1Prędkość
- Prędkość mówi, jaką drogę ciało pokonuje w jednostce czasu. 5 m/s znaczy: 5 metrów w każdej sekundzie.
v = s przez t (stąd s = v · t, t = s przez v)
- v – prędkość [m/s]; s – przebyta droga [m]; t – czas ruchu [s].
- Jednostka czasu: 1 min = 60 s, 1 h = 60 min = 3600 s.
- Prędkość wyznaczysz doświadczalnie: zmierz taśmą drogę, np. 20 m, a stoperem czas jej przebycia i podziel s przez t.
2Zamiana km/h i m/s
- 1 km/h = 1000 m przez 3600 s = 1 przez 3,6 m/s ≈ 0,28 m/s, a 1 m/s = 3,6 km/h.
| zamiana | działanie | przykład |
|---|---|---|
| km/h → m/s | dzielisz przez 3,6 | 72 km/h = 20 m/s |
| m/s → km/h | mnożysz przez 3,6 | 15 m/s = 54 km/h |
Rowerzysta jedzie ze stałą prędkością 5 m/s przez 2 min. Jaką drogę pokona?
2 min = 120 s, więc s = v · t = 5 m/s · 120 s = 600 m.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ruch jednostajny prostoliniowy
- Tor jest prosty, a prędkość stała: w jednakowych odstępach czasu ciało przebywa jednakowe drogi. Droga rośnie proporcjonalnie do czasu.
- Gdy ruch składa się z kilku odcinków jednostajnych, prędkość liczysz osobno dla każdego odcinka wykresu s(t). Odcinek poziomy oznacza postój.
4Prędkość chwilowa i średnia
- Prędkość chwilowa to prędkość w danej chwili – pokazuje ją prędkościomierz w samochodzie.
- Prędkość średnia to cała droga podzielona przez cały czas ruchu (razem z postojami).
- Przykład. Dane: s = 6 km = 6000 m, t = 20 min = 1200 s. Szukane: v.
- Wzór: v = s przez t. Obliczenia: v = 6000 m przez 1200 s = 5 m/s.
- Odpowiedź: rowerzysta jechał ze średnią prędkością 5 m/s, czyli 18 km/h.
Prędkość średnia to nie średnia z prędkości. Rowerzysta z wykresu: 400 m przez 80 s = 5 m/s, a nie 5 + 10 przez 2 = 7,5 m/s.
Jak wygląda wykres drogi od czasu s(t) w ruchu jednostajnym prostoliniowym (start z s = 0)?
Droga rośnie proporcjonalnie do czasu, więc wykres s(t) to prosta z początku układu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Prędkość i ruch jednostajny prostoliniowy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- v = s przez t (stąd s = v · t, t = s przez v)
- Prędkość chwilowa to prędkość w danej chwili – pokazuje ją prędkościomierz w samochodzie.
- Prędkość średnia to cała droga podzielona przez cały czas ruchu (razem z postojami).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co pokazuje prędkościomierz w samochodzie?
- Aczas jazdy
- Bprędkość chwilową
- Cprzebytą drogę
- Dprędkość średnią z całej podróży
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: prędkość chwilową – Prędkościomierz pokazuje, jak szybko auto jedzie w danej chwili.
Samochód przejechał 120 km w ciągu 2 h. Jaka była jego średnia prędkość?
- A60 km/h
- B30 km/h
- C120 km/h
- D240 km/h
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 60 km/h – v = s przez t = 120 km przez 2 h = 60 km/h.
Ile to 36 km/h w m/s?
- A129,6 m/s
- B10 m/s
- C3,6 m/s
- D100 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 10 m/s – Zamieniając km/h na m/s, dzielimy przez 3,6: 36 : 3,6 = 10 m/s.
Prędkość 15 m/s to
- A15 km/h
- B4,2 km/h
- C150 km/h
- D54 km/h
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 54 km/h – Zamieniając m/s na km/h, mnożymy przez 3,6: 15 · 3,6 = 54 km/h.
Rowerzysta jedzie ze stałą prędkością 5 m/s przez 2 min. Jaką drogę pokona?
- A300 m
- B600 m
- C2,5 m
- D10 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 600 m – 2 min = 120 s, więc s = v · t = 5 m/s · 120 s = 600 m.
Jak wygląda wykres drogi od czasu s(t) w ruchu jednostajnym prostoliniowym (start z s = 0)?
- Arosnąca prosta wychodząca z początku układu
- Blinia pozioma
- Ckrzywa coraz bardziej stroma
- Dprosta malejąca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rosnąca prosta wychodząca z początku układu – Droga rośnie proporcjonalnie do czasu, więc wykres s(t) to prosta z początku układu.
Na wykresie s(t) jeden odcinek jest poziomy. W tym czasie ciało
- Aporusza się najszybciej
- Bprzyspiesza
- Cporusza się ze stałą prędkością
- Dstoi w miejscu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stoi w miejscu – Droga się nie zwiększa, więc prędkość jest równa 0 – to postój.
Rowerzysta przejechał 30 km z prędkością 30 km/h, a następne 30 km z prędkością 10 km/h. Jego prędkość średnia to
- A40 km/h
- B15 km/h
- C10 km/h
- D20 km/h
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 15 km/h – Czas: 1 h + 3 h = 4 h, więc v = 60 km przez 4 h = 15 km/h.
Cały dział „Ruch i siły”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.