1Przewodnictwo cieplne
- Przewodnictwo: szybciej drgające cząsteczki cieplejszej części ciała zderzają się z sąsiednimi i przekazują im energię. Samo ciało się nie przesuwa. W metalach energię niosą też swobodne elektrony.
- Przykład: metalowa łyżeczka w gorącej herbacie nagrzewa się aż po rączkę.
- Przewodniki ciepła to metale, np. srebro, miedź, aluminium. Izolatory ciepła to np. drewno, plastik, styropian, wełna i powietrze.
- Kurtka puchowa grzeje, bo zatrzymuje dużo powietrza. Zimą metalowa poręcz wydaje się zimniejsza od drewnianej, choć obie mają tę samą temperaturę – metal szybciej odbiera ciepło z dłoni.
2Konwekcja
- Konwekcja to przenoszenie ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu, więc zachodzi tylko w cieczach i gazach.
- Ogrzana ciecz lub gaz rozszerza się, ma mniejszą gęstość i unosi się, a chłodniejsza opada na jej miejsce. Powstaje krążenie – prąd konwekcyjny.
- Przykłady: woda krąży w ogrzewanym garnku, kaloryfer pod oknem ogrzewa cały pokój, nad morzem wieje bryza.
Zimą metalowa poręcz wydaje się zimniejsza od drewnianej o tej samej temperaturze, bo
Obie poręcze mają tę samą temperaturę, ale metal szybciej odprowadza ciepło z dłoni.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Promieniowanie
- Każde ciało wysyła promieniowanie cieplne (podczerwone) – tym silniejsze, im ciało jest cieplejsze. Promieniowanie nie potrzebuje ośrodka, dlatego energia Słońca dociera do Ziemi przez próżnię.
- Ciemne, matowe powierzchnie dobrze pochłaniają promieniowanie, a jasne i błyszczące – odbijają je.
Przewodnictwo – energia przechodzi przez nieruchomą materię; konwekcja – ciepło niesie płynąca ciecz lub gaz; promieniowanie – działa nawet w próżni.
4Jak zatrzymać ciepło?
- Termos: między podwójnymi ściankami jest próżnia (brak przewodnictwa i konwekcji), a posrebrzane ścianki odbijają promieniowanie.
- Okna z szybami zespolonymi: między szybami jest warstwa gazu, który słabo przewodzi ciepło. Ściany domów ociepla się styropianem lub wełną mineralną.
Myślenie, że „ciepło unosi się do góry”. Unosi się ciepłe powietrze lub ciepła woda (konwekcja), a ciepło może płynąć w każdą stronę.
Próżnia między ściankami termosu ogranicza
W próżni nie ma cząsteczek, które mogłyby przewodzić ciepło lub krążyć; promieniowanie ograniczają posrebrzane ścianki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Sposoby przekazywania ciepła
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Przewodnictwo – energia przechodzi przez nieruchomą materię; konwekcja – ciepło niesie płynąca ciecz lub gaz; promieniowanie – działa nawet w próżni.
- Przewodnictwo: szybciej drgające cząsteczki cieplejszej części ciała zderzają się z sąsiednimi i przekazują im energię. Samo ciało się nie przesuwa. W metalach energię niosą też swobodne elektrony.
- Przewodniki ciepła to metale, np. srebro, miedź, aluminium. Izolatory ciepła to np. drewno, plastik, styropian, wełna i powietrze.
- Konwekcja to przenoszenie ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu, więc zachodzi tylko w cieczach i gazach.
- Termos: między podwójnymi ściankami jest próżnia (brak przewodnictwa i konwekcji), a posrebrzane ścianki odbijają promieniowanie.
- Okna z szybami zespolonymi: między szybami jest warstwa gazu, który słabo przewodzi ciepło. Ściany domów ociepla się styropianem lub wełną mineralną.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Metalowa łyżeczka w gorącej herbacie nagrzewa się aż po rączkę. To przykład
- Akonwekcji
- Bparowania
- Cpromieniowania
- Dprzewodnictwa cieplnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przewodnictwa cieplnego – Energia przechodzi przez metal, który się nie przesuwa.
Konwekcja zachodzi
- Aw cieczach i gazach
- Btylko w metalach
- Ctylko w ciałach stałych
- Dtakże w próżni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w cieczach i gazach – Konwekcja wymaga ruchu ogrzanej cieczy lub gazu.
Energia Słońca dociera do Ziemi dzięki
- Akonwekcji
- Bprądom powietrza
- Cprzewodnictwu
- Dpromieniowaniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: promieniowaniu – Między Słońcem a Ziemią jest próżnia, a promieniowanie nie potrzebuje ośrodka.
Który materiał jest najlepszym izolatorem ciepła?
- Amiedź
- Baluminium
- Cstal
- Dstyropian
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: styropian – Metale dobrze przewodzą ciepło, a styropian zawiera dużo powietrza i przewodzi bardzo słabo.
Dlaczego ogrzane powietrze unosi się do góry?
- Ajego cząsteczki stają się lżejsze
- Bma większą gęstość niż chłodne powietrze
- Cciepło zawsze płynie do góry
- Dma mniejszą gęstość niż chłodne powietrze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ma mniejszą gęstość niż chłodne powietrze – Ogrzane powietrze się rozszerza, więc ta sama masa zajmuje większą objętość.
Próżnia między ściankami termosu ogranicza
- Atylko parowanie
- Bwszystkie trzy sposoby jednakowo
- Ctylko promieniowanie
- Dprzewodnictwo i konwekcję
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przewodnictwo i konwekcję – W próżni nie ma cząsteczek, które mogłyby przewodzić ciepło lub krążyć; promieniowanie ograniczają posrebrzane ścianki.
Zimą metalowa poręcz wydaje się zimniejsza od drewnianej o tej samej temperaturze, bo
- Ametal ma niższą temperaturę
- Bdrewno samo wytwarza ciepło
- Cmetal lepiej przewodzi ciepło i szybciej odbiera je dłoni
- Dmetal przekazuje dłoni zimno
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: metal lepiej przewodzi ciepło i szybciej odbiera je dłoni – Obie poręcze mają tę samą temperaturę, ale metal szybciej odprowadza ciepło z dłoni.
Kaloryfer montuje się zwykle nisko, pod oknem, ponieważ
- Aogrzane przy nim powietrze unosi się i krąży po całym pokoju
- Bciepło płynie tylko w dół
- Cprzy podłodze powietrze lepiej przewodzi ciepło
- Dpromieniowanie nie dociera wyżej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ogrzane przy nim powietrze unosi się i krąży po całym pokoju – Ciepłe powietrze unosi się, a chłodne opada – powstaje prąd konwekcyjny.
Cały dział „Zjawiska cieplne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.