Jak włączamy amperomierz do obwodu?

bezpośrednio do biegunów baterii, bez odbiornika

Jak podłączamy woltomierz, żeby zmierzyć napięcie na żarówce?

tylko do jednego końca żarówki

Dwie żarówki połączono szeregowo. Jedna się przepaliła. Druga

świeci słabiej, ale dalej świeci

Urządzenia w mieszkaniu są połączone

równolegle – każde ma napięcie 230 V

szeregowo – wyłączenie jednego wyłącza wszystkie

szeregowo – płynie przez nie ten sam prąd

Obwód elektryczny i mierniki – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Fizyka · Elektrycznośćklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/fizyka/obwod-elektryczny-i-mierniki/

Obwód elektryczny i mierniki

Jak zbudować obwód, narysować jego schemat i gdzie wpiąć amperomierz, a gdzie woltomierz.

1Obwód zamknięty i otwarty

Najprostszy obwód to źródło, przewody, odbiornik (np. żarówka) i wyłącznik.
Obwód zamknięty – ładunki mają drogę od jednego bieguna źródła do drugiego, więc płynie prąd.
Obwód otwarty – wyłącznik rozwarty, przepalone włókno albo odłączony przewód. Prąd nie płynie w całym obwodzie.
Nie łącz biegunów źródła samym przewodem. To zwarcie: płynie bardzo duży prąd, przewód i bateria mocno się grzeją.

2Symbole na schematach

Schemat to uproszczony rysunek obwodu. Każdy element ma swój symbol, a przewody rysujemy prostymi liniami.

Dłuższa cienka kreska ogniwa to biegun +, krótsza gruba to −

Sprawdź, czy rozumiesz

Na schemacie ogniwa dłuższa cienka kreska oznacza

3Amperomierz i woltomierz

Amperomierz w jednej pętli z żarówką, woltomierz równolegle do żarówki

Amperomierz mierzy natężenie, więc włączasz go szeregowo – cały prąd musi przez niego przepłynąć.
Woltomierz mierzy napięcie między dwoma punktami, więc podłączasz go równolegle – do obu końców odbiornika.
Zacznij od największego zakresu, potem przełącz na mniejszy, ale wciąż większy od mierzonej wartości. Zacisk + miernika łącz od strony bieguna + źródła.

Zapamiętaj

Amperomierz – szeregowo, woltomierz – równolegle.

4Szeregowo czy równolegle? (dodatkowo)

Szeregowo – jedna droga prądu; równolegle – osobne gałęzie

Podstawa wymaga obwodu z jednym odbiornikiem; łączenie kilku to treść dodatkowa. Szeregowo: elementy jeden za drugim, jedna droga prądu. Przez wszystkie płynie ten sam prąd. Gdy jedna żarówka się przepali, gasną wszystkie.
Równolegle: każdy element w osobnej gałęzi i każdy ma napięcie źródła. Gdy jedna żarówka się przepali, pozostałe świecą. Tak połączone są urządzenia w domu.

Uwaga na błąd

Amperomierz wpięty równolegle albo woltomierz szeregowo. Amperomierz ma bardzo mały opór – wpięty równolegle robi zwarcie i może się zepsuć. Woltomierz ma bardzo duży opór – wpięty szeregowo prawie zatrzymuje prąd.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co się stanie, gdy amperomierz podłączysz wprost do biegunów baterii?

✎Ściąga: Obwód elektryczny i mierniki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Amperomierz – szeregowo, woltomierz – równolegle.
Obwód zamknięty – ładunki mają drogę od jednego bieguna źródła do drugiego, więc płynie prąd.
Obwód otwarty – wyłącznik rozwarty, przepalone włókno albo odłączony przewód. Prąd nie płynie w całym obwodzie.
Amperomierz mierzy natężenie, więc włączasz go szeregowo – cały prąd musi przez niego przepłynąć.
Woltomierz mierzy napięcie między dwoma punktami, więc podłączasz go równolegle – do obu końców odbiornika.
Równolegle: każdy element w osobnej gałęzi i każdy ma napięcie źródła. Gdy jedna żarówka się przepali, pozostałe świecą. Tak połączone są urządzenia w domu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jak włączamy amperomierz do obwodu?
1. Aszeregowo z odbiornikiem
2. Bbezpośrednio do biegunów baterii, bez odbiornika
3. Cobojętnie jak
4. Drównolegle do odbiornika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: szeregowo z odbiornikiem – Cały prąd musi przepłynąć przez amperomierz – szeregowo.
Jak podłączamy woltomierz, żeby zmierzyć napięcie na żarówce?
1. Aszeregowo z żarówką
2. Brównolegle do żarówki
3. Ctylko do jednego końca żarówki
4. Dzamiast żarówki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: równolegle do żarówki – Woltomierz łączymy z oboma końcami odbiornika.
Na schemacie ogniwa dłuższa cienka kreska oznacza
1. Abiegun ujemny (−⁠)
2. Bwyłącznik
3. Cbiegun dodatni (+)
4. Dopornik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: biegun dodatni (+) – Dłuższa kreska to +, krótsza gruba to −⁠.
Wyłącznik jest rozwarty i żarówka nie świeci. Taki obwód nazywamy
1. Azwartym
2. Botwartym
3. Czamkniętym
4. Drównoległym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: otwartym – Obwód jest przerwany, więc prąd nie płynie.
Nie wiesz, jaki prąd popłynie. Na jaki zakres ustawisz najpierw amperomierz?
1. Ataki sam jak woltomierz
2. Bdowolny
3. Cnajwiększy
4. Dnajmniejszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: największy – Bezpiecznie jest zacząć od największego zakresu i potem go zmniejszać.
Dwie żarówki połączono szeregowo. Jedna się przepaliła. Druga
1. Agaśnie
2. Bświeci tak samo
3. Cświeci jaśniej
4. Dświeci słabiej, ale dalej świeci
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gaśnie – Obwód jest przerwany, więc prąd nie płynie przez żadną żarówkę.
Urządzenia w mieszkaniu są połączone
1. Aszeregowo – wyłączenie jednego wyłącza wszystkie
2. Bw ogóle nie są połączone
3. Crównolegle – każde ma napięcie 230 V
4. Dszeregowo – płynie przez nie ten sam prąd
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: równolegle – każde ma napięcie 230 V – Dzięki połączeniu równoległemu każde urządzenie działa niezależnie.
Co się stanie, gdy amperomierz podłączysz wprost do biegunów baterii?
1. Apokaże 0 A
2. Bpowstanie zwarcie i amperomierz może się uszkodzić
3. Cpokaże napięcie baterii
4. Dbateria się naładuje
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: powstanie zwarcie i amperomierz może się uszkodzić – Amperomierz ma bardzo mały opór, więc popłynie ogromny prąd.

Cały dział „Elektryczność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki