1Słówka o klimacie
| Po polsku | Po hiszpańsku |
|---|---|
| zmiana klimatu | el cambio climático |
| globalne ocieplenie | el calentamiento global |
| susza | la sequía |
| fala upałów | la ola de calor |
| pożar lasu | el incendio forestal |
| powódź | la inundación |
| zbiornik (retencyjny) | el embalse |
| energia odnawialna | las energías renovables |
- El clima to klimat, czyli pogoda w długim okresie. El tiempo to pogoda dziś: Hoy hace buen tiempo.
la clima, una problema
Oba słowa są męskie: el clima, el problema – El cambio climático es un problema grave.
2Przykład: Hiszpania
- Według AEMET (hiszpańskiej agencji meteorologicznej) 2022 był najcieplejszym rokiem w Hiszpanii od 1961 r. (średnio ok. 15,4 °C) i do tego bardzo suchym. Lata 2022–2025 to cztery najcieplejsze lata w tej serii pomiarów (stan na początek 2026 r.).
- Na początku 2024 r. Katalonia ogłosiła emergencia por sequía (stan wyjątkowy z powodu suszy) w Barcelonie i ok. 200 gminach. W zbiornikach było tylko ok. 16% wody, a limit wynosił 200 litrów na osobę dziennie.
- W sierpniu 2025 r. w Jerez de la Frontera zmierzono 45,8 °C.
- Po hiszpańsku: En 2022 hizo mucho calor y llovió poco. Muchos embalses tenían poca agua.
Liczby i rekordy podawaj zawsze z rokiem i źródłem – dane o klimacie co roku się zmieniają.
Który rok był według AEMET najcieplejszym rokiem w Hiszpanii od 1961 r.?
Według AEMET rekordowy był 2022 r. (ok. 15,4 °C średnio), do tego bardzo suchy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Co powinniśmy zrobić?
- Deberíamos + bezokolicznik = powinniśmy: Deberíamos ahorrar agua y energía.
- Hay que usar más el transporte público. Es importante reciclar.
- Podemos ducharnos en vez de bañarnos. (zamiast)
- Skutek w przyszłości: Si no hacemos nada, las sequías serán más frecuentes.
| Osoba | deber w trybie warunkowym |
|---|---|
| ja | debería |
| ty | deberías |
| on, ona, pan, pani | debería |
| my | deberíamos |
| wy | deberíais |
| oni, państwo | deberían |
✎Ściąga: Zmiany klimatu i ochrona środowiska
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Liczby i rekordy podawaj zawsze z rokiem i źródłem – dane o klimacie co roku się zmieniają.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak powiedzieć „susza”?
- Ala sequedad
- Bla sequía
- Cel seco
- Dla seca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: la sequía – Susza to la sequía – od seco (suchy).
Które zdanie jest poprawne?
- AEl cambio climático es una problema grave.
- BEl cambio climático es un problema grave.
- CEl cambio climático es un problema grava.
- DLa cambio climático es un problema grave.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: El cambio climático es un problema grave. – Problema i cambio są rodzaju męskiego, więc un problema grave.
Uzupełnij: „Nosotros ___ ahorrar agua.” (powinniśmy)
- Adeberíais
- Bdeberíamos
- Cdeberías
- Ddeberían
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: deberíamos – Forma dla „nosotros” w trybie warunkowym to deberíamos.
Co znaczy „la ola de calor”?
- Afala upałów
- Bogrzewanie domu
- Cfala na morzu
- Dciepły wiatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: fala upałów – Ola to fala, calor – upał, więc ola de calor to fala upałów.
Który rok był według AEMET najcieplejszym rokiem w Hiszpanii od 1961 r.?
- A2022
- B2012
- C1992
- D2002
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2022 – Według AEMET rekordowy był 2022 r. (ok. 15,4 °C średnio), do tego bardzo suchy.
Jaka jest różnica między „el clima” a „el tiempo”?
- Aoba znaczą tylko „czas”
- Bclima – długi okres, tiempo – pogoda dziś
- Cclima – pogoda dziś, tiempo – długi okres
- Dclima to temperatura, tiempo to opady
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: clima – długi okres, tiempo – pogoda dziś – Hoy hace buen tiempo – mówisz o dzisiejszej pogodzie; clima opisuje wiele lat.
Dokończ sensownie: „Si no hacemos nada, …”
- Alas sequías serían más frecuentes.
- Blas sequías fueron más frecuentes.
- Clas sequías serán más frecuentes.
- Dlas sequías son menos frecuentes.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: las sequías serán más frecuentes. – Po si + presente o skutku w przyszłości mówisz czasem przyszłym: serán.
Co znaczy „el embalse”?
- Azbiornik retencyjny
- Bbasen kąpielowy
- Cbutelka wody
- Dkanał ściekowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zbiornik retencyjny – Embalse to sztuczny zbiornik wody; w czasie suszy embalses są prawie puste.
Cały dział „Zdrowie, nauka i technika, przyroda”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.