1Zdrowie
- Według WHO zdrowie to dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne, a nie tylko brak choroby.
- Na zdrowie najbardziej wpływa styl życia: dieta, ruch, sen, unikanie używek.
2Choroby zakaźne
| Czynnik | Przykłady chorób | Leczenie / zapobieganie |
|---|---|---|
| bakterie | gruźlica, tężec, borelioza, salmonelloza, angina | antybiotyki; szczepienia (gruźlica, tężec) |
| wirusy | grypa, przeziębienie, ospa wietrzna, odra, świnka, WZW B, HIV | szczepienia; leki przeciwwirusowe; antybiotyki NIE działają |
| pasożyty | owsica, tasiemczyca, wszawica | higiena, leki przeciwpasożytnicze |
- Drogi zakażenia: kropelkowa (kaszel, kichanie), pokarmowa (brudne ręce, żywność), przez krew, kontakt bezpośredni, wektory (kleszcze – borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu).
Antybiotyki działają na bakterie, nie na wirusy.
3Choroby cywilizacyjne
- Związane ze stylem życia: otyłość, cukrzyca typu 2, miażdżyca, nadciśnienie, choroby nowotworowe, depresja, alergie.
- Czynniki ryzyka: zła dieta, brak ruchu, stres, palenie, alkohol, zanieczyszczenie środowiska.
Jak według WHO definiuje się zdrowie?
Zdrowie to nie tylko brak choroby.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Profilaktyka
- Szczepienia ochronne, mycie rąk, bezpieczna żywność, ochrona przed kleszczami.
- Badania okresowe: bilans zdrowia, morfologia krwi, badanie ogólne moczu, pomiar ciśnienia, kontrola wzroku i zębów; samobadanie piersi i jąder.
5Leki i antybiotyki
- Przed użyciem leku przeczytaj ulotkę: wskazania, dawkowanie, przeciwwskazania, działania niepożądane, termin ważności.
- Leki bez recepty i suplementy diety przyjmuj tylko wtedy, gdy są potrzebne – ich nadmiar szkodzi (np. wątrobie). Suplement nie jest lekiem.
- Antybiotyk przepisuje lekarz. Bierz go o stałych porach, w zaleconej dawce i do końca kuracji, nawet gdy poczujesz się lepiej – inaczej przeżyją bakterie oporne na antybiotyk.
- Uzależnienia i gdzie szukać pomocy – w temacie „Stres, sen i uzależnienia”.
„na grypę trzeba wziąć antybiotyk”
Grypę wywołuje wirus – antybiotyk nie pomoże.
Dlaczego antybiotyk trzeba brać do końca kuracji, nawet gdy objawy minęły?
Przerwana kuracja sprzyja powstawaniu bakterii opornych na antybiotyki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Zdrowie i choroby
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Antybiotyki działają na bakterie, nie na wirusy.
- Szczepienia ochronne, mycie rąk, bezpieczna żywność, ochrona przed kleszczami.
- Badania okresowe: bilans zdrowia, morfologia krwi, badanie ogólne moczu, pomiar ciśnienia, kontrola wzroku i zębów; samobadanie piersi i jąder.
- Antybiotyk przepisuje lekarz. Bierz go o stałych porach, w zaleconej dawce i do końca kuracji, nawet gdy poczujesz się lepiej – inaczej przeżyją bakterie oporne na antybiotyk.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która choroba jest wywoływana przez wirusa?
- Agruźlica
- Bgrypa
- Ctężec
- Dborelioza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: grypa – Gruźlica, tężec i borelioza to choroby bakteryjne.
Na które drobnoustroje działają antybiotyki?
- Ana bakterie
- Bna wszystkie drobnoustroje
- Ctylko na pasożyty
- Dna wirusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na bakterie – Antybiotyki nie leczą chorób wirusowych.
Jaką drogą najczęściej przenosi się grypa?
- Aprzez kontakt z wodą w basenie
- Bkropelkową
- Cpokarmową
- Dprzez ukąszenie kleszcza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kropelkową – Wirus rozprzestrzenia się przy kaszlu i kichaniu.
Który organizm przenosi boreliozę?
- Akomar
- Bmucha
- Ckleszcz
- Dpchła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kleszcz – Po wyjściu do lasu warto obejrzeć skórę i szybko usunąć kleszcza.
Która choroba należy do chorób cywilizacyjnych?
- Aświnka
- Bcukrzyca typu 2
- Cowsica
- Dospa wietrzna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: cukrzyca typu 2 – Choroby cywilizacyjne są związane ze stylem życia.
Jak według WHO definiuje się zdrowie?
- Ajako brak chorób zakaźnych
- Bjako dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne
- Cjako prawidłową masę ciała
- Djako dobrą kondycję fizyczną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: jako dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne – Zdrowie to nie tylko brak choroby.
Co trzeba sprawdzić w ulotce przed zażyciem leku?
- Acenę leku
- Bkolor opakowania
- Cdawkowanie i przeciwwskazania
- Dnazwę hurtowni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dawkowanie i przeciwwskazania – Ulotka mówi, jak lek przyjmować i kto nie powinien go brać.
Dlaczego antybiotyk trzeba brać do końca kuracji, nawet gdy objawy minęły?
- Abo inaczej lek się przeterminuje
- Bbo antybiotyk zastępuje szczepienie
- Caby nie przeżyły i nie namnożyły się bakterie oporne
- Daby lek zaczął działać na wirusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: aby nie przeżyły i nie namnożyły się bakterie oporne – Przerwana kuracja sprzyja powstawaniu bakterii opornych na antybiotyki.
Cały dział „Rozmnażanie i zdrowie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.