1Fizyka w domu
- Ogrzewanie: kaloryfer ogrzewa pokój głównie przez konwekcję, piec kaflowy także przez promieniowanie, a ogrzewanie podłogowe – głównie promieniowaniem i konwekcją (przez posadzkę ciepło przechodzi dzięki przewodnictwu). Styropian i szyby zespolone ograniczają ucieczkę ciepła.
- Lodówka: w rurkach krąży czynnik chłodniczy. Wewnątrz lodówki paruje i pobiera ciepło z jedzenia, a w kratce z tyłu skrapla się i oddaje ciepło do kuchni.
- Pralka: przy wirowaniu woda z powodu bezwładności dąży do ruchu po linii prostej i wylatuje przez otworki bębna.
- Odkurzacz: wentylator obniża ciśnienie w środku, a ciśnienie atmosferyczne wpycha powietrze z kurzem do rury.
2Fizyka w transporcie
- Pasy i poduszki powietrzne: gdy auto gwałtownie hamuje, ciało pasażera z powodu bezwładności dalej porusza się do przodu. Pas zatrzymuje je razem z autem, a poduszka wydłuża czas hamowania głowy i rozkłada nacisk na większą powierzchnię.
- Hamowanie: samochód zatrzymuje tarcie opon o jezdnię. Na mokrej lub oblodzonej drodze tarcie jest mniejsze, więc droga hamowania rośnie. Przy 2 razy większej prędkości droga hamowania jest ok. 4 razy dłuższa, bo energia kinetyczna rośnie z kwadratem prędkości.
- Silnik spalinowy zamienia energię chemiczną paliwa na energię mechaniczną. Dużą część energii zamienia jednak na energię wewnętrzną – dlatego silnik się grzeje.
Bezwładność: ciało samo nie zmienia swojego ruchu. Dlatego zawsze zapinamy pasy.
Dlaczego w samochodzie zapinamy pasy bezpieczeństwa?
Ciało samo nie zmienia swojego ruchu, więc bez pasa poleciałoby do przodu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Fizyka w przyrodzie
- Pogoda: woda paruje z mórz i jezior. Wysoko, w chłodnym powietrzu, para wodna skrapla się w kropelki – tak powstają chmury. Z kropelek pada deszcz, a z kryształków lodu – śnieg. Rosa to skraplanie, a szron – resublimacja.
- Ruch planet: Ziemia krąży wokół Słońca, a Księżyc wokół Ziemi, bo przyciąga je grawitacja. Bez niej poruszałyby się po linii prostej.
- Energia odnawialna: wiatr obraca turbiny, woda w elektrowni wodnej oddaje energię potencjalną, a panele fotowoltaiczne zamieniają światło na energię elektryczną. Te źródła się nie wyczerpują.
Myślenie, że chmura to para wodna. Para wodna jest niewidoczna; chmura to kropelki wody i kryształki lodu.
✎Ściąga: Fizyka w domu, w transporcie i w przyrodzie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Bezwładność: ciało samo nie zmienia swojego ruchu. Dlatego zawsze zapinamy pasy.
- Ogrzewanie: kaloryfer ogrzewa pokój głównie przez konwekcję, piec kaflowy także przez promieniowanie, a ogrzewanie podłogowe – głównie promieniowaniem i konwekcją (przez posadzkę ciepło przechodzi dzięki przewodnictwu). Styropian i szyby zespolone ograniczają ucieczkę ciepła.
- Lodówka: w rurkach krąży czynnik chłodniczy. Wewnątrz lodówki paruje i pobiera ciepło z jedzenia, a w kratce z tyłu skrapla się i oddaje ciepło do kuchni.
- Pralka: przy wirowaniu woda z powodu bezwładności dąży do ruchu po linii prostej i wylatuje przez otworki bębna.
- Odkurzacz: wentylator obniża ciśnienie w środku, a ciśnienie atmosferyczne wpycha powietrze z kurzem do rury.
- Pasy i poduszki powietrzne: gdy auto gwałtownie hamuje, ciało pasażera z powodu bezwładności dalej porusza się do przodu. Pas zatrzymuje je razem z autem, a poduszka wydłuża czas hamowania głowy i rozkłada nacisk na większą powierzchnię.
- Hamowanie: samochód zatrzymuje tarcie opon o jezdnię. Na mokrej lub oblodzonej drodze tarcie jest mniejsze, więc droga hamowania rośnie. Przy 2 razy większej prędkości droga hamowania jest ok. 4 razy dłuższa, bo energia kinetyczna rośnie z kwadratem prędkości.
- Silnik spalinowy zamienia energię chemiczną paliwa na energię mechaniczną. Dużą część energii zamienia jednak na energię wewnętrzną – dlatego silnik się grzeje.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dlaczego w samochodzie zapinamy pasy bezpieczeństwa?
- Apasy zwiększają tarcie opon o jezdnię
- Bpasy zmniejszają masę pasażera
- Cprzy hamowaniu siła odrzuca pasażera do tyłu
- Dprzy hamowaniu ciało dalej porusza się do przodu z powodu bezwładności
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przy hamowaniu ciało dalej porusza się do przodu z powodu bezwładności – Ciało samo nie zmienia swojego ruchu, więc bez pasa poleciałoby do przodu.
W lodówce ciepło jest zabierane z jej wnętrza dzięki
- Aparowaniu czynnika chłodniczego
- Bskraplaniu czynnika chłodniczego
- Cprzepływowi zimna do jedzenia
- Dpromieniowaniu kratki z tyłu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: parowaniu czynnika chłodniczego – Parowanie pobiera energię, a skraplanie w kratce z tyłu ją oddaje.
Na oblodzonej jezdni droga hamowania jest dłuższa, ponieważ
- Aopór powietrza jest większy
- Bsamochód ma większą masę
- Ctarcie opon o jezdnię jest mniejsze
- Dtarcie opon o jezdnię jest większe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tarcie opon o jezdnię jest mniejsze – Mniejsza siła tarcia wolniej zatrzymuje samochód.
Samochód jedzie 2 razy szybciej niż poprzednio. Jego droga hamowania w tych samych warunkach będzie ok.
- A2 razy dłuższa
- B2 razy krótsza
- C4 razy dłuższa
- Dtaka sama
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 razy dłuższa – Energia kinetyczna rośnie z kwadratem prędkości: 2² = 4.
Silnik spalinowy zamienia
- Aenergię mechaniczną na chemiczną
- Benergię chemiczną paliwa na energię mechaniczną i wewnętrzną
- Cenergię elektryczną na chemiczną
- Denergię wewnętrzną na chemiczną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: energię chemiczną paliwa na energię mechaniczną i wewnętrzną – Spalanie paliwa uwalnia energię chemiczną, z której część napędza auto, a reszta ogrzewa silnik.
Chmury powstają, gdy para wodna
- Askrapla się w chłodnym powietrzu
- Btopnieje
- Csublimuje
- Dparuje w ciepłym powietrzu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: skrapla się w chłodnym powietrzu – Chmura to kropelki wody (i kryształki lodu) powstałe z pary wodnej.
Co utrzymuje Księżyc na orbicie wokół Ziemi?
- Aciśnienie atmosferyczne
- Bsiła grawitacji Ziemi
- Cbrak grawitacji w kosmosie
- Dsiła wyporu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: siła grawitacji Ziemi – Bez przyciągania Ziemi Księżyc poruszałby się po linii prostej.
Które źródło energii jest odnawialne?
- Awiatr
- Bwęgiel kamienny
- Cropa naftowa
- Dgaz ziemny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wiatr – Wiatr się nie wyczerpuje, a paliw kopalnych ubywa.
Cały dział „Zastosowania fizyki w życiu codziennym”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.