1Bieguny magnesu
- Każdy magnes ma dwa bieguny: północny (N) i południowy (S). Najmocniej przyciąga końcami – przy biegunach.
Bieguny jednoimienne (N i N, S i S) się odpychają, różnoimienne (N i S) – przyciągają.
- Biegunów nie da się rozdzielić. Przetniesz magnes na pół – dostaniesz dwa mniejsze magnesy, każdy z biegunami N i S.
2Pole magnetyczne
- Wokół magnesu jest pole magnetyczne – obszar, w którym magnes działa na inne magnesy i na żelazo. Działa na odległość, nawet przez kartkę czy szybę.
- Pole rysujemy za pomocą linii pola. Na zewnątrz magnesu biegną one od N do S. Gdzie linie są gęste (przy biegunach), pole jest najsilniejsze.
- Kształt linii zobaczysz, gdy nasypiesz opiłków żelaza na kartkę położoną na magnesie.
Jak zobaczyć kształt linii pola magnesu?
Opiłki układają się wzdłuż linii pola.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Kompas i Ziemia
- Igła kompasu to mały, lekki magnes na osi. Ustawia się wzdłuż linii pola magnetycznego, a jej biegun N wskazuje północ geograficzną.
- Ziemia zachowuje się jak wielki magnes. Biegun N igły przyciąga biegun przeciwnego typu, więc przy geograficznej północy leży biegun magnetyczny typu S, a przy południu – typu N.
- Ten biegun w Arktyce nazywamy jednak północnym biegunem magnetycznym. Nazwa mówi, gdzie on leży, a nie jakiego jest typu. Nie pokrywa się on dokładnie z biegunem geograficznym i powoli się przesuwa.
| biegun geograficzny | biegun magnetyczny w pobliżu | typ w modelu magnesu |
|---|---|---|
| północny | północny biegun magnetyczny | S |
| południowy | południowy biegun magnetyczny | N |
„Igła wskazuje północ, bo tam jest biegun N Ziemi”
Odwrotnie: biegun N igły jest przyciągany przez biegun typu S, który leży przy północy geograficznej.
- Kompas trzymaj z dala od magnesów i żelaznych przedmiotów – ich pole zaburza wskazania.
✎Ściąga: Magnesy, kompas i magnetyzm Ziemi
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Bieguny jednoimienne (N i N, S i S) się odpychają, różnoimienne (N i S) – przyciągają.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co się stanie, gdy zbliżysz do siebie bieguny N dwóch magnesów?
- Aprzyciągną się
- Bodepchną się
- Cnie będą oddziaływać
- Dprzyciągną się, a po chwili odepchną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: odepchną się – Bieguny jednoimienne się odpychają.
Co się stanie, gdy przetniesz magnes sztabkowy na pół?
- Aobie części będą miały tylko bieguny N
- Bpowstaną dwa magnesy, każdy z biegunami N i S
- Cpowstanie osobny biegun N i osobny biegun S
- Dobie części przestaną być magnesami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: powstaną dwa magnesy, każdy z biegunami N i S – Biegunów nie da się rozdzielić – każdy kawałek ma N i S.
Linie pola magnetycznego na zewnątrz magnesu biegną
- Aod bieguna N do bieguna S
- Bod bieguna S do bieguna N
- Cprosto od magnesu we wszystkich kierunkach
- Dpo okręgach wokół środka magnesu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: od bieguna N do bieguna S – Umownie wychodzą z bieguna N i wchodzą do bieguna S.
W którym miejscu pole magnesu sztabkowego jest najsilniejsze?
- Aprzy biegunach
- Bna środku boku magnesu
- Cdaleko od magnesu
- Dwszędzie jest takie samo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: przy biegunach – Przy biegunach linie pola są najgęstsze.
Jak zobaczyć kształt linii pola magnesu?
- Apotrzeć magnes o włosy
- Bnasypać opiłków żelaza na kartkę położoną na magnesie
- Czanurzyć magnes w wodzie
- Dpodgrzać magnes
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nasypać opiłków żelaza na kartkę położoną na magnesie – Opiłki układają się wzdłuż linii pola.
Biegun N igły kompasu wskazuje
- Anajbliższy metalowy przedmiot
- Bpółnoc geograficzną
- Czawsze wschód
- Dpołudnie geograficzne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: północ geograficzną – Igła ustawia się wzdłuż pola magnetycznego Ziemi.
Jakiego typu biegun magnetyczny leży w pobliżu geograficznego bieguna północnego?
- Ajednocześnie typu N i S
- Bnie ma tam żadnego bieguna
- Ctypu N
- Dtypu S
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: typu S – Biegun N igły przyciąga biegun przeciwny, czyli typu S.
Dlaczego kompas leżący obok magnesu na lodówce źle wskazuje kierunek?
- Azimno z lodówki zamraża igłę
- Bigła jest naelektryzowana
- Cmagnes rozładowuje baterię kompasu
- Dpole magnesu jest tam silniejsze od pola Ziemi i obraca igłę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pole magnesu jest tam silniejsze od pola Ziemi i obraca igłę – Igła ustawia się wzdłuż pola wypadkowego, a przy magnesie jego pole jest dużo silniejsze od pola Ziemi.
Cały dział „Magnetyzm”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.