1Układ rozrodczy żeński
- Jajniki – dojrzewają w nich komórki jajowe; wytwarzają hormony (estrogeny, progesteron).
- Jajowody – transport komórki jajowej; tu zwykle dochodzi do zapłodnienia.
- Macica – rozwija się w niej zarodek i płód; wyściela ją błona śluzowa.
- Pochwa – łączy macicę ze środowiskiem zewnętrznym.
2Układ rozrodczy męski
- Jądra (w mosznie – niższa temperatura sprzyja tworzeniu plemników) – wytwarzają plemniki i testosteron.
- Najądrza – dojrzewanie plemników; nasieniowody → cewka moczowo-nasienna w prąciu.
- Pęcherzyki nasienne i gruczoł krokowy (prostata) wytwarzają płyn, który z plemnikami tworzy nasienie.
Dlaczego jądra znajdują się w mosznie, poza jamą brzuszną?
Temperatura w mosznie jest o kilka stopni niższa niż we wnętrzu ciała.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Cykl miesiączkowy
- Trwa średnio ok. 28 dni (u nastolatek często nieregularnie); regulują go hormony jajników i przysadki.
- Miesiączka (ok. 1.–5. dnia) – złuszczanie błony śluzowej macicy.
- Owulacja – uwolnienie komórki jajowej z jajnika, w cyklu 28-dniowym ok. 14. dnia.
4Zapłodnienie i ciąża
- Zapłodnienie – połączenie plemnika z komórką jajową → zygota.
- Zarodek dzieli się i po ok. tygodniu zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy.
- Łożysko i pępowina – wymiana substancji między matką a dzieckiem; owodnia z płynem owodniowym chroni przed urazami.
- Do końca 8. tygodnia – zarodek, potem płód; ciąża trwa ok. 38 tygodni od zapłodnienia (ok. 40 od ostatniej miesiączki).
Plemnik + komórka jajowa → zygota → zarodek → płód → noworodek
- W ciąży szkodzą: alkohol, nikotyna, narkotyki, niektóre leki i infekcje (np. różyczka) – mogą powodować wady rozwojowe.
- Okres po narodzinach i dojrzewanie – w temacie „Dojrzewanie i etapy życia człowieka”.
„do zapłodnienia dochodzi w macicy”
Zapłodnienie zachodzi zwykle w jajowodzie.
Czym jest owulacja?
W cyklu 28-dniowym następuje ok. 14. dnia.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Układ rozrodczy i rozwój człowieka
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Plemnik + komórka jajowa → zygota → zarodek → płód → noworodek
- Jajniki – dojrzewają w nich komórki jajowe; wytwarzają hormony (estrogeny, progesteron).
- Jajowody – transport komórki jajowej; tu zwykle dochodzi do zapłodnienia.
- Macica – rozwija się w niej zarodek i płód; wyściela ją błona śluzowa.
- Pochwa – łączy macicę ze środowiskiem zewnętrznym.
- Jądra (w mosznie – niższa temperatura sprzyja tworzeniu plemników) – wytwarzają plemniki i testosteron.
- Najądrza – dojrzewanie plemników; nasieniowody → cewka moczowo-nasienna w prąciu.
- Pęcherzyki nasienne i gruczoł krokowy (prostata) wytwarzają płyn, który z plemnikami tworzy nasienie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie najczęściej dochodzi do zapłodnienia?
- Aw jajowodzie
- Bw jajniku
- Cw pochwie
- Dw macicy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w jajowodzie – Zarodek wędruje potem do macicy i tam się zagnieżdża.
Który narząd wytwarza plemniki?
- Ajądro
- Bgruczoł krokowy
- Cnasieniowód
- Dnajądrze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jądro – W najądrzach plemniki tylko dojrzewają.
Czym jest owulacja?
- Apołączeniem plemnika z komórką jajową
- Bzłuszczaniem błony śluzowej macicy
- Czagnieżdżeniem zarodka
- Duwolnieniem komórki jajowej z jajnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: uwolnieniem komórki jajowej z jajnika – W cyklu 28-dniowym następuje ok. 14. dnia.
Jak nazywa się komórka powstała z połączenia plemnika i komórki jajowej?
- Ałożysko
- Bgameta
- Czygota
- Dpłód
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zygota – Z zygoty rozwija się zarodek.
Jaką funkcję pełni łożysko?
- Achroni płód płynem owodniowym
- Bwydziela testosteron
- Cumożliwia wymianę substancji między matką a płodem
- Dwytwarza plemniki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: umożliwia wymianę substancji między matką a płodem – Przez łożysko płód otrzymuje tlen i składniki pokarmowe.
Dlaczego jądra znajdują się w mosznie, poza jamą brzuszną?
- Abo tam wytwarzana jest żółć
- Baby ułatwić krążenie limfy
- Caby chronić je przed światłem
- Dniższa temperatura sprzyja wytwarzaniu plemników
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: niższa temperatura sprzyja wytwarzaniu plemników – Temperatura w mosznie jest o kilka stopni niższa niż we wnętrzu ciała.
Od którego momentu rozwijający się organizm nazywamy płodem?
- Aod zapłodnienia
- Bod porodu
- Cod 2. tygodnia
- Dod 9. tygodnia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: od 9. tygodnia – Do końca 8. tygodnia to zarodek.
Co najbardziej szkodzi rozwojowi dziecka w czasie ciąży?
- Aregularne wizyty u lekarza
- Bpicie alkoholu i palenie przez matkę
- Ccodzienne spacery
- Dzdrowa, zróżnicowana dieta matki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: picie alkoholu i palenie przez matkę – Alkohol i składniki dymu przechodzą przez łożysko i mogą wywołać wady rozwojowe.
Cały dział „Rozmnażanie i zdrowie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.