ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Ortografiaklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/jezyk-polski/o-czy-u/

Język polski · Ortografia · kl. 4

Ó czy u

Kiedy piszemy „ó”, a kiedy „u”? Najpierw szukaj wymiany na „o”, „e” lub „a”, potem sprawdź zakończenie wyrazu, a resztę wyrazów zapamiętaj.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Piszemy „ó”

  • Ó wymienne – w innej formie wyrazu albo w wyrazie z tej samej rodziny jest o, e lub a: stół – stoły, lód – lodu, król – królowa, pióro – pierze, siódmy – siedem, wrócić – wracać.
  • Zakończenia -ów, -ówka, -ówna: domów, Kraków, kreskówka, złotówka, Nowakówna. Nieliczne wyjątki: skuwka, zasuwka, wsuwka.
  • Ó niewymienne – nie ma wymiany ani zasady, więc trzeba je zapamiętać: córka, góra, mózg, ogórek, jaskółka, żółw, wiewiórka, źródło, chór, wróbel, róża, próba.
Zapamiętaj

Ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna

2Piszemy „u”

  • Zakończenia -unek, -uszek, -uszka, -uchna, -utki, -usieńki, -uch: rysunek, fartuszek, poduszka, mamuchna, malutki, bielusieńki, maluch.
  • Na początku wyrazu: ucho, ulica, uczeń. Wyjątki: ósmy, ósemka, ów, ówczesny, ówdzie.
  • Na końcu wyrazu: domu, kotu, kakadu, tabu.
  • W cząstce -uj- czasowników: kupuję, maluj, rysujemy.
  • U niewymienne – do zapamiętania: burza, chmura, cud, but, kura, mur, sznur, żuraw, druh; także wyrazy obce na -ura: kultura, natura, figura.
Zapamiętaj

U piszemy na początku i na końcu wyrazu, w -unek, -uszek, -utki, -uch i w cząstce -uj-

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak piszemy zakończenia -ów, -ówka, -ówna?

3Krok po kroku

  • Krok 1. Szukaj wymiany: dr?żka – droga → jest „o”, więc piszesz dróżka.
  • Krok 2. Nie ma wymiany? Sprawdź zakończenie: kresk?wka → -ówka → kreskówka; pak?nek → -unek → pakunek.
  • Krok 3. Sprawdź początek i koniec wyrazu: ?lica → ulica; kakad? → kakadu.
  • Krok 4. Nadal nic? Sprawdź w słowniku ortograficznym i zapamiętaj: burza, żółw.
Uwaga na błąd

Pisanie bóty, bórza przez skojarzenie z góra. Gdy nie ma wymiany ani zasady, nie zgaduj – sprawdź wyraz w słowniku.

✎Ściąga: Ó czy u

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna
  • U piszemy na początku i na końcu wyrazu, w -unek, -uszek, -utki, -uch i w cząstce -uj-
  • Ó wymienne – w innej formie wyrazu albo w wyrazie z tej samej rodziny jest o, e lub a: stół – stoły, lód – lodu, król – królowa, pióro – pierze, siódmy – siedem, wrócić – wracać.
  • Ó niewymienne – nie ma wymiany ani zasady, więc trzeba je zapamiętać: córka, góra, mózg, ogórek, jaskółka, żółw, wiewiórka, źródło, chór, wróbel, róża, próba.
  • U niewymienne – do zapamiętania: burza, chmura, cud, but, kura, mur, sznur, żuraw, druh; także wyrazy obce na -ura: kultura, natura, figura.
  • Krok 1. Szukaj wymiany: dr?żka – droga → jest „o”, więc piszesz dróżka.
  • Krok 2. Nie ma wymiany? Sprawdź zakończenie: kresk?wka → -ówka → kreskówka; pak?nek → -unek → pakunek.
  • Krok 3. Sprawdź początek i koniec wyrazu: ?lica → ulica; kakad? → kakadu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Dlaczego stół piszemy przez „ó”?

    1. Abo to wyraz bez żadnej reguły
    2. Bbo stoi przed literą „ł”
    3. Cbo po „t” zawsze piszemy „ó”
    4. Dbo „ó” wymienia się na „o”: stoły
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: bo „ó” wymienia się na „o”: stoły – „Ó” piszemy, gdy w innej formie wyrazu jest „o”, „e” lub „a”: stół – stoły.

  2. Który wyraz zapisano poprawnie?

    1. Awiewiórka
    2. Bwiewiurka
    3. Cwiewiórca
    4. Dwjewiórka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wiewiórka – „Wiewiórka” ma „ó” niewymienne – ten wyraz trzeba zapamiętać.

  3. W którym wyrazie w lukę wpiszesz „u”?

    1. Akr_l
    2. Bb_rza
    3. Cg_ra
    4. Dst_ł
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: b_rza – Burza ma „u” niewymienne; król (królowa), stół (stoły) i góra piszemy przez „ó”.

  4. Jak piszemy zakończenia -ów, -ówka, -ówna?

    1. Adowolnie
    2. Bzawsze przez „u”
    3. Cprzez „ó”, poza kilkoma wyjątkami (np. zasuwka)
    4. Dprzez „ó” tylko w nazwach miast
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przez „ó”, poza kilkoma wyjątkami (np. zasuwka) – Np. domów, Kraków, złotówka, Nowakówna; wyjątki to m.in. skuwka i zasuwka.

  5. Który wyraz z zakończeniem -uch zapisano poprawnie?

    1. Amałuch
    2. Bmalóch
    3. Cmaluch
    4. Dmaluh
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: maluch – Zakończenie -uch piszemy przez „u”: maluch, leniuch.

  6. Która para pokazuje wymianę „ó” na „e”?

    1. Apióro – pierze
    2. Bstół – stoły
    3. Cwrócić – wracać
    4. Dróża – różany
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pióro – pierze – W parze pióro – pierze „ó” wymienia się na „e”; stół – stoły to wymiana na „o”, a wrócić – wracać na „a”.

  7. Który wyraz jest wyjątkiem, bo zaczyna się od „ó”?

    1. Aulica
    2. Buczeń
    3. Cósemka
    4. Ducho
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ósemka – Na początku wyrazu piszemy „u”; wyjątki to m.in. ósmy, ósemka, ów.

  8. Jak poprawnie zapiszesz: „Ja mal_ję obrazek”?

    1. Amalóje
    2. Bmalóję
    3. Cmaluję
    4. Dmalujię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: maluję – W cząstce -uj- czasowników zawsze piszemy „u”: maluję, kupuję.

Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 4