1Bezpieczna sieć domowa
- To treść fakultatywna – decyduje nauczyciel. W gniazdku jest napięcie 230 V, groźne dla życia.
- Izolacja przewodów i obudów nie pozwala dotknąć części pod napięciem.
- Bezpiecznik przerywa obwód, gdy płynie za duży prąd: przy zwarciu albo przeciążeniu (za dużo urządzeń w jednym obwodzie). W topikowym przepala się cienki drucik, a wyłącznik nadprądowy sam się wyłącza i można go znów włączyć.
- Przewód ochronny (żółto-zielony, bolec w gniazdku) odprowadza prąd do ziemi, gdy obudowa urządzenia znajdzie się pod napięciem.
Bezpiecznik chroni przewody przed przegrzaniem i pożarem. Przed porażeniem chronią izolacja, przewód ochronny i wyłącznik różnicowoprądowy.
- Zasady: nie dotykaj urządzeń mokrymi rękami, nie używaj suszarki przy wannie, nie naprawiaj niczego pod napięciem, nie przeciążaj listew.
Zastąpienie przepalonego bezpiecznika drutem lub mocniejszym. Przewody mogą się wtedy przegrzać i zapalić.
2Elektromagnes
- Z doświadczenia Ørsteda wiesz, że wokół przewodnika z prądem jest pole magnetyczne. Zwojnica z prądem działa jak magnes sztabkowy.
- Elektromagnes to zwojnica z rdzeniem z miękkiego żelaza. Gdy płynie prąd, działa jak magnes; po wyłączeniu prądu przestaje przyciągać. Tym wygrywa z magnesem trwałym: można go włączać, wyłączać i regulować.
- Jest silniejszy, gdy rośnie natężenie prądu i liczba zwojów. Zmiana kierunku prądu zamienia bieguny N i S.
- Z magnesem oddziałuje jak magnes: bieguny jednoimienne się odpychają, różnoimienne przyciągają.
- Zastosowania: dźwig na złomowisku, zamek elektromagnetyczny, dzwonek, przekaźnik.
Do czego służy żółto-zielony przewód ochronny?
Dzięki niemu dotknięcie uszkodzonej obudowy nie grozi porażeniem.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Silnik elektryczny
- Na przewodnik z prądem w polu magnesu działa siła. W silniku zwojnica z prądem obraca się między biegunami magnesu, a komutator co pół obrotu zmienia kierunek prądu, więc obrót trwa dalej.
- Silnik zamienia energię elektryczną na mechaniczną (część na ciepło): wiertarka, pralka, wentylator, hulajnoga elektryczna.
✎Ściąga: Bezpieczna sieć domowa, elektromagnes i silnik elektryczny
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Bezpiecznik chroni przewody przed przegrzaniem i pożarem. Przed porażeniem chronią izolacja, przewód ochronny i wyłącznik różnicowoprądowy.
- Izolacja przewodów i obudów nie pozwala dotknąć części pod napięciem.
- Bezpiecznik przerywa obwód, gdy płynie za duży prąd: przy zwarciu albo przeciążeniu (za dużo urządzeń w jednym obwodzie). W topikowym przepala się cienki drucik, a wyłącznik nadprądowy sam się wyłącza i można go znów włączyć.
- Przewód ochronny (żółto-zielony, bolec w gniazdku) odprowadza prąd do ziemi, gdy obudowa urządzenia znajdzie się pod napięciem.
- Elektromagnes to zwojnica z rdzeniem z miękkiego żelaza. Gdy płynie prąd, działa jak magnes; po wyłączeniu prądu przestaje przyciągać. Tym wygrywa z magnesem trwałym: można go włączać, wyłączać i regulować.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Bezpiecznik w instalacji domowej
- Azamienia prąd stały na przemienny
- Bprzerywa obwód, gdy płynie za duży prąd
- Czmniejsza rachunek za prąd
- Dpodnosi napięcie w gniazdku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przerywa obwód, gdy płynie za duży prąd – Chroni przewody przed przegrzaniem przy zwarciu lub przeciążeniu.
Jakie napięcie jest w domowym gniazdku w Polsce?
- A230 V
- B12 V
- C4,5 V
- D1000 V
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 230 V – 230 V – takie napięcie jest groźne dla życia.
Do czego służy żółto-zielony przewód ochronny?
- Azastępuje bezpiecznik
- Bodprowadza prąd do ziemi, gdy obudowa znajdzie się pod napięciem
- Czwiększa moc urządzenia
- Dzasila lampkę kontrolną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: odprowadza prąd do ziemi, gdy obudowa znajdzie się pod napięciem – Dzięki niemu dotknięcie uszkodzonej obudowy nie grozi porażeniem.
Rdzeń elektromagnesu wykonuje się z
- Amiedzi
- Bplastiku
- Cmiękkiego żelaza
- Daluminium
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: miękkiego żelaza – Miękkie żelazo wzmacnia pole, a po wyłączeniu prądu traci namagnesowanie.
Jak wzmocnić elektromagnes?
- Azwiększyć liczbę zwojów
- Bwyjąć rdzeń
- Czmienić kierunek prądu
- Dzmniejszyć natężenie prądu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zwiększyć liczbę zwojów – Siła rośnie z liczbą zwojów i natężeniem prądu; zmiana kierunku zamienia tylko bieguny.
Co się stanie, gdy zmienimy kierunek prądu w elektromagnesie?
- Aprzestanie działać
- Bzamienią się jego bieguny N i S
- Czacznie świecić
- Dbędzie dwa razy silniejszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zamienią się jego bieguny N i S – Kierunek prądu decyduje o położeniu biegunów.
Silnik elektryczny zamienia
- Aenergię chemiczną na elektryczną
- Bciepło na energię elektryczną
- Cenergię elektryczną na mechaniczną
- Denergię mechaniczną na elektryczną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: energię elektryczną na mechaniczną – Prąd w polu magnesu wprawia wirnik w ruch.
Działanie silnika elektrycznego opiera się na
- Aprzewodzeniu ciepła
- Boddziaływaniu magnesu z przewodnikiem, przez który płynie prąd
- Crozszczepieniu światła
- Delektryzowaniu przez tarcie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: oddziaływaniu magnesu z przewodnikiem, przez który płynie prąd – Na przewodnik z prądem w polu magnetycznym działa siła.
Cały dział „Powtórzenia, treści fakultatywne i dodatkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.