1Piszemy „ó”
- Ó wymienne – w innej formie wyrazu albo w wyrazie z tej samej rodziny jest o, e lub a: stół – stoły, lód – lodu, król – królowa, pióro – pierze, siódmy – siedem, wrócić – wracać.
- Zakończenia -ów, -ówka, -ówna: domów, Kraków, kreskówka, złotówka, Nowakówna. Nieliczne wyjątki: skuwka, zasuwka, wsuwka.
- Ó niewymienne – nie ma wymiany ani zasady, więc trzeba je zapamiętać: córka, góra, mózg, ogórek, jaskółka, żółw, wiewiórka, źródło, chór, wróbel, róża, próba.
Ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna
2Piszemy „u”
- Zakończenia -unek, -uszek, -uszka, -uchna, -utki, -usieńki, -uch: rysunek, fartuszek, poduszka, mamuchna, malutki, bielusieńki, maluch.
- Na początku wyrazu: ucho, ulica, uczeń. Wyjątki: ósmy, ósemka, ów, ówczesny, ówdzie.
- Na końcu wyrazu: domu, kotu, kakadu, tabu.
- W cząstce -uj- czasowników: kupuję, maluj, rysujemy.
- U niewymienne – do zapamiętania: burza, chmura, cud, but, kura, mur, sznur, żuraw, druh; także wyrazy obce na -ura: kultura, natura, figura.
U piszemy na początku i na końcu wyrazu, w -unek, -uszek, -utki, -uch i w cząstce -uj-
Jak piszemy zakończenia -ów, -ówka, -ówna?
Np. domów, Kraków, złotówka, Nowakówna; wyjątki to m.in. skuwka i zasuwka.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Krok po kroku
- Krok 1. Szukaj wymiany: dr?żka – droga → jest „o”, więc piszesz dróżka.
- Krok 2. Nie ma wymiany? Sprawdź zakończenie: kresk?wka → -ówka → kreskówka; pak?nek → -unek → pakunek.
- Krok 3. Sprawdź początek i koniec wyrazu: ?lica → ulica; kakad? → kakadu.
- Krok 4. Nadal nic? Sprawdź w słowniku ortograficznym i zapamiętaj: burza, żółw.
Pisanie bóty, bórza przez skojarzenie z góra. Gdy nie ma wymiany ani zasady, nie zgaduj – sprawdź wyraz w słowniku.
✎Ściąga: Ó czy u
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna
- U piszemy na początku i na końcu wyrazu, w -unek, -uszek, -utki, -uch i w cząstce -uj-
- Ó wymienne – w innej formie wyrazu albo w wyrazie z tej samej rodziny jest o, e lub a: stół – stoły, lód – lodu, król – królowa, pióro – pierze, siódmy – siedem, wrócić – wracać.
- Ó niewymienne – nie ma wymiany ani zasady, więc trzeba je zapamiętać: córka, góra, mózg, ogórek, jaskółka, żółw, wiewiórka, źródło, chór, wróbel, róża, próba.
- U niewymienne – do zapamiętania: burza, chmura, cud, but, kura, mur, sznur, żuraw, druh; także wyrazy obce na -ura: kultura, natura, figura.
- Krok 1. Szukaj wymiany: dr?żka – droga → jest „o”, więc piszesz dróżka.
- Krok 2. Nie ma wymiany? Sprawdź zakończenie: kresk?wka → -ówka → kreskówka; pak?nek → -unek → pakunek.
- Krok 3. Sprawdź początek i koniec wyrazu: ?lica → ulica; kakad? → kakadu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dlaczego stół piszemy przez „ó”?
- Abo to wyraz bez żadnej reguły
- Bbo stoi przed literą „ł”
- Cbo po „t” zawsze piszemy „ó”
- Dbo „ó” wymienia się na „o”: stoły
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bo „ó” wymienia się na „o”: stoły – „Ó” piszemy, gdy w innej formie wyrazu jest „o”, „e” lub „a”: stół – stoły.
Który wyraz zapisano poprawnie?
- Awiewiórka
- Bwiewiurka
- Cwiewiórca
- Dwjewiórka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wiewiórka – „Wiewiórka” ma „ó” niewymienne – ten wyraz trzeba zapamiętać.
W którym wyrazie w lukę wpiszesz „u”?
- Akr_l
- Bb_rza
- Cg_ra
- Dst_ł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: b_rza – Burza ma „u” niewymienne; król (królowa), stół (stoły) i góra piszemy przez „ó”.
Jak piszemy zakończenia -ów, -ówka, -ówna?
- Adowolnie
- Bzawsze przez „u”
- Cprzez „ó”, poza kilkoma wyjątkami (np. zasuwka)
- Dprzez „ó” tylko w nazwach miast
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przez „ó”, poza kilkoma wyjątkami (np. zasuwka) – Np. domów, Kraków, złotówka, Nowakówna; wyjątki to m.in. skuwka i zasuwka.
Który wyraz z zakończeniem -uch zapisano poprawnie?
- Amałuch
- Bmalóch
- Cmaluch
- Dmaluh
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: maluch – Zakończenie -uch piszemy przez „u”: maluch, leniuch.
Która para pokazuje wymianę „ó” na „e”?
- Apióro – pierze
- Bstół – stoły
- Cwrócić – wracać
- Dróża – różany
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pióro – pierze – W parze pióro – pierze „ó” wymienia się na „e”; stół – stoły to wymiana na „o”, a wrócić – wracać na „a”.
Który wyraz jest wyjątkiem, bo zaczyna się od „ó”?
- Aulica
- Buczeń
- Cósemka
- Ducho
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ósemka – Na początku wyrazu piszemy „u”; wyjątki to m.in. ósmy, ósemka, ów.
Jak poprawnie zapiszesz: „Ja mal_ję obrazek”?
- Amalóje
- Bmalóję
- Cmaluję
- Dmalujię
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: maluję – W cząstce -uj- czasowników zawsze piszemy „u”: maluję, kupuję.
Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.