1Źródła energii
- Nieodnawialne: węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, uran – ich zasoby się wyczerpują. Odnawialne (OZE): woda, wiatr, słońce, biomasa, energia geotermalna – odnawiają się w naturalnych procesach.
- W całym zużyciu energii pierwotnej (transport, ogrzewanie, przemysł, prąd) na świecie wciąż dominują paliwa kopalne – ponad 80% (Energy Institute, dane za 2024–2025 r.).
- W produkcji energii elektrycznej na świecie w 2024 r.: węgiel ok. 34%, gaz ok. 22%, atom ok. 9%, OZE ok. 32% (Ember). Najszybciej rośnie fotowoltaika.
2Porównanie państw
- Polska: węgiel kamienny i brunatny dał w 2025 r. ok. 52% energii elektrycznej (w 2015 r. ok. 80%), OZE ok. 31%, gaz ok. 14% (Forum Energii). Szybko rośnie udział wiatru i fotowoltaiki.
- Francja opiera się na atomie (ok. 2/3 prądu), Norwegia na energetyce wodnej (prawie 90%).
| Źródło | Skutek dla środowiska lub bezpieczeństwa |
|---|---|
| węgiel | emisje CO₂, SO₂ i pyłów |
| ropa | wycieki i zależność geopolityczna od eksporterów |
| energia wodna | zmiana ekosystemu rzeki, przesiedlenia |
| wiatr i słońce | zmienność produkcji, potrzeba magazynowania, zajęcie terenu |
Jaki udział w zużyciu energii pierwotnej na świecie mają paliwa kopalne?
Paliwa kopalne wciąż dominują w transporcie, ogrzewaniu i przemyśle.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Bezpieczeństwo energetyczne
- Bezpieczeństwo energetyczne to stała dostępność energii po akceptowalnej cenie. Zwiększają je dywersyfikacja źródeł i dostawców, własne zasoby, magazyny i sieci.
- Polska importuje większość ropy i gazu. Terminal LNG w Świnoujściu i gazociąg Baltic Pipe (z Norwegii przez Danię, od 2022 r.) pozwoliły zrezygnować z gazu z Rosji.
- Rosnące zapotrzebowanie wymaga też ograniczania wzrostu zużycia: efektywność, termomodernizacja, oszczędzanie, transport zbiorowy.
Każde źródło ma wady i zalety. Bezpieczeństwo energetyczne to przede wszystkim różnorodność źródeł i dostawców.
Mylenie struktury energii pierwotnej (ponad 80% paliw kopalnych) ze strukturą produkcji energii elektrycznej (na świecie ok. 40% ze źródeł niskoemisyjnych). Drugi błąd: uznawanie OZE za pozbawione skutków – wiatr i słońce zajmują teren i są zmienne.
✎Ściąga: Źródła energii i bezpieczeństwo energetyczne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Każde źródło ma wady i zalety. Bezpieczeństwo energetyczne to przede wszystkim różnorodność źródeł i dostawców.
- Nieodnawialne: węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, uran – ich zasoby się wyczerpują. Odnawialne (OZE): woda, wiatr, słońce, biomasa, energia geotermalna – odnawiają się w naturalnych procesach.
- Polska: węgiel kamienny i brunatny dał w 2025 r. ok. 52% energii elektrycznej (w 2015 r. ok. 80%), OZE ok. 31%, gaz ok. 14% (Forum Energii). Szybko rośnie udział wiatru i fotowoltaiki.
- Francja opiera się na atomie (ok. 2/3 prądu), Norwegia na energetyce wodnej (prawie 90%).
- Bezpieczeństwo energetyczne to stała dostępność energii po akceptowalnej cenie. Zwiększają je dywersyfikacja źródeł i dostawców, własne zasoby, magazyny i sieci.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które źródło energii jest odnawialne?
- ARopa naftowa
- BWęgiel
- CWiatr
- DUran
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wiatr – Wiatr się nie wyczerpuje, pozostałe to źródła nieodnawialne.
Które źródło energii jest nieodnawialne?
- ABiomasa
- BEnergia słoneczna
- CGaz ziemny
- DEnergia wodna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gaz ziemny – Gaz ziemny to paliwo kopalne.
Co zwiększa bezpieczeństwo energetyczne państwa?
- ALikwidacja magazynów
- BDywersyfikacja źródeł i dostawców
- CRezygnacja z sieci przesyłowych
- DUzależnienie od jednego dostawcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Dywersyfikacja źródeł i dostawców – Różnorodność źródeł zmniejsza ryzyko braków.
Jaki był udział węgla w produkcji energii elektrycznej w Polsce w 2025 r.?
- AOk. 30%
- BOk. 52%
- COk. 95%
- DOk. 10%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ok. 52% – Według Forum Energii węgiel dał ok. 52% prądu, a OZE ok. 31%.
Jaki udział w zużyciu energii pierwotnej na świecie mają paliwa kopalne?
- APonad 80%
- BOk. 30%
- CPoniżej 10%
- DOk. 50%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ponad 80% – Paliwa kopalne wciąż dominują w transporcie, ogrzewaniu i przemyśle.
Które państwo produkuje większość energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych?
- APolska
- BIslandia
- CNorwegia
- DFrancja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Francja – Francja uzyskuje z atomu ok. 2/3 energii elektrycznej.
Które państwo produkuje prawie 90% energii elektrycznej w elektrowniach wodnych?
- AFrancja
- BNorwegia
- CNiemcy
- DPolska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Norwegia – Norwegia ma góry i obfite opady, więc korzysta z energii wodnej.
Co zmniejszyło zależność Polski od gazu z Rosji?
- AZakaz używania gazu
- BBudowa elektrowni wodnych w Tatrach
- CTerminal LNG w Świnoujściu i gazociąg Baltic Pipe
- DZwiększenie wydobycia węgla brunatnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Terminal LNG w Świnoujściu i gazociąg Baltic Pipe – Nowe połączenia dały dostęp do innych dostawców.
Cały dział „Przemysł i energia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.