1Co to jest opór?
- Elektrony płynące w przewodzie zderzają się z drgającymi jonami metalu. Ta „przeszkoda” to opór elektryczny.
- Porównanie: woda łatwo płynie szeroką rurą, a wąską – trudno. Wąska rura ma większy opór.
R = U przez I
- R – opór [Ω]; U – napięcie między końcami przewodnika [V]; I – natężenie prądu płynącego przez przewodnik [A].
- 1 Ω = 1 V/A: przy napięciu 1 V płynie wtedy prąd 1 A. Większe opory podajemy w kΩ (1 kΩ = 1000 Ω).
- Z tego wzoru wynika też: U = R · I oraz I = U przez R.
2Prawo Ohma
- Prawo Ohma: natężenie prądu płynącego przez przewodnik jest wprost proporcjonalne do napięcia między jego końcami, jeśli temperatura się nie zmienia. Opór jest wtedy stały.
- Prawo Ohma spełnia np. metalowy drut lub opornik w stałej temperaturze. Nie spełnia go żarówka: włókno się nagrzewa i jego opór rośnie.
- Dodatkowo (poza obowiązkowym zakresem): opór drutu rośnie z jego długością, maleje z grubością i zależy od materiału (opór właściwy).
Do tego samego napięcia podłączono najpierw opornik 10 Ω, a potem 20 Ω. Przez opornik 20 Ω płynie
I = U : R, więc dwa razy większy opór daje dwa razy mniejszy prąd.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykład krok po kroku
- Dane: U = 6 V, I = 0,3 A. Szukane: R.
- Wzór: R = U przez I.
- Obliczenia: R = 6 V przez 0,3 A = 20 Ω.
- Odpowiedź: opór opornika wynosi 20 Ω.
- Ten sam opornik przy 12 V: I = 12 V przez 20 Ω = 0,6 A – dwa razy więcej.
Liczenie R = I : U. Zawsze napięcie przez natężenie: R = U : I.
✎Ściąga: Opór elektryczny i prawo Ohma
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- R = U przez I
- Prawo Ohma: natężenie prądu płynącego przez przewodnik jest wprost proporcjonalne do napięcia między jego końcami, jeśli temperatura się nie zmienia. Opór jest wtedy stały.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Napięcie na oporniku wynosi 6 V, a natężenie 0,3 A. Opór wynosi
- A6,3 Ω
- B0,05 Ω
- C20 Ω
- D1,8 Ω
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 20 Ω – R = U : I = 6 V : 0,3 A = 20 Ω.
Opornik 10 Ω podłączono do napięcia 5 V. Płynie prąd
- A15 A
- B2 A
- C50 A
- D0,5 A
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 0,5 A – I = U : R = 5 V : 10 Ω = 0,5 A.
Przez opornik 4 Ω płynie prąd 3 A. Napięcie na nim wynosi
- A0,75 V
- B1,33 V
- C7 V
- D12 V
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 12 V – U = R · I = 4 Ω · 3 A = 12 V.
Opornik 2 kΩ podłączono do napięcia 10 V. Płynie prąd
- A20 000 A
- B5 A
- C0,005 A
- D0,2 A
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 0,005 A – I = U : R = 10 V : 2000 Ω = 0,005 A, czyli 5 mA.
Według prawa Ohma, gdy napięcie na przewodniku wzrośnie 2 razy, natężenie
- Anie zmieni się
- Bzmaleje 2 razy
- Cwzrośnie 2 razy
- Dwzrośnie 4 razy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wzrośnie 2 razy – Przy stałym oporze I jest wprost proporcjonalne do U.
Wykres I(U) dla przewodnika spełniającego prawo Ohma to
- Alinia pionowa
- Bprosta przez początek układu
- Clinia pozioma
- Dkrzywa, która rośnie coraz wolniej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: prosta przez początek układu – Proporcjonalność daje prostą przez (0, 0).
Dlaczego żarówka nie spełnia prawa Ohma?
- Ażarówka jest izolatorem
- Bopór włókna rośnie, gdy włókno się nagrzewa
- Cprzez żarówkę nie płynie prąd
- Dopór włókna spada do zera
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: opór włókna rośnie, gdy włókno się nagrzewa – Opór metalu rośnie z temperaturą, więc I nie jest proporcjonalne do U.
Do tego samego napięcia podłączono najpierw opornik 10 Ω, a potem 20 Ω. Przez opornik 20 Ω płynie
- Ataki sam prąd
- Bdwa razy mniejszy prąd
- Ccztery razy mniejszy prąd
- Ddwa razy większy prąd
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dwa razy mniejszy prąd – I = U : R, więc dwa razy większy opór daje dwa razy mniejszy prąd.
Cały dział „Elektryczność”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.