Wyrazy bliskoznaczne, frazeologizmy i słowniki

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/jezyk-polski/wyrazy-bliskoznaczne-frazeologizmy-i-slowniki/

Wzbogacisz słownictwo: dobierzesz wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne, wyjaśnisz frazeologizmy i nauczysz się korzystać ze słowników.

1Wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne

Wyrazy bliskoznaczne mają podobne znaczenie: ładny – piękny, duży – wielki.
Wyrazy przeciwstawne znaczą coś odwrotnego: duży – mały, dzień – noc.
Wyrazy bliskoznaczne pomagają uniknąć powtórzeń: zamiast trzy razy dom – budynek, chatka.

Zapamiętaj

Wyrazy bliskoznaczne mają podobne znaczenie, przeciwstawne – odwrotne

2Wieloznaczność wyrazów

Jeden wyraz może mieć kilka znaczeń: zamek to budowla, zamek błyskawiczny w kurtce albo zamek w drzwiach.
Znaczenie odczytujesz z kontekstu, czyli z całego zdania: Zepsuł mi się zamek w kurtce.

3Frazeologizmy i przysłowia

Frazeologizm (związek frazeologiczny) to utarte połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym: mieć muchy w nosie – być obrażonym.
Wyrwać się jak filip z konopi – powiedzieć coś nagle i nie w porę; spaść komuś z nieba – pojawić się niespodziewanie w dobrej chwili.
Przysłowie to krótkie zdanie z mądrą radą: Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co to frazeologizm?

4Słowniki

Słownik ortograficzny – sprawdzisz w nim pisownię wyrazów i ich trudniejsze formy.
Słownik wyrazów bliskoznacznych pomoże zastąpić powtarzający się wyraz.
Słownik frazeologiczny objaśnia frazeologizmy, a słownik języka polskiego – znaczenia wyrazów.

5Krok po kroku: szukamy w słowniku

Krok 1. Wybierz słownik: pisownia → ortograficzny, znaczenie → słownik języka polskiego.
Krok 2. Ustal formę podstawową: książkami → książka, pisaliśmy → pisać.
Krok 3. Szukaj alfabetycznie: najpierw pierwsza litera, potem druga i trzecia.

Uwaga na błąd

Odczytywanie frazeologizmu dosłownie, np. spaść z nieba jako upadek. Frazeologizmy mają znaczenie przenośne.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co znajdziesz w słowniku ortograficznym?

✎Ściąga: Wyrazy bliskoznaczne, frazeologizmy i słowniki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wyrazy bliskoznaczne mają podobne znaczenie, przeciwstawne – odwrotne
Wyrazy bliskoznaczne mają podobne znaczenie: ładny – piękny, duży – wielki.
Wyrazy przeciwstawne znaczą coś odwrotnego: duży – mały, dzień – noc.
Frazeologizm (związek frazeologiczny) to utarte połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym: mieć muchy w nosie – być obrażonym.
Przysłowie to krótkie zdanie z mądrą radą: Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.
Słownik ortograficzny – sprawdzisz w nim pisownię wyrazów i ich trudniejsze formy.
Słownik wyrazów bliskoznacznych pomoże zastąpić powtarzający się wyraz.
Słownik frazeologiczny objaśnia frazeologizmy, a słownik języka polskiego – znaczenia wyrazów.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Co to wyrazy bliskoznaczne?
1. Awyrazy o podobnym znaczeniu
2. Bwyrazy o przeciwnym znaczeniu
3. Cwyrazy z błędem
4. Dwyrazy obce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wyrazy o podobnym znaczeniu – Np. ładny – piękny.
Który wyraz jest przeciwstawny do „duży”?
1. Aogromny
2. Bmały
3. Cwielki
4. Dwysoki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: mały – Wyraz przeciwstawny znaczy coś odwrotnego.
Co znaczy frazeologizm „mieć muchy w nosie”?
1. Auprawiać ogród
2. Bbyć obrażonym
3. Cmieć katar
4. Dlubić owady
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: być obrażonym – To znaczenie przenośne, nie dosłowne.
Co to przysłowie?
1. Akrótkie zdanie z nauką
2. Btytuł
3. Copis przedmiotu
4. Dpytanie do czytelnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: krótkie zdanie z nauką – Np. „Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada”.
Co to kontekst?
1. Acałe zdanie, w którym występuje wyraz
2. Bspis treści
3. Ctytuł
4. Dokładka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: całe zdanie, w którym występuje wyraz – Kontekst pomaga odczytać znaczenie wyrazu.
Co znajdziesz w słowniku ortograficznym?
1. Amapy
2. Bprzepisy kulinarne
3. Cwzory matematyczne
4. Dpisownię wyrazów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pisownię wyrazów – Hasła są w kolejności alfabetycznej.
Który wyraz jest wieloznaczny?
1. Aokno
2. Bstół
3. Czamek
4. Dkot
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zamek – Zamek to budowla, zamek w kurtce i zamek w drzwiach.
Co to frazeologizm?
1. Autarte połączenie wyrazów o przenośnym znaczeniu
2. Bwyraz z błędem
3. Czdanie pytające
4. Dtytuł słownika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: utarte połączenie wyrazów o przenośnym znaczeniu – Frazeologizmy objaśnia słownik frazeologiczny.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 8 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Ó czy u Rz czy ż Ch czy h Wielka i mała litera Pisownia „nie” – pierwsze zasady Powtórka ortograficzna Interpunkcja: kropka, przecinek, cudzysłów „Akademia pana Kleksa”„Mazurek Dąbrowskiego” – hymn Polski „Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”„Mikołajek”„Kajko i Kokosz. Szkoła latania”Części mowy Rzeczownik i jego odmiana Czasownik i jego formy Przymiotnik, przysłówek i spójnik Zdanie, równoważnik i typy wypowiedzeń Alfabet, głoski, litery i sylaby Komunikacja i intencja wypowiedzi Grzeczność językowa i mowa ciała Temat, narrator i osoba mówiąca Świat przedstawiony: fabuła i bohaterowie Środki stylistyczne i budowa wiersza Baśń, legenda, opowiadanie i komiks Teatr i jego twórcy Notatka i plan Zaproszenie, przepis i instrukcja List, e-mail i kartka pocztowa Opowiadanie Opis przedmiotu, miejsca i postaci Opinia i argumenty; akapity Wartości, wspólnota i samoocena Źródła informacji, fakty i reklama Bezpieczeństwo w sieci