1Czynniki lokalizacji
- Czynnik lokalizacji to cecha miejsca, która obniża koszty albo ułatwia działalność zakładu: surowce, energia, siła robocza i jej kwalifikacje, rynek zbytu, transport, kapitał, polityka państwa (np. ulgi podatkowe), istniejące powiązania między firmami i wymogi środowiskowe.
- Z czasem maleje rola surowców i transportu, bo przewóz stał się tani i szybki (kontenerowce, autostrady). Rośnie rola kwalifikacji, informacji i otoczenia naukowego.
- Przykład: dawne huty stawiano przy węglu i rudzie (Górny Śląsk, Zagłębie Ruhry), a fabryki elektroniki i leków powstają przy dużych miastach z uczelniami i lotniskiem.
2Dwa typy przemysłu
| Cecha | Przemysł tradycyjny | Przemysł zaawansowanych technologii |
|---|---|---|
| przykłady | górnictwo, hutnictwo, włókiennictwo, stocznie | elektronika, farmaceutyki, biotechnologia, lotnictwo, robotyka |
| materiałochłonność i energochłonność | wysoka | niska |
| zatrudnienie | dużo osób | mniej osób, ale wysoko wykwalifikowanych |
| wpływ na środowisko | duży | mniejszy |
| podstawa | surowce i energia | badania i kadra; duży wpływ na innowacje |
Dlaczego maleje znaczenie transportu jako czynnika lokalizacji?
Kontenerowce i autostrady obniżyły koszty przewozu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zmiany w czasie
- Industrializacja to rozwój przemysłu i wzrost jego roli w gospodarce (np. Wielka Brytania w XIX w., Chiny po 1980 r.).
- Deindustrializacja to spadek roli przemysłu w zatrudnieniu i PKB. Przykłady: Wielka Brytania, Zagłębie Ruhry, „Pas Rdzy” (Rust Belt) w USA, gdzie zamykano kopalnie, huty i stare fabryki.
- Reindustrializacja to odbudowa przemysłu na nowoczesnych podstawach: energetyka (np. turbiny wiatrowe), motoryzacja, baterie i elektronika. Przykład z Polski: fabryka baterii do samochodów elektrycznych pod Wrocławiem.
- Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce omawiamy w klasie III.
Dawniej fabrykę stawiało się przy surowcach, dziś coraz częściej tam, gdzie są ludzie z wiedzą i dobre połączenia.
Mylenie deindustrializacji ze „śmiercią przemysłu”. Chodzi o spadek jego udziału, a nowoczesny przemysł może nadal rosnąć. Drugi błąd: pisanie, że surowce przestały mieć znaczenie (huta czy cementownia nadal potrzebuje surowców).
✎Ściąga: Czynniki lokalizacji i zmiany przemysłu
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Dawniej fabrykę stawiało się przy surowcach, dziś coraz częściej tam, gdzie są ludzie z wiedzą i dobre połączenia.
- Czynnik lokalizacji to cecha miejsca, która obniża koszty albo ułatwia działalność zakładu: surowce, energia, siła robocza i jej kwalifikacje, rynek zbytu, transport, kapitał, polityka państwa (np. ulgi podatkowe), istniejące powiązania między firmami i wymogi środowiskowe.
- Industrializacja to rozwój przemysłu i wzrost jego roli w gospodarce (np. Wielka Brytania w XIX w., Chiny po 1980 r.).
- Deindustrializacja to spadek roli przemysłu w zatrudnieniu i PKB. Przykłady: Wielka Brytania, Zagłębie Ruhry, „Pas Rdzy” (Rust Belt) w USA, gdzie zamykano kopalnie, huty i stare fabryki.
- Reindustrializacja to odbudowa przemysłu na nowoczesnych podstawach: energetyka (np. turbiny wiatrowe), motoryzacja, baterie i elektronika. Przykład z Polski: fabryka baterii do samochodów elektrycznych pod Wrocławiem.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który czynnik lokalizacji przemysłu zyskuje na znaczeniu?
- ATransport
- BOdległość od złoża
- CKwalifikacje pracowników
- DSurowce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Kwalifikacje pracowników – Nowoczesny przemysł opiera się na wiedzy i wykwalifikowanej kadrze.
Który przemysł jest tradycyjny?
- AFarmaceutyka
- BBiotechnologia
- CRobotyka
- DHutnictwo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Hutnictwo – Hutnictwo jest materiałochłonne i energochłonne.
Który przemysł zalicza się do zaawansowanych technologii?
- AGórnictwo
- BElektronika
- CPrzemysł stoczniowy
- DWłókiennictwo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Elektronika – Elektronika opiera się na badaniach i wysoko wykwalifikowanej kadrze.
Co to jest deindustrializacja?
- AWzrost zatrudnienia w przemyśle
- BSpadek roli przemysłu w zatrudnieniu i PKB
- CRozwój przemysłu
- DZamknięcie wszystkich fabryk w kraju
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Spadek roli przemysłu w zatrudnieniu i PKB – Chodzi o spadek udziału przemysłu, a nie o jego całkowity zanik.
Co to jest reindustrializacja?
- AOdbudowa przemysłu na nowoczesnych podstawach
- BPrzejście wyłącznie do usług
- CLikwidacja fabryk
- DRozwój przemysłu w XIX w.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Odbudowa przemysłu na nowoczesnych podstawach – To powrót przemysłu w nowej formie, np. produkcja baterii.
Który region jest przykładem deindustrializacji?
- AShenzhen
- BDolina Krzemowa
- CZagłębie Ruhry
- DBengaluru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zagłębie Ruhry – W Zagłębiu Ruhry upadło górnictwo węgla i hutnictwo.
Co cechuje przemysł tradycyjny?
- ANiska materiałochłonność
- BOparcie na badaniach naukowych
- CDuża materiałochłonność i silny wpływ na środowisko
- DMała liczba pracowników
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Duża materiałochłonność i silny wpływ na środowisko – Przemysł tradycyjny zużywa dużo surowców i energii.
Dlaczego maleje znaczenie transportu jako czynnika lokalizacji?
- ASurowce są dziś cięższe
- BPrzewóz towarów stał się tani i szybki
- CZakłady nie wysyłają już towarów
- DTransport jest zakazany w miastach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Przewóz towarów stał się tani i szybki – Kontenerowce i autostrady obniżyły koszty przewozu.
Cały dział „Przemysł i energia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.