Do czego przyczepiają się włókna kinetochorowe?

do kinetochorów w centromerach chromosomów

Jak działa kolchicyna?

blokuje powstawanie wrzeciona podziałowego

Która cecha jest wspólna dla mitozy i mejozy II?

rozdział chromatyd siostrzanych

koniugacja chromosomów homologicznych

Wrzeciono podziałowe, mitoza a mejoza, rekombinacja

ogarniam.edu.pl · Biologia · Podziały komórkoweklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/biologia/wrzeciono-podzialowe-mitoza-a-mejoza-rekombinacja/

Wrzeciono podziałowe pomaga rozdzielić chromosomy, a losowe ustawienie ich par daje wiele możliwych kombinacji. To jeden z powodów, dla których rodzeństwo nie ma identycznego zestawu genów.

1Wrzeciono podziałowe

Wrzeciono podziałowe tworzą mikrotubule z białka tubuliny. U zwierząt ich organizację wspiera centrosom z centriolami; rośliny nasienne tworzą wrzeciono bez centrioli.
Włókna kinetochorowe łączą się z kinetochorami w obszarze centromerów. Biegunowe zachodzą na siebie i pomagają rozsuwać bieguny, a astralne, czyli gwiaździste, kotwiczą wrzeciono w komórce zwierzęcej.
Białka motoryczne (dyneiny, kinezyny) przesuwają mikrotubule względem siebie; skracanie (depolimeryzacja) włókien kinetochorowych ciągnie chromatydy do biegunów.
Kolchicyna zaburza tworzenie mikrotubul. Gdy chromosomy nie zostaną poprawnie rozdzielone, komórka może zachować dodatkowe zestawy. Wykorzystuje się to do otrzymywania poliploidów, mających więcej niż dwa zestawy.

2Mitoza a mejoza

W tabeli n oznacza liczbę chromosomów jednego zestawu, 2n dwa zestawy. W mitozie każda komórka potomna zachowuje liczbę zestawów, a mejoza zmniejsza ją o połowę. To inne użycie liczby 2 niż podstawa potęgi we wzorze kombinacji poniżej.

Cecha	Mitoza	Mejoza
liczba podziałów	1	2
liczba komórek potomnych	2	4
liczba chromosomów	2n → 2n	2n → n
koniugacja homologów i crossing-over	brak	w profazie I
informacja genetyczna potomnych	identyczna	zróżnicowana
gdzie zachodzi	komórki somatyczne	komórki macierzyste gamet lub zarodników
znaczenie	wzrost, regeneracja, rozmnażanie bezpłciowe	rozmnażanie płciowe, zmienność

Sprawdź, czy rozumiesz

Które białka przesuwają mikrotubule wrzeciona względem siebie?

3Rekombinacja genetyczna

Crossing-over wymienia odcinki między niesiostrzanymi chromatydami homologów. Daje nowe układy alleli, czyli wersji genów, w jednym chromosomie. Widoczny punkt kontaktu nazywamy chiazmą.
W metafazie I każda para homologów ustawia się niezależnie od pozostałych. Do gamety mogą więc trafić różne kombinacje chromosomów pochodzących od matki i ojca.

Zapamiętaj

Liczba kombinacji chromosomów = 2ⁿ. n oznacza liczbę par homologów w komórce diploidalnej, równą liczbie chromosomów jednego zestawu. 2 oznacza dwie możliwości wyboru w każdej parze. Wzór uwzględnia samą segregację, bez crossing-over.

Dane: u człowieka są 23 pary, więc n = 23. Obliczenie: 2²³ = 8 388 608. Wynik: tyle kombinacji chromosomów może mieć gameta wskutek niezależnej segregacji.
Dwie gamety dają 2²³ · 2²³ = 2⁴⁶ ≈ 70 bilionów kombinacji zygoty. · oznacza mnożenie niezależnych możliwości rodziców, a ≈ przybliżenie. Crossing-over zwiększa różnorodność jeszcze bardziej.

Uwaga na błąd

Liczenie kombinacji jako 2⁴⁶ dla jednej gamety. We wzorze 2ⁿ n to liczba par chromosomów homologicznych (u człowieka 23).

✎Ściąga: Wrzeciono podziałowe, mitoza a mejoza, rekombinacja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Liczba kombinacji chromosomów = 2ⁿ. n oznacza liczbę par homologów w komórce diploidalnej, równą liczbie chromosomów jednego zestawu. 2 oznacza dwie możliwości wyboru w każdej parze. Wzór uwzględnia samą segregację, bez crossing-over.
Wrzeciono podziałowe tworzą mikrotubule z białka tubuliny. U zwierząt ich organizację wspiera centrosom z centriolami; rośliny nasienne tworzą wrzeciono bez centrioli.
Białka motoryczne (dyneiny, kinezyny) przesuwają mikrotubule względem siebie; skracanie (depolimeryzacja) włókien kinetochorowych ciągnie chromatydy do biegunów.
Kolchicyna zaburza tworzenie mikrotubul. Gdy chromosomy nie zostaną poprawnie rozdzielone, komórka może zachować dodatkowe zestawy. Wykorzystuje się to do otrzymywania poliploidów, mających więcej niż dwa zestawy.
Crossing-over wymienia odcinki między niesiostrzanymi chromatydami homologów. Daje nowe układy alleli, czyli wersji genów, w jednym chromosomie. Widoczny punkt kontaktu nazywamy chiazmą.
Dane: u człowieka są 23 pary, więc n = 23. Obliczenie: 2²³ = 8 388 608. Wynik: tyle kombinacji chromosomów może mieć gameta wskutek niezależnej segregacji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Z czego zbudowane jest wrzeciono podziałowe?
1. Az celulozy
2. Bz mikrofilamentów aktynowych
3. Cz mikrotubul
4. Dz filamentów pośrednich
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z mikrotubul – Mikrotubule zbudowane są z tubuliny.
Do czego przyczepiają się włókna kinetochorowe?
1. Ado ściany komórkowej
2. Bdo jąderka
3. Cdo kinetochorów w centromerach chromosomów
4. Ddo błony komórkowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do kinetochorów w centromerach chromosomów – Ich skracanie ciągnie chromatydy do biegunów.
Jak działa kolchicyna?
1. Aniszczy otoczkę jądrową
2. Bwywołuje crossing-over
3. Cblokuje powstawanie wrzeciona podziałowego
4. Dprzyspiesza replikację DNA
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: blokuje powstawanie wrzeciona podziałowego – Chromosomy się nie rozchodzą, powstają komórki poliploidalne.
Ile różnych kombinacji chromosomów w gametach może wytworzyć organizm o 2n = 8?
1. A16
2. B64
3. C256
4. D8
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 16 – n = 4, więc 2⁴ = 16.
Ile kombinacji chromosomów w gametach wynika z niezależnej segregacji u człowieka?
1. A46
2. B2²³
3. C23²
4. D2⁴⁶
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2²³ – We wzorze 2ⁿ n to liczba par homologów.
Która cecha jest wspólna dla mitozy i mejozy II?
1. Aredukcja liczby chromosomów
2. Bkoniugacja chromosomów homologicznych
3. Crozdział chromatyd siostrzanych
4. Dcrossing-over
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozdział chromatyd siostrzanych – W obu procesach w anafazie rozchodzą się chromatydy.
Jak nazywa się miejsce wymiany odcinków chromatyd widoczne w profazie I?
1. Akinetochor
2. Bcentriola
3. Cchiazma
4. Dcentromer
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: chiazma – Chiazmy są śladem crossing-over.
Które białka przesuwają mikrotubule wrzeciona względem siebie?
1. Acykliny
2. Bakwaporyny
3. Cdyneiny i kinezyny
4. Dhistony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dyneiny i kinezyny – To białka motoryczne zużywające ATP.

Cały dział „Podziały komórkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 1

Metody badawcze w biologii Opracowanie wyników: tabela, wykres, średnia i mediana Poziomy organizacji życia Znaczenie biologii i biotechnologia Średnia ważona, odchylenie standardowe i ocena źródeł Pierwiastki i związki chemiczne w organizmach Białka – budowa i funkcje Wiązanie peptydowe i struktura przestrzenna białek Enzymy: swoistość, inhibicja i sprzężenie zwrotne Węglowodany Lipidy Wiązania glikozydowe i estrowe, chityna i podział lipidów Kwasy nukleinowe Witaminy i sole mineralne Woda, witaminy i sole mineralne – powtórka i dodatki Budowa komórki prokariotycznej i eukariotycznej Organelle, porównanie komórek i teoria endosymbiozy Cytoszkielet i połączenia między komórkami Błony biologiczne i transport Białka transportujące, transport aktywny wtórny i tonoplast Metabolizm komórki: enzymy, ATP i oddychanie Oddychanie tlenowe i fermentacje – etapy Fotosynteza – faza zależna i niezależna od światła Glikogenoliza, glukoneogeneza i inne źródła energii w komórce Doświadczenia i obserwacje: komórka i jej metabolizm Cykl komórkowy Replikacja DNA – enzymy i przebieg Mitoza Mejoza Apoptoza i nowotwory Regulacja cyklu komórkowego, apoptoza i nowotwory Analiza skamieniałości i obserwacje ewolucyjne