ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Ortografiaklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/jezyk-polski/ch-czy-h/

Język polski · Ortografia · kl. 4

Ch czy h

„Ch” i „h” wymawiamy tak samo. Pomaga wymiana: „ch” wymienia się na „sz”, a „h” na „g”, „z” lub „ż”.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Piszemy „ch”

  • Ch wymienne – w innej formie jest sz: mucha – muszka, ucho – uszy, suchy – susza, cichy – ciszej, strach – straszny.
  • Na końcu wyrazu (z bardzo nielicznymi wyjątkami): dach, groch, mech, zuch, w domach, tych.
  • Po literze s: schody, schronisko, schować, schludny.
Zapamiętaj

Ch wymienia się na sz; piszemy je też na końcu wyrazu i po „s”

2Piszemy „h”

  • H wymienne – w innej formie jest g, z lub ż: wahać się – waga, Praha – Praga, błahy – błazen, druh – drużyna, wataha – watażka.
  • W wielu wyrazach obcego pochodzenia: historia, hotel, harmonia, horyzont, humor, hymn, herbata.
  • Rzadki wyjątek na końcu wyrazu: druh.
Zapamiętaj

H wymienia się na g, z lub ż; często występuje w wyrazach obcych

Sprawdź, czy rozumiesz

Który wyraz obcego pochodzenia zapisano poprawnie?

3Wyrazy do zapamiętania

  • Przez „h”: hałas, hamak, harcerz, hańba, hejnał, huśtawka, huragan, ohyda, bohater.
  • Przez „ch”: chleb, chłopiec, chmura, chory, chrzan, chwila, pochwała, kuchnia.

4Krok po kroku

  • Krok 1. Szukaj wymiany: mu?a – muszka → „sz”, więc mucha; wa?ać się – waga → „g”, więc wahać się.
  • Krok 2. Sprawdź miejsce w wyrazie: koniec wyrazu → dach; po „s” → schody.
  • Krok 3. Wyraz obcy lub bez wymiany? Sprawdź w słowniku i zapamiętaj: hotel, chleb.
Uwaga na błąd

Pisanie chałas, hleb. Wyrazy bez wymiany trzeba zapamiętać – pomaga ułożenie z nimi krótkiego zdania lub rysunku.

Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego mucha piszemy przez „ch”?

✎Ściąga: Ch czy h

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Ch wymienia się na sz; piszemy je też na końcu wyrazu i po „s”
  • H wymienia się na g, z lub ż; często występuje w wyrazach obcych
  • Ch wymienne – w innej formie jest sz: mucha – muszka, ucho – uszy, suchy – susza, cichy – ciszej, strach – straszny.
  • Po literze s: schody, schronisko, schować, schludny.
  • H wymienne – w innej formie jest g, z lub ż: wahać się – waga, Praha – Praga, błahy – błazen, druh – drużyna, wataha – watażka.
  • Krok 1. Szukaj wymiany: mu?a – muszka → „sz”, więc mucha; wa?ać się – waga → „g”, więc wahać się.
  • Krok 2. Sprawdź miejsce w wyrazie: koniec wyrazu → dach; po „s” → schody.
  • Krok 3. Wyraz obcy lub bez wymiany? Sprawdź w słowniku i zapamiętaj: hotel, chleb.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Dlaczego mucha piszemy przez „ch”?

    1. Abo „ch” wymienia się na „sz”: muszka
    2. Bbo to wyjątek
    3. Cbo wymienia się na „g”
    4. Dbo po „u” zawsze piszemy „ch”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: bo „ch” wymienia się na „sz”: muszka – „Ch” piszemy, gdy wymienia się na „sz”: mucha – muszka, ucho – uszy.

  2. Dlaczego druh piszemy przez „h”?

    1. Abo „h” wymienia się na „ż”: drużyna
    2. Bbo po „r” zawsze piszemy „h”
    3. Cbo wymienia się na „sz”
    4. Dbo stoi na końcu wyrazu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: bo „h” wymienia się na „ż”: drużyna – „H” piszemy, gdy wymienia się na g, z lub ż: druh – drużyna, wahać się – waga, błahy – błazen.

  3. Jak zwykle zapisujemy tę głoskę na końcu wyrazu?

    1. A„h”
    2. B„ch”
    3. Cdowolnie
    4. D„h” tylko w rzeczownikach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „ch” – Na końcu wyrazów piszemy zwykle „ch”: dach, strach, mech. Wyjątkiem jest np. druh.

  4. Który wyraz obcego pochodzenia zapisano poprawnie?

    1. Ahierbata
    2. Bherbata
    3. Ccherbatta
    4. Dcherbata
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: herbata – „Herbata” to wyraz obcego pochodzenia z „h” – pisownia do zapamiętania.

  5. Który zapis nazwy pieczywa jest poprawny?

    1. Ahleb
    2. Bchlep
    3. Cchleb
    4. Dhlep
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: chleb – „Chleb” – przez „ch” (do zapamiętania), a na końcu „b”, bo chleba.

  6. W którym wyrazie „h” wymienia się na „g”?

    1. Ahałas
    2. Bhuśtawka
    3. Cherbata
    4. Dwahać się (waga)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wahać się (waga) – W parze wahać się – waga „h” wymienia się na „g”; pozostałe wyrazy trzeba zapamiętać.

  7. Co piszemy po literze „s”?

    1. Azawsze „sz”
    2. B„h”, np. shować
    3. C„ch”, np. schody
    4. Ddowolnie „ch” albo „h”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „ch”, np. schody – Po „s” piszemy „ch”: schody, schronisko, schować.

  8. W którym wyrazie jest błąd ortograficzny?

    1. Akuchnia
    2. Bhamak
    3. Cchmura
    4. Dchałas
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: chałas – Poprawnie: hałas – przez „h” (do zapamiętania).

Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 4