ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/jezyk-polski/zdanie-rownowaznik-i-typy-wypowiedzen/

Język polski · Gramatyka · kl. 4

Zdanie, równoważnik i typy wypowiedzeń

Nauczysz się odróżniać zdanie od równoważnika, wskazywać podmiot i orzeczenie oraz rozpoznawać typy wypowiedzeń.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Zdanie i równoważnik zdania

  • Wypowiedzenie to wypowiedź, która ma sens i kończy się kropką, znakiem zapytania lub wykrzyknikiem.
  • Zdanie to wypowiedzenie z osobową formą czasownika: Ola czyta książkę.
  • Równoważnik zdania nie ma osobowej formy czasownika: Cisza. Pożar! Wstęp wzbroniony.
Zapamiętaj

Jest osobowa forma czasownika → zdanie; nie ma → równoważnik zdania

2Podmiot i orzeczenie

  • Orzeczenie mówi, co robi podmiot lub co się z nim dzieje; najczęściej to czasownik w formie osobowej: Ola czyta.
  • Podmiot to wykonawca czynności, najczęściej rzeczownik: Ola czyta.
część zdaniapytanieprzykład
podmiotkto? co?Ola
orzeczenieco robi? co się z nim dzieje?czyta

3Krok po kroku: podmiot i orzeczenie

  • Krok 1. Znajdź osobową formę czasownika: Mały pies głośno szczeka. → szczeka (orzeczenie).
  • Krok 2. Zapytaj: kto? co? szczeka → pies (podmiot).
  • Krok 3. Pozostałe wyrazy (mały, głośno) dopowiadają szczegóły – nie są ani podmiotem, ani orzeczeniem.
Sprawdź, czy rozumiesz

Które wypowiedzenie to równoważnik zdania?

4Zdanie pojedyncze i złożone

  • Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie: Mama gotuje obiad.
  • Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia: Mama gotuje obiad, a tata nakrywa do stołu.
  • Części zdania złożonego łączą spójniki: i, a, ale, bo, że, gdy.

5Typy wypowiedzeń

  • Oznajmujące informuje i kończy się kropką: Idę do szkoły.
  • Pytające pyta i kończy się znakiem zapytania: Idziesz do szkoły?
  • Rozkazujące wyraża polecenie lub prośbę, zwykle z wykrzyknikiem: Idź do szkoły!
  • Wykrzyknikowe wyraża silne uczucia: Ależ gorąco!
Uwaga na błąd

Wykrzyknik po zwykłym zdaniu oznajmującym, np. Poszedłem do sklepu! Bez emocji wystarczy kropka.

Sprawdź, czy rozumiesz

Po czym poznasz wypowiedzenie wykrzyknikowe?

✎Ściąga: Zdanie, równoważnik i typy wypowiedzeń

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Jest osobowa forma czasownika → zdanie; nie ma → równoważnik zdania
  • Wypowiedzenie to wypowiedź, która ma sens i kończy się kropką, znakiem zapytania lub wykrzyknikiem.
  • Zdanie to wypowiedzenie z osobową formą czasownika: Ola czyta książkę.
  • Równoważnik zdania nie ma osobowej formy czasownika: Cisza. Pożar! Wstęp wzbroniony.
  • Orzeczenie mówi, co robi podmiot lub co się z nim dzieje; najczęściej to czasownik w formie osobowej: Ola czyta.
  • Podmiot to wykonawca czynności, najczęściej rzeczownik: Ola czyta.
  • Krok 1. Znajdź osobową formę czasownika: Mały pies głośno szczeka. → szczeka (orzeczenie).
  • Krok 2. Zapytaj: kto? co? szczeka → pies (podmiot).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym różni się zdanie od równoważnika?

    1. Arównoważnik ma dwa orzeczenia
    2. Bzdanie ma osobową formę czasownika
    3. Czdanie nie ma czasownika
    4. Dzdanie zawsze kończy się wykrzyknikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zdanie ma osobową formę czasownika – Zdanie ma orzeczenie, równoważnik nie.

  2. Które wypowiedzenie to równoważnik zdania?

    1. AIdziemy do szkoły
    2. BWstęp wzbroniony
    3. COla czyta książkę
    4. DMama gotuje obiad
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wstęp wzbroniony – Równoważnik nie ma osobowej formy czasownika.

  3. Co to podmiot?

    1. Awykonawca czynności w zdaniu
    2. Bspójnik
    3. Cczasownik w formie osobowej
    4. Dznak na końcu zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wykonawca czynności w zdaniu – W zdaniu „Ola czyta” podmiotem jest Ola.

  4. Co to orzeczenie?

    1. Aprzecinek
    2. Btytuł zdania
    3. Cwykonawca czynności
    4. Dczasownik w formie osobowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: czasownik w formie osobowej – Orzeczenie to np. „czyta”.

  5. Jak rozpoznasz zdanie złożone?

    1. Ama jedno orzeczenie
    2. Bma co najmniej dwa orzeczenia
    3. Cnie ma czasownika
    4. Dkończy się pytajnikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ma co najmniej dwa orzeczenia – Liczbę części zdania złożonego poznasz po orzeczeniach.

  6. Które zdanie jest pytające?

    1. AIdź do szkoły!
    2. BAleż gorąco!
    3. CIdę do szkoły.
    4. DCzy idziesz do szkoły?
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Czy idziesz do szkoły? – Pytanie kończy się znakiem zapytania.

  7. Które wypowiedzenie jest rozkazujące?

    1. AZamknij okno!
    2. BCzy pada deszcz?
    3. CPada deszcz.
    4. DJaki piękny dzień!
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Zamknij okno! – Rozkaz wyraża polecenie lub prośbę.

  8. Po czym poznasz wypowiedzenie wykrzyknikowe?

    1. Akończy się kropką
    2. Bnie ma czasownika
    3. Czawsze zawiera pytanie
    4. Dwyraża silne emocje i kończy się wykrzyknikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wyraża silne emocje i kończy się wykrzyknikiem – Np. „Ależ gorąco!”.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Ó czy uRz czy żCh czy hWielka i mała literaPisownia „nie” – pierwsze zasadyPowtórka ortograficznaInterpunkcja: kropka, przecinek, cudzysłów„Akademia pana Kleksa”„Mazurek Dąbrowskiego” – hymn Polski„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”„Mikołajek”„Kajko i Kokosz. Szkoła latania”Części mowyRzeczownik i jego odmianaCzasownik i jego formyPrzymiotnik, przysłówek i spójnikAlfabet, głoski, litery i sylabyWyrazy bliskoznaczne, frazeologizmy i słownikiKomunikacja i intencja wypowiedziGrzeczność językowa i mowa ciałaTemat, narrator i osoba mówiącaŚwiat przedstawiony: fabuła i bohaterowieŚrodki stylistyczne i budowa wierszaBaśń, legenda, opowiadanie i komiksTeatr i jego twórcyNotatka i planZaproszenie, przepis i instrukcjaList, e-mail i kartka pocztowaOpowiadanieOpis przedmiotu, miejsca i postaciOpinia i argumenty; akapityWartości, wspólnota i samoocenaŹródła informacji, fakty i reklamaBezpieczeństwo w sieci