ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Podziały komórkoweklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/biologia/mitoza/

Biologia · Podziały komórkowe · kl. 1

Mitoza

W mitozie komórka dzieli wcześniej skopiowany materiał na dwa jądra. Dzięki temu komórki potomne dostają tyle samo chromosomów co komórka wyjściowa – jak ksero, które jest identyczne z oryginałem.

ok. 4 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Na czym polega mitoza

  • Mitoza to podział jądra komórkowego. Po niej (razem z cytokinezą, o której niżej) powstają zwykle dwie komórki potomne identyczne genetycznie z wyjściową.
  • Zapis 2n → 2n znaczy, że komórka potomna ma tyle samo zestawów chromosomów co macierzysta (n – liczba chromosomów w jednym zestawie, 2n – dwa zestawy: od matki i od ojca). U człowieka n = 23, więc 2n = 46.
  • Przed podziałem DNA zostaje skopiowany (replikacja w fazie S interfazy). Dlatego chromosom przed podziałem składa się z dwóch chromatyd siostrzanych połączonych centromerem, a w mitozie każda chromatyda trafia do innej komórki.
Zapamiętaj

Mitoza: 1 komórka 2n → 2 komórki 2n, identyczne genetycznie

2Cytokineza – to już osobna sprawa

  • Cytokineza to podział cytoplazmy. Zwykle rusza pod koniec mitozy, ale to osobny proces: mitoza dotyczy jądra, cytokineza – reszty komórki.
  • U zwierząt komórka zaciska się bruzdą podziałową (jak ściągnięta nitką), a u roślin od środka rośnie przegroda komórkowa (sztywna ściana nie pozwala się zaciskać).
Uwaga na błąd

„W telofazie dzieli się cytoplazma, więc to część mitozy”

Mitoza to podział jądra, a cytoplazmy – cytokineza

Sprawdź, czy rozumiesz

Ile chromosomów ma każda komórka potomna po mitozie komórki człowieka?

3Po co komu mitoza

  • Zwiększa liczbę komórek, więc daje wzrost organizmu, regenerację i gojenie ran. Dzięki niej odnawia się naskórek i nabłonek jelita, a z jednej zapłodnionej komórki powstaje cały zarodek.
  • Jest podstawą rozmnażania bezpłciowego, np. pączkowania drożdży i rozmnażania wegetatywnego roślin.
  • Nie daje gamet u zwierząt – te powstają w mejozie.

4Tylko rozszerzenie (ZR): etapy mitozy

EtapNajważniejsze zdarzenia
profazachromosomy się kondensują (widać po dwie chromatydy), znika jąderko i otoczka jądrowa, tworzy się wrzeciono podziałowe
metafazachromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej (płytka metafazowa), włókna wrzeciona są przyczepione do centromerów
anafazachromatydy siostrzane się rozdzielają i wędrują do przeciwnych biegunów
telofazachromosomy się rozluźniają, odtwarza się otoczka jądrowa i jąderka, powstają dwa jądra
profazakondensacjazanik otoczkimetafazachromosomy narówniku komórkianafazarozchodzą sięchromatydy siostrzanetelofazadwa nowe jądra,podział cytoplazmy
Cztery etapy mitozy (komórka z 4 chromosomami).
  • Skrót P–M–A–T ułatwia zapamiętanie kolejności. W metafazie chromosomy są najbardziej skondensowane, więc to najlepszy moment do liczenia i oglądania ich budowy. Po anafazie każda chromatyda jest już osobnym chromosomem.
Sprawdź, czy rozumiesz

[ZR] W której fazie mitozy chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej?

✎Ściąga: Mitoza

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Mitoza: 1 komórka 2n → 2 komórki 2n, identyczne genetycznie
  • Mitoza to podział jądra komórkowego. Po niej (razem z cytokinezą, o której niżej) powstają zwykle dwie komórki potomne identyczne genetycznie z wyjściową.
  • Cytokineza to podział cytoplazmy. Zwykle rusza pod koniec mitozy, ale to osobny proces: mitoza dotyczy jądra, cytokineza – reszty komórki.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. [ZR] W której fazie mitozy chromatydy siostrzane rozchodzą się do biegunów komórki?

    1. Aw telofazie
    2. Bw metafazie
    3. Cw anafazie
    4. Dw profazie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: w anafazie – Włókna wrzeciona skracają się i rozciągają chromatydy.

  2. [ZR] W której fazie mitozy chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej?

    1. Aw metafazie
    2. Bw interfazie
    3. Cw telofazie
    4. Dw anafazie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w metafazie – Tworzą wtedy płytkę metafazową.

  3. Ile chromosomów ma każda komórka potomna po mitozie komórki człowieka?

    1. A48
    2. B46
    3. C23
    4. D92
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 46 – Mitoza nie zmienia liczby chromosomów.

  4. Jaki jest wynik mitozy?

    1. Acztery komórki różniące się genetycznie
    2. Bcztery komórki o połowie chromosomów
    3. Cdwie komórki identyczne genetycznie z wyjściową
    4. Ddwie komórki o połowie chromosomów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dwie komórki identyczne genetycznie z wyjściową – Mitoza to 2n → 2n.

  5. Jak nazywa się podział cytoplazmy?

    1. Amitoza
    2. Btelofaza
    3. Ccytokineza
    4. Dcrossing-over
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: cytokineza – Zwykle rozpoczyna się pod koniec mitozy, ale jest osobnym procesem.

  6. Która funkcja NIE jest znaczeniem mitozy?

    1. Awzrost organizmu
    2. Bwytwarzanie gamet u zwierząt
    3. Cregeneracja tkanek
    4. Drozmnażanie bezpłciowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wytwarzanie gamet u zwierząt – Gamety zwierząt powstają w wyniku mejozy.

  7. Która sytuacja jest efektem mitozy?

    1. Apowstawanie komórek jajowych
    2. Bcrossing-over
    3. Cpowstawanie plemników
    4. Dodnowa nabłonka jelita
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: odnowa nabłonka jelita – Odnowa tkanek wymaga wielu komórek identycznych z wyjściowymi.

  8. W której fazie cyklu komórkowego DNA jest kopiowane przed mitozą?

    1. Aw fazie S interfazy
    2. Bw profazie
    3. Cw anafazie
    4. Dw cytokinezie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w fazie S interfazy – Faza S to replikacja DNA.

Cały dział „Podziały komórkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 1

Metody badawcze w biologiiOpracowanie wyników: tabela, wykres, średnia i medianaPoziomy organizacji życiaZnaczenie biologii i biotechnologiaŚrednia ważona, odchylenie standardowe i ocena źródełPierwiastki i związki chemiczne w organizmachBiałka – budowa i funkcjeWiązanie peptydowe i struktura przestrzenna białekEnzymy: swoistość, inhibicja i sprzężenie zwrotneWęglowodanyLipidyWiązania glikozydowe i estrowe, chityna i podział lipidówKwasy nukleinoweWitaminy i sole mineralneWoda, witaminy i sole mineralne – powtórka i dodatkiBudowa komórki prokariotycznej i eukariotycznejOrganelle, porównanie komórek i teoria endosymbiozyCytoszkielet i połączenia między komórkamiBłony biologiczne i transportBiałka transportujące, transport aktywny wtórny i tonoplastMetabolizm komórki: enzymy, ATP i oddychanieOddychanie tlenowe i fermentacje – etapyFotosynteza – faza zależna i niezależna od światłaGlikogenoliza, glukoneogeneza i inne źródła energii w komórceDoświadczenia i obserwacje: komórka i jej metabolizmCykl komórkowyReplikacja DNA – enzymy i przebiegMejozaWrzeciono podziałowe, mitoza a mejoza, rekombinacjaApoptoza i nowotworyRegulacja cyklu komórkowego, apoptoza i nowotworyAnaliza skamieniałości i obserwacje ewolucyjne