1Na czym polega mejoza
- Mejoza to dwa kolejne podziały jądra po jednym skopiowaniu DNA. Z jednej komórki 2n (dwa zestawy chromosomów) powstają cztery komórki n (jeden zestaw), różne genetycznie.
- U człowieka mejoza tworzy gamety (plemniki i komórki jajowe). Komórka zaczyna z 46 chromosomami, a gameta ma 23.
Mejoza: 1 komórka 2n → 4 komórki n, zróżnicowane genetycznie
2Po co nam mejoza
- Przy zapłodnieniu liczby chromosomów gamet się sumują: n + n = 2n (23 + 23 = 46). Bez mejozy liczba chromosomów podwajałaby się w każdym pokoleniu.
- Mejoza daje też zmienność genetyczną: każda gameta ma inne połączenie wariantów genów. Dlatego rodzeństwo nie jest identyczne (poza bliźniętami jednojajowymi).
Czym mejoza różni się od mitozy?
Mejoza to 2 podziały i redukcja liczby chromosomów.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Mitoza i mejoza obok siebie
| Cecha | Mitoza | Mejoza |
|---|---|---|
| liczba podziałów | 1 | 2 |
| komórki na końcu | 2 | 4 |
| liczba chromosomów | 2n → 2n | 2n → n |
| komórki potomne | identyczne genetycznie | zróżnicowane genetycznie |
| po co | wzrost, regeneracja, rozmnażanie bezpłciowe | gamety (lub zarodniki), zmienność |
„Mejoza zawsze bezpośrednio daje gamety”
U człowieka tak, ale u roślin lądowych daje zarodniki, a gamety powstają dopiero później (to już ZR).
4Tylko rozszerzenie (ZR): etapy i skąd bierze się zmienność
- Mejoza I (podział redukcyjny): w profazie I chromosomy homologiczne łączą się w pary – biwalenty (2 chromosomy, 4 chromatydy) – i wymieniają odcinki (crossing-over). W anafazie I rozchodzą się całe chromosomy homologiczne: z 2n powstaje n, ale chromosomy są nadal dwuchromatydowe.
- Mejoza II (podział ekwacyjny, jak mitoza): DNA nie jest już kopiowany, a w anafazie II rozdzielają się chromatydy siostrzane.
| Etap (człowiek) | Chromosomy | Ilość DNA |
|---|---|---|
| po fazie S, przed mejozą | 46, dwuchromatydowe | 4c |
| po mejozie I | 23, dwuchromatydowe | 2c |
| po mejozie II | 23, jednochromatydowe | 1c |
- Zmienność dają crossing-over i losowy rozdział homologów. Liczba kombinacji chromosomów w gametach (bez crossing-over) to 2ⁿ (n – liczba par homologów); u człowieka 2²³ ≈ 8,4 mln.
[ZR] Co rozdziela się w anafazie I mejozy?
Chromatydy siostrzane rozdzielają się w anafazie II.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Mejoza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Mejoza: 1 komórka 2n → 4 komórki n, zróżnicowane genetycznie
- Mejoza to dwa kolejne podziały jądra po jednym skopiowaniu DNA. Z jednej komórki 2n (dwa zestawy chromosomów) powstają cztery komórki n (jeden zestaw), różne genetycznie.
- Mejoza I (podział redukcyjny): w profazie I chromosomy homologiczne łączą się w pary – biwalenty (2 chromosomy, 4 chromatydy) – i wymieniają odcinki (crossing-over). W anafazie I rozchodzą się całe chromosomy homologiczne: z 2n powstaje n, ale chromosomy są nadal dwuchromatydowe.
- Mejoza II (podział ekwacyjny, jak mitoza): DNA nie jest już kopiowany, a w anafazie II rozdzielają się chromatydy siostrzane.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile chromosomów ma gameta człowieka?
- A23
- B46
- C22
- D92
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 23 – Gamety są haploidalne (n = 23).
Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?
- A2 diploidalne
- B2 haploidalne
- C4 haploidalne
- D4 diploidalne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 haploidalne – Mejoza obejmuje dwa kolejne podziały.
[ZR] W której fazie zachodzi crossing-over?
- Aw telofazie II
- Bw metafazie II
- Cw profazie I
- Dw anafazie I
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w profazie I – Wymiana odcinków zachodzi w biwalentach.
[ZR] Co rozdziela się w anafazie I mejozy?
- Ająderka
- Bcentriole
- Cchromosomy homologiczne
- Dchromatydy siostrzane
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: chromosomy homologiczne – Chromatydy siostrzane rozdzielają się w anafazie II.
Czym mejoza różni się od mitozy?
- Anie zmienia liczby chromosomów
- Bzachodzi w jednym podziale
- Cdaje 2 komórki identyczne z wyjściową
- Ddaje 4 komórki n zróżnicowane genetycznie, a mitoza 2 komórki 2n identyczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: daje 4 komórki n zróżnicowane genetycznie, a mitoza 2 komórki 2n identyczne – Mejoza to 2 podziały i redukcja liczby chromosomów.
Jaką liczbę chromosomów ma zygota człowieka po zapłodnieniu?
- A46
- B69
- C23
- D92
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 46 – Plemnik (23) i komórka jajowa (23) razem dają 2n = 46.
Jakie znaczenie ma mejoza?
- Aodpowiada za wzrost organizmu
- Butrzymuje stałą liczbę chromosomów gatunku i zwiększa zmienność
- Ctworzy komórki identyczne genetycznie
- Dumożliwia regenerację tkanek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: utrzymuje stałą liczbę chromosomów gatunku i zwiększa zmienność – Po zapłodnieniu odtwarza się liczba 2n.
[ZR] Co powstaje w wyniku mejozy u mchów i paproci?
- Azarodniki
- Bgamety
- Cnasiona
- Dkomórki somatyczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zarodniki – U roślin mejoza prowadzi do powstania zarodników.
Cały dział „Podziały komórkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.