1Bezpieczeństwo
- Używaj tylko baterii albo szkolnego zasilacza. Niczego nie podłączaj do gniazdka.
- Nie zwieraj biegunów źródła. Połączenia zmieniaj przy wyłączonym obwodzie. Opornik i żarówka mogą się nagrzać.
2Elektryzowanie i oddziaływanie
- Potrzyj plastikową linijkę wełnianym szalikiem i zbliż ją do skrawków papieru – podskakują do linijki (indukcja).
- Dwa balony potarte o włosy zawieś na niciach – odpychają się, bo mają ładunki jednoimienne.
- Zapisuj osobno obserwację („balony się oddaliły”) i wniosek („mają ładunek tego samego znaku”).
Dwa balony potarte o włosy zawieszono obok siebie na niciach. Balony
Oba mają ładunek tego samego znaku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przewodnik czy izolator?
- Zbuduj obwód z ogniwa, żarówki i przewodów z wolnymi końcami. Między końce wkładaj różne przedmioty.
- Słaby przewodnik (np. słona woda) może dać za mały prąd, by żarówka świeciła – wtedy użyj amperomierza.
4Wyznaczanie oporu
- Zbuduj obwód według schematu. Zmieniaj napięcie (np. 1, 2 i 3 ogniwa), odczytuj U i I, w każdym wierszu licz R = U : I.
| U [V] | I [A] | R [Ω] |
|---|---|---|
| 1,5 | 0,100 | 15,0 |
| 3,0 | 0,190 | 15,8 |
| 4,5 | 0,310 | 14,5 |
- Średnia: (15,0 + 15,8 + 14,5) Ω : 3 = 15,1 Ω.
- Niepewność oszacujesz np. jako największą różnicę między średnią a pojedynczym wynikiem: 15,8 Ω − 15,1 Ω = 0,7 Ω (połowa rozrzutu wyników daje podobnie: (15,8 − 14,5) : 2 ≈ 0,7 Ω).
Wynik: R = (15,1 ± 0,7) Ω. Punkty I(U) leżą blisko prostej przez (0, 0), więc opornik spełnia prawo Ohma.
Wpisanie wyniku bez jednostki albo ze wszystkimi cyframi z kalkulatora (15,789… Ω). Zaokrąglij i podaj jednostkę.
Średnia to 15,1 Ω, a wyniki to 15,0 Ω, 15,8 Ω i 14,5 Ω. Niepewność (największa różnica od średniej) wynosi
Największa różnica: 15,8 Ω − 15,1 Ω = 0,7 Ω.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Doświadczenia z elektryczności
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wynik: R = (15,1 ± 0,7) Ω. Punkty I(U) leżą blisko prostej przez (0, 0), więc opornik spełnia prawo Ohma.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dwa balony potarte o włosy zawieszono obok siebie na niciach. Balony
- Asklejają się i stają się obojętne
- Bnie działają na siebie
- Cprzyciągają się
- Dodpychają się
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: odpychają się – Oba mają ładunek tego samego znaku.
Gwóźdź włożony w przerwę obwodu z żarówką sprawił, że żarówka świeci. Wniosek:
- Agwóźdź jest izolatorem
- Bżarówka jest zepsuta
- Cgwóźdź jest przewodnikiem
- Dgwóźdź jest źródłem napięcia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: gwóźdź jest przewodnikiem – Obwód się zamknął, bo gwóźdź przewodzi prąd.
Który przedmiot włożony w przerwę obwodu NIE zapali żarówki?
- Agumka do ścierania
- Bfolia aluminiowa
- Cmoneta
- Dstalowy gwóźdź
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gumka do ścierania – Guma jest izolatorem.
Aby wyznaczyć opór opornika, trzeba zmierzyć
- Atylko natężenie
- Btemperaturę i czas
- Cmasę i objętość
- Dnapięcie i natężenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: napięcie i natężenie – R = U : I, więc potrzebny jest woltomierz i amperomierz.
Zmierzono U = 3,0 V i I = 0,20 A. Opór wynosi
- A0,067 Ω
- B0,6 Ω
- C15 Ω
- D3,2 Ω
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 15 Ω – R = U : I = 3,0 V : 0,20 A = 15 Ω.
Wyniki obliczeń oporu: 15,0 Ω, 15,8 Ω i 14,5 Ω. Średnia wynosi
- A15,1 Ω
- B14,5 Ω
- C45,3 Ω
- D15,8 Ω
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 15,1 Ω – (15,0 + 15,8 + 14,5) Ω : 3 = 45,3 Ω : 3 = 15,1 Ω.
Średnia to 15,1 Ω, a wyniki to 15,0 Ω, 15,8 Ω i 14,5 Ω. Niepewność (największa różnica od średniej) wynosi
- A0,7 Ω
- B1,3 Ω
- C15,1 Ω
- D0,1 Ω
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,7 Ω – Największa różnica: 15,8 Ω − 15,1 Ω = 0,7 Ω.
Kiedy wolno zmieniać połączenia przewodów w obwodzie?
- Agdy obwód jest wyłączony
- Bw dowolnej chwili
- Cgdy płynie największy prąd
- Dgdy żarówka świeci
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gdy obwód jest wyłączony – Połączenia zmieniamy, gdy prąd nie płynie – to bezpieczniej dla nas i mierników.
Cały dział „Elektryczność”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.