1Tarcie
- Siła tarcia T działa na styku dwóch ciał i przeciwdziała ich przesuwaniu się względem siebie. Ma zwrot przeciwny do ruchu (albo do tego, w którą stronę chcemy ciało przesunąć).
- Tarcie statyczne działa, gdy ciało spoczywa, choć próbujemy je przesunąć: pchasz szafę, a ona stoi, bo tarcie równoważy twoją siłę.
- Tarcie kinetyczne działa, gdy ciało już się przesuwa. Zwykle jest mniejsze od największego tarcia statycznego – dlatego szafę najtrudniej ruszyć z miejsca.
2Od czego zależy tarcie?
- Od rodzaju powierzchni – sanki łatwo jadą po lodzie, a po asfalcie prawie wcale.
- Od siły nacisku – pełną skrzynię trudniej przesunąć niż pustą.
- W szkolnym modelu tarcie nie zależy od pola powierzchni styku: cegła leżąca płasko i postawiona na boku trze tak samo.
Od czego w szkolnym modelu NIE zależy siła tarcia?
Tarcie zależy od rodzaju powierzchni (także smaru) i nacisku, a nie od pola styku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Opór powietrza i wody
- Ciało poruszające się w powietrzu lub w wodzie hamuje siła oporu. Jest większa, gdy ciało porusza się szybciej i gdy ma większą powierzchnię i mniej opływowy kształt.
- Opływowy kształt mają samoloty, ryby i ptaki. Spadochron ma dużą powierzchnię, więc skoczek opada powoli.
4Tarcie – szkodliwe czy pożyteczne?
| zmniejszamy tarcie | zwiększamy tarcie |
|---|---|
| smar, olej | bieżnik opon, łańcuchy na śnieg |
| łożyska kulkowe, kółka | piasek na oblodzonym chodniku |
- Tarcie jest pożyteczne: dzięki niemu chodzisz, hamujesz i trzymasz długopis. Jest też szkodliwe: zużywa i nagrzewa części maszyn.
Tarcie zależy od rodzaju powierzchni i siły nacisku. Opór powietrza rośnie z prędkością.
„Tarcie zawsze przeszkadza w ruchu.” Gdy idziesz, odpychasz podłoże do tyłu, a tarcie działa na but do przodu – na lodzie trudno ruszyć.
W której sytuacji tarcie jest pożyteczne?
Bez tarcia między butem a chodnikiem nie dałoby się iść.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Opory ruchu: tarcie i opór powietrza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Tarcie zależy od rodzaju powierzchni i siły nacisku. Opór powietrza rośnie z prędkością.
- Siła tarcia T działa na styku dwóch ciał i przeciwdziała ich przesuwaniu się względem siebie. Ma zwrot przeciwny do ruchu (albo do tego, w którą stronę chcemy ciało przesunąć).
- Tarcie statyczne działa, gdy ciało spoczywa, choć próbujemy je przesunąć: pchasz szafę, a ona stoi, bo tarcie równoważy twoją siłę.
- Tarcie kinetyczne działa, gdy ciało już się przesuwa. Zwykle jest mniejsze od największego tarcia statycznego – dlatego szafę najtrudniej ruszyć z miejsca.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Siła tarcia działa
- Atylko wtedy, gdy ciało już się porusza
- Bna styku dwóch ciał, przeciwdziałając ich przesuwaniu się
- Czgodnie z kierunkiem ruchu
- Dzawsze pionowo w dół
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: na styku dwóch ciał, przeciwdziałając ich przesuwaniu się – Tarcie działa wzdłuż powierzchni styku i przeciwdziała przesuwaniu się ciał; działa też na ciało spoczywające (tarcie statyczne).
Pchasz szafę siłą 200 N, ale szafa stoi w miejscu. Siła tarcia statycznego ma wartość
- A200 N
- B100 N
- Cwięcej niż 200 N
- D0 N
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 200 N – Szafa spoczywa, więc tarcie równoważy siłę pchania.
Od czego w szkolnym modelu NIE zależy siła tarcia?
- Aod tego, czy powierzchnie są nasmarowane
- Bod pola powierzchni styku
- Cod rodzaju powierzchni
- Dod siły nacisku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: od pola powierzchni styku – Tarcie zależy od rodzaju powierzchni (także smaru) i nacisku, a nie od pola styku.
Jak można zmniejszyć tarcie?
- Azwiększyć nacisk
- Bposypać lód piaskiem
- Czałożyć opony z głębokim bieżnikiem
- Dnasmarować powierzchnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nasmarować powierzchnie – Smar oddziela trące się powierzchnie.
W której sytuacji tarcie jest pożyteczne?
- Aw osi kręcącego się koła roweru
- Bw zawiasach skrzypiących drzwi
- Cpodczas chodzenia po chodniku
- Dmiędzy częściami pracującego silnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podczas chodzenia po chodniku – Bez tarcia między butem a chodnikiem nie dałoby się iść.
Opór powietrza działający na rowerzystę
- Amaleje, gdy rowerzysta jedzie szybciej
- Brośnie, gdy rowerzysta jedzie szybciej
- Cdziała zgodnie z kierunkiem ruchu
- Dnie zależy od prędkości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rośnie, gdy rowerzysta jedzie szybciej – Im większa prędkość, tym większy opór powietrza.
Dlaczego ciężką szafę najtrudniej ruszyć z miejsca?
- ATarcie kinetyczne jest większe od statycznego.
- BNajwiększe tarcie statyczne jest zwykle większe od tarcia kinetycznego.
- CSpoczywająca szafa ma większą masę.
- DNa spoczywające ciało nie działa tarcie.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Największe tarcie statyczne jest zwykle większe od tarcia kinetycznego. – Po ruszeniu działa mniejsze tarcie kinetyczne, więc dalej pcha się łatwiej.
Klocek ciągnięty po stole siłą 6 N porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym. Siła tarcia ma wartość
- A12 N i zwrot przeciwny do ruchu
- B6 N i zwrot zgodny z ruchem
- C6 N i zwrot przeciwny do ruchu
- D0 N
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6 N i zwrot przeciwny do ruchu – W ruchu jednostajnym siły się równoważą (I zasada dynamiki), więc tarcie równoważy siłę ciągu.
Cały dział „Ruch i siły”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.