1Co to jest prąd?
- Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych.
- W metalach płyną elektrony swobodne. Bez źródła poruszają się chaotycznie we wszystkie strony, a po podłączeniu baterii zaczynają przesuwać się w jedną stronę.
- W elektrolitach (np. słona woda, kwas w akumulatorze) płyną jony: dodatnie w jedną stronę, ujemne w drugą.
- Prąd płynie tylko w obwodzie zamkniętym, gdy ładunki mają drogę od jednego bieguna źródła do drugiego.
2Kierunek prądu
Umowny kierunek prądu: na zewnątrz źródła od bieguna + do bieguna −.
- Elektrony w przewodach płyną odwrotnie: od − do +. Umowę przyjęto, zanim odkryto elektron (1897 r.), i zostawiono ją do dziś.
W metalowym przewodzie prąd to uporządkowany ruch
W metalach ruchome są elektrony swobodne.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Natężenie prądu
- Natężenie mówi, jaki ładunek przepływa przez przekrój przewodu w ciągu 1 sekundy.
I = q przez t
- I – natężenie prądu [A]; q – ładunek, który przepłynął [C]; t – czas przepływu [s].
- 1 A = 1 C/s. Natężenie mierzy amperomierz. Przykładowo: dioda LED w zabawce – ok. 20 mA, czajnik 2 kW – ok. 9 A.
4Przykład krok po kroku
- Dane: q = 6 C, t = 3 s. Szukane: I.
- Wzór: I = q przez t.
- Obliczenia: I = 6 C przez 3 s = 2 A.
- Odpowiedź: przez żarówkę płynie prąd o natężeniu 2 A.
- W drugą stronę: q = I · t. Telefon ładowany prądem 2 A przez 1 h (3600 s) dostaje q = 2 A · 3600 s = 7200 C.
„Prąd zużywa się w żarówce, więc za nią płynie mniejszy”
Nie – natężenie przed żarówką i za nią jest takie samo. Żarówka zamienia energię, a ładunków nie ubywa.
Telefon ładowano prądem 2 A przez 1 h. Jaki ładunek przepłynął?
q = I · t = 2 A · 3600 s = 7200 C (godzinę zamieniamy na sekundy).
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Prąd elektryczny i jego natężenie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Umowny kierunek prądu: na zewnątrz źródła od bieguna + do bieguna −.
- I = q przez t
- Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Przez przewód w 4 s przepłynął ładunek 8 C. Natężenie prądu wynosi
- A0,5 A
- B32 A
- C12 A
- D2 A
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2 A – I = q : t = 8 C : 4 s = 2 A.
Telefon ładowano prądem 2 A przez 1 h. Jaki ładunek przepłynął?
- A1800 C
- B2 C
- C120 C
- D7200 C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 7200 C – q = I · t = 2 A · 3600 s = 7200 C (godzinę zamieniamy na sekundy).
W metalowym przewodzie prąd to uporządkowany ruch
- Aprotonów
- Belektronów swobodnych
- Cjonów dodatnich i ujemnych
- Dcałych atomów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: elektronów swobodnych – W metalach ruchome są elektrony swobodne.
W słonej wodzie (elektrolicie) prąd to ruch
- Aprotonów
- Btylko elektronów swobodnych
- Cjonów dodatnich i ujemnych
- Dcząsteczek wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jonów dodatnich i ujemnych – W elektrolitach ładunek niosą jony.
Umowny kierunek prądu (na zewnątrz źródła) to
- Azawsze zgodny z ruchem wskazówek zegara
- Bzgodny z ruchem elektronów
- Cod + do −
- Dod − do +
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: od + do − – Umownie prąd płynie od bieguna dodatniego do ujemnego.
Elektrony w przewodach obwodu z baterią płyną
- Aod bieguna + do bieguna −
- Bod bieguna − do bieguna +
- Cod żarówki do obu biegunów
- Dwcale się nie poruszają
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: od bieguna − do bieguna + – Elektrony płyną przeciwnie do umownego kierunku prądu.
Amperomierz przed żarówką pokazuje 0,3 A. Amperomierz za żarówką pokaże
- Awięcej niż 0,3 A
- B0 A
- Cmniej niż 0,3 A
- D0,3 A
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 0,3 A – Ładunków nie ubywa, więc w jednej pętli natężenie wszędzie jest takie samo.
1 amper to
- A1 dżul na 1 kulomb
- B1 kulomb razy 1 sekunda
- C1 sekunda na 1 kulomb
- D1 kulomb na 1 sekundę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1 kulomb na 1 sekundę – Z I = q : t wynika 1 A = 1 C/s.
Cały dział „Elektryczność”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.