- Bw błonie bębenkowej
- Cw małżowinie usznej
- Dw ślimaku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w ślimaku – Receptory ślimaka zamieniają drgania na impulsy nerwowe.
Od jakiej głośności długotrwały hałas uszkadza słuch?
- Aod ok. 85 dB
- Bod ok. 10 dB
- Cdopiero od ok. 300 dB
- Dod ok. 30 dB
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: od ok. 85 dB – Taki hałas niszczy receptory w ślimaku.
Dlaczego przy katarze jedzenie wydaje się mniej smaczne?
- Akubki smakowe są w nosie
- Bwęch wpływa na odczuwanie smaku
- Cślina przestaje się wydzielać
- Dkatar niszczy kubki smakowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: węch wpływa na odczuwanie smaku – Zapach potrawy jest ważną częścią jej smaku.
W doświadczeniu z dwiema wykałaczkami najłatwiej odróżnić dwa punkty dotyku na
- Aopuszkach palców
- Budzie
- Cplecach
- Dramieniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: opuszkach palców – Na opuszkach palców jest najwięcej receptorów dotyku.
Który zestaw zawiera wyłącznie podstawowe smaki?
- Asłodki, słony, chłodny, gorzki, ciepły
- Bsłodki, słony, kwaśny, gorzki, umami
- Csłony, tłusty, kwaśny, metaliczny, ostry
- Dsłodki, ostry, kwaśny, miętowy, gorzki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: słodki, słony, kwaśny, gorzki, umami – Ostrość i chłód odbierają receptory bólu i temperatury, a nie kubki smakowe.
Cały dział „Regulacja i zmysły”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.