1Procent jako ułamek
p% = p przez 100, gdzie p to liczba procentów.
- 25% = 25 przez 100 = 1 przez 4 = 0,25; 3% = 0,03; 120% = 1,2.
- Ułamek na procent: mnożysz przez 100%: 3 przez 5 · 100% = 60%, a 0,07 = 7%.
2Trzy typy zadań
| Pytanie | Jak liczymy | Przykład |
|---|---|---|
| Ile to p% liczby a? | p przez 100 · a | 15% z 80 = 0,15 · 80 = 12 |
| Jakim procentem liczby a jest liczba b? | b przez a · 100% | 9 z 36: 9 przez 36 · 100% = 25% |
| Jaka to liczba, jeśli p% jej to b? | b · 100 przez p | 20% liczby to 14: 14 · 100 przez 20 = 70 |
- Trzeci typ to głównie materiał klasy 7.
3Obniżka krok po kroku
- Zadanie: kurtka za 240 zł tanieje o 15%. Ile kosztuje po obniżce?
- Krok 1 – jaka część ceny zostaje: 100% − 15% = 85% = 0,85.
- Krok 2 – nowa cena: 0,85 · 240 zł = 204 zł.
- Odpowiedź: kurtka kosztuje 204 zł.
Jakim procentem liczby 36 jest liczba 9?
9 przez 36 · 100% = 1 przez 4 · 100% = 25%.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Podwyżki i kolejne zmiany
- Po podwyżce o p% płacisz (100 + p)% starej ceny: po podwyżce o 20% – 1,2 · cena.
- Dwie zmiany liczysz po kolei: +10%, a potem −10% daje 1,1 · 0,9 = 0,99, czyli 99% ceny początkowej.
- Różnicę dwóch procentów podajemy w punktach procentowych: z 20% do 25% to wzrost o 5 punktów procentowych, ale o 25%, bo 5 przez 20 = 25%.
Liczenie procentu zmiany od nowej ceny. Podwyżkę i obniżkę liczymy zawsze od ceny przed zmianą.
5Procenty w praktyce
- VAT: cena brutto = cena netto + 23% ceny netto; 100 zł netto to 123 zł brutto.
- Odsetki: lokata 5000 zł na 4% w skali roku daje 0,04 · 5000 zł = 200 zł; po potrąceniu 19% podatku zostaje 0,81 · 200 zł = 162 zł.
Na lokatę wpłacono 2000 zł na 5% w skali roku. Ile wyniosą odsetki po roku po potrąceniu 19% podatku?
Odsetki: 0,05 · 2000 = 100 zł, po podatku 0,81 · 100 = 81 zł.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Procenty
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- p% = p przez 100, gdzie p to liczba procentów.
- VAT: cena brutto = cena netto + 23% ceny netto; 100 zł netto to 123 zł brutto.
- Odsetki: lokata 5000 zł na 4% w skali roku daje 0,04 · 5000 zł = 200 zł; po potrąceniu 19% podatku zostaje 0,81 · 200 zł = 162 zł.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile to 15% liczby 80?
- A68
- B12
- C120
- D1,2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 12 – 0,15 · 80 = 12.
20% pewnej liczby to 14. Jaka to liczba?
- A28
- B16,8
- C2,8
- D70
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 70 – 14 to 1 przez 5 liczby, więc liczba = 14 · 5 = 70.
Jakim procentem liczby 36 jest liczba 9?
- A25%
- B4%
- C27%
- D400%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 25% – 9 przez 36 · 100% = 1 przez 4 · 100% = 25%.
Buty kosztowały 180 zł. Ile kosztują po obniżce o 30%?
- A126 zł
- B150 zł
- C54 zł
- D210 zł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 126 zł – 70% ceny: 0,7 · 180 = 126 zł.
Cenę podniesiono o 10%, a potem obniżono o 10%. Cena końcowa w porównaniu z początkową
- Anie zmieniła się
- Bspadła o 1%
- Cspadła o 20%
- Dwzrosła o 1%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: spadła o 1% – 1,1 · 0,9 = 0,99, czyli 99% ceny początkowej.
Oprocentowanie wzrosło z 4% do 6%. Oznacza to wzrost o
- A1,5 punktu procentowego
- B2 punkty procentowe
- C50 punktów procentowych
- D2%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 punkty procentowe – Różnica dwóch procentów to 6 − 4 = 2 punkty procentowe (a względnie o 50%).
Po podwyżce o 20% bluza kosztuje 60 zł. Ile kosztowała przed podwyżką?
- A40 zł
- B48 zł
- C50 zł
- D72 zł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 50 zł – 60 zł to 120% starej ceny: 60 : 1,2 = 50 zł. 48 zł to błąd liczenia 20% od nowej ceny.
Na lokatę wpłacono 2000 zł na 5% w skali roku. Ile wyniosą odsetki po roku po potrąceniu 19% podatku?
- A19 zł
- B2081 zł
- C81 zł
- D100 zł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 81 zł – Odsetki: 0,05 · 2000 = 100 zł, po podatku 0,81 · 100 = 81 zł.
Cały dział „Procenty”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.