1Co przyciąga magnes?
- Magnes silnie przyciąga żelazo i stal (stop żelaza), a także nikiel i kobalt. Takie substancje to ferromagnetyki.
- Praktycznie nie przyciąga aluminium, miedzi, złota, srebra, plastiku, drewna ani szkła.
Magnes nie przyciąga każdego metalu – tylko ferromagnetyki: żelazo, stal, nikiel i kobalt.
| przyciąga | nie przyciąga |
|---|---|
| stalowy spinacz, gwóźdź, nakrętka | aluminiowa puszka, folia aluminiowa |
| przedmiot z niklu lub kobaltu | miedziany drut, złoty pierścionek |
- Oddziaływanie jest wzajemne: żelazo przyciąga magnes z taką samą siłą, z jaką magnes przyciąga żelazo.
2Jak żelazo staje się magnesem?
- W uproszczonym modelu żelazo składa się z maleńkich obszarów – domen – z których każdy jest jak mały magnes. Zwykle domeny są ustawione bezładnie i ich działania się znoszą.
- Przy magnesie domeny ustawiają się zgodnie i żelazo samo staje się magnesem (namagnesowuje się). Dlatego gwóźdź wiszący na magnesie przyciąga kolejny gwóźdź.
- Miękkie żelazo po odsunięciu magnesu prawie od razu traci namagnesowanie. Stal pozostaje namagnesowana długo – z niej robi się magnesy trwałe.
- Silne uderzenia i wysoka temperatura osłabiają magnes, bo domeny wracają do nieładu.
„Każdy gwóźdź przyciąga spinacze, bo jest z żelaza”
Żelazo przyciąga spinacze dopiero wtedy, gdy jest namagnesowane.
Ferromagnetyki to
Magnes przyciąga tylko niektóre metale – ferromagnetyki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zastosowania
- Sortownie odpadów i złomu: magnes nad taśmą wyciąga puszki stalowe i kawałki żelaza, a aluminium, szkło i plastik jadą dalej.
- Zamknięcia: uszczelka drzwi lodówki, zapięcia piórników, toreb i szafek.
- Zapis magnetyczny: pasek na kartach i biletach, dawne kasety, dyski twarde. Silny magnes może skasować dane z paska.
- Głośniki i słuchawki: magnes trwały pomaga poruszać membraną.
✎Ściąga: Magnes i materiały
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Magnes nie przyciąga każdego metalu – tylko ferromagnetyki: żelazo, stal, nikiel i kobalt.
- Miękkie żelazo po odsunięciu magnesu prawie od razu traci namagnesowanie. Stal pozostaje namagnesowana długo – z niej robi się magnesy trwałe.
- Sortownie odpadów i złomu: magnes nad taśmą wyciąga puszki stalowe i kawałki żelaza, a aluminium, szkło i plastik jadą dalej.
- Zamknięcia: uszczelka drzwi lodówki, zapięcia piórników, toreb i szafek.
- Zapis magnetyczny: pasek na kartach i biletach, dawne kasety, dyski twarde. Silny magnes może skasować dane z paska.
- Głośniki i słuchawki: magnes trwały pomaga poruszać membraną.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który przedmiot przyciągnie magnes?
- Azłoty pierścionek
- Baluminiowa puszka
- Cstalowy spinacz
- Dmiedziany drut
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: stalowy spinacz – Spinacz jest ze stali, czyli stopu żelaza.
Ferromagnetyki to
- Atylko magnesy trwałe
- Bsubstancje silnie przyciągane przez magnes, np. żelazo, nikiel i kobalt
- Cwszystkie substancje przewodzące prąd
- Dwszystkie metale
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: substancje silnie przyciągane przez magnes, np. żelazo, nikiel i kobalt – Magnes przyciąga tylko niektóre metale – ferromagnetyki.
Dlaczego gwóźdź wiszący na magnesie przyciąga drugi gwóźdź?
- Asam się namagnesował
- Bjest cięższy od drugiego
- Cprzepływa przez niego prąd
- Djest naelektryzowany
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sam się namagnesował – Przy magnesie domeny w gwoździu ustawiają się zgodnie.
Co dzieje się z domenami w żelazie zbliżonym do magnesu?
- Austawiają się zgodnie
- Bzamieniają się w opiłki
- Custawiają się jeszcze bardziej bezładnie
- Dznikają
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ustawiają się zgodnie – Uporządkowane domeny sprawiają, że żelazo staje się magnesem.
Z którego materiału najlepiej zrobić magnes trwały?
- Az miękkiego żelaza
- Bze stali
- Cz aluminium
- Dz miedzi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ze stali – Stal długo zachowuje namagnesowanie, miękkie żelazo szybko je traci.
Co magnes w sortowni odpadów oddzieli od reszty?
- Abutelki szklane
- Bbutelki plastikowe
- Cpuszki stalowe
- Dpuszki aluminiowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: puszki stalowe – Przyciąga tylko przedmioty ze stali i żelaza.
Magnes przyciąga żelazną kulkę siłą 2 N. Z jaką siłą kulka przyciąga magnes?
- A0 N
- B1 N
- C2 N
- D4 N
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2 N – Oddziaływanie jest wzajemne – siły mają równe wartości.
Co może osłabić magnes trwały?
- Aprzyczepienie do lodówki
- Bprzechowywanie w szufladzie
- Cowinięcie papierem
- Dsilne uderzenia i wysoka temperatura
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: silne uderzenia i wysoka temperatura – Wtedy domeny wracają do nieładu.
Cały dział „Magnetyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.