1Co to jest napięcie?
- Źródło (bateria, zasilacz) działa jak pompa w obiegu wody: nie wytwarza wody, tylko ją pcha. Daje ładunkom energię, a odbiornik tę energię od nich odbiera.
- Napięcie U mówi, ile energii przypada na każdy kulomb ładunku przepływającego między dwoma punktami obwodu.
U = W przez q
- U – napięcie [V]; W – praca prądu, czyli energia, którą ładunek oddaje w odbiorniku (albo dostaje w źródle) [J]; q – ładunek [C].
- 1 V = 1 J/C. Napięcie mierzy woltomierz – zawsze między dwoma punktami, np. na końcach żarówki.
2Przykład krok po kroku
- Dane: q = 20 C, W = 90 J. Szukane: U.
- Wzór: U = W przez q.
- Obliczenia: U = 90 J przez 20 C = 4,5 V.
- Odpowiedź: napięcie na żarówce wynosi 4,5 V.
- W drugą stronę: W = U · q. Ładunek 2 C przepływający przez ogniwo 1,5 V dostaje W = 1,5 V · 2 C = 3 J.
Przez ogniwo 1,5 V przepłynął ładunek 4 C. Ile energii dostał ten ładunek?
W = U · q = 1,5 V · 4 C = 6 J.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Źródła napięcia
| Źródło | Napięcie |
|---|---|
| ogniwo AA („paluszek”) | 1,5 V |
| bateria płaska (3 ogniwa) | 4,5 V |
| akumulator samochodowy | 12 V |
| gniazdko w domu | 230 V |
- W ogniwie i akumulatorze energia chemiczna zamienia się na elektryczną, w ogniwie słonecznym – energia światła, a w prądnicy elektrowni – energia ruchu.
4Odbiorniki i przemiany energii
- Odbiornik zamienia energię elektryczną na inną: żarówka – na światło i ciepło, grzałka czajnika – na energię wewnętrzną wody, silnik – na energię mechaniczną (ruch), głośnik – na dźwięk.
- Ładowany akumulator telefonu zamienia energię elektryczną na chemiczną.
Napięcie 230 V z gniazdka może zabić. Doświadczenia robimy tylko z bateriami lub szkolnym zasilaczem (o bezpiecznikach – temat fakultatywny „Bezpieczna sieć domowa…”).
„Napięcie płynie przez przewód”
Płynie prąd, czyli ładunki. Napięcie jest między dwoma punktami – jak różnica wysokości, z której spada woda.
Które zdanie jest poprawne?
Płyną ładunki (prąd); napięcie mierzy się w woltach między dwoma punktami.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Napięcie elektryczne i przemiany energii
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- U = W przez q
- Napięcie 230 V z gniazdka może zabić. Doświadczenia robimy tylko z bateriami lub szkolnym zasilaczem (o bezpiecznikach – temat fakultatywny „Bezpieczna sieć domowa…”).
- Napięcie U mówi, ile energii przypada na każdy kulomb ładunku przepływającego między dwoma punktami obwodu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Przy przepływie 10 C ładunku żarówka zamieniła 45 J energii. Napięcie na żarówce wynosi
- A4,5 V
- B0,22 V
- C450 V
- D55 V
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 4,5 V – U = W : q = 45 J : 10 C = 4,5 V.
1 wolt to
- A1 kulomb na 1 sekundę
- B1 dżul na 1 sekundę
- C1 dżul na 1 kulomb
- D1 kulomb na 1 dżul
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 dżul na 1 kulomb – Z U = W : q wynika 1 V = 1 J/C.
Przez ogniwo 1,5 V przepłynął ładunek 4 C. Ile energii dostał ten ładunek?
- A2,67 J
- B5,5 J
- C6 J
- D0,375 J
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6 J – W = U · q = 1,5 V · 4 C = 6 J.
Napięcie w gniazdku w polskim domu wynosi
- A230 V
- B1,5 V
- C12 V
- D400 000 V
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 230 V – Sieć domowa w Polsce ma napięcie 230 V – niebezpieczne dla życia.
Napięcie elektryczne opisuje
- Ato, jak przewód utrudnia przepływ prądu
- Bliczbę elektronów w przewodzie
- Cładunek przepływający w ciągu sekundy
- Denergię przypadającą na jednostkowy ładunek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: energię przypadającą na jednostkowy ładunek – U = W : q – to energia na kulomb ładunku.
W czajniku elektrycznym energia elektryczna zamienia się głównie na
- Aenergię wewnętrzną wody
- Bświatło
- Cenergię chemiczną
- Denergię mechaniczną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: energię wewnętrzną wody – Grzałka ogrzewa wodę.
Ładowany akumulator telefonu zamienia energię elektryczną na
- Ajądrową
- Bmechaniczną
- Cświatło
- Dchemiczną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: chemiczną – Podczas ładowania energia jest magazynowana w reakcjach chemicznych.
Które zdanie jest poprawne?
- ANapięcie płynie przez przewód.
- BNapięcie mierzy się w amperach.
- CPrąd płynie przez przewód, a napięcie jest między dwoma punktami.
- DBateria wytwarza nowe elektrony.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Prąd płynie przez przewód, a napięcie jest między dwoma punktami. – Płyną ładunki (prąd); napięcie mierzy się w woltach między dwoma punktami.
Cały dział „Elektryczność”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.