1Ekstensywne i intensywne
- Rolnictwo ekstensywne: niskie nakłady pracy i kapitału na 1 ha, niskie plony z hektara. Przykłady: pasterstwo koczownicze (Sahel, Mongolia), rolnictwo żarowe w lasach tropikalnych (pole po wypaleniu lasu uprawia się kilka lat i porzuca).
- Rolnictwo intensywne: wysokie nakłady na 1 ha i wysokie plony. Bywa pracochłonne (ryż na tarasach w Azji monsunowej – dużo pracy rąk) albo kapitałochłonne (szklarnie Holandii, zmechanizowane farmy).
- Uwaga: rolnictwo wielkotowarowe Wielkich Równin USA i Kanady ma niskie nakłady pracy na 1 ha, ale ogromną skalę i wysoką wydajność pracy.
2Rolnictwo uprzemysłowione
- Agrobiznes łączy uprawę, przetwórstwo i handel w jednym łańcuchu. Stosuje mechanizację, chemizację (nawozy, pestycydy), monokultury i fermy wielkoskalowe.
- Skutki: wysokie plony i tania żywność, ale degradacja gleb, zanieczyszczenie wód i spadek bioróżnorodności.
Który przykład to rolnictwo intensywne pracochłonne?
Ryż wymaga bardzo wielu godzin pracy na hektar.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Regiony rolnicze świata
| Region | Co dominuje |
|---|---|
| Pas Kukurydzy (USA) | kukurydza, soja, tuczniki |
| Wielkie Równiny (USA, Kanada) | pszenica, bydło |
| pampa (Argentyna) | pszenica, soja, bydło |
| Nizina Chińska, dorzecze Gangesu | ryż, pszenica, bardzo małe gospodarstwa |
| obszar śródziemnomorski | winorośl, oliwki, cytrusy |
| plantacje strefy tropikalnej | kawa, kakao, banany, trzcina cukrowa |
4Rolnictwo ekologiczne
- Nie stosuje syntetycznych nawozów i pestycydów ani GMO. Opiera się na płodozmianie, nawozach naturalnych, biologicznej ochronie roślin i dobrostanie zwierząt. Wymaga certyfikatu.
- W UE zajmuje ok. 11% użytków rolnych (FiBL, 2023), najwięcej w Austrii (ponad ¼).
| Kryterium | Uprzemysłowione | Ekologiczne |
|---|---|---|
| plony z 1 ha | wysokie | niższe |
| wpływ na środowisko | większe obciążenie gleb i wód | mniejsze skażenie, większa bioróżnorodność |
| cena żywności | niższa | wyższa |
| pracochłonność | mniejsza | większa |
Ekstensywne i intensywne opisują nakłady na 1 ha, a nie poziom techniki. Rolnictwo ekologiczne nie jest ekstensywne z definicji – może wymagać dużo pracy.
Utożsamianie intensywności z mechanizacją: ryż w Azji jest intensywny, choć pracę wykonuje się głównie ręcznie. Drugi błąd: twierdzenie, że rolnictwo ekologiczne nie nawozi wcale – stosuje nawozy naturalne.
Jaka jest wada rolnictwa ekologicznego?
Mniejszy plon z hektara podnosi cenę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Typy rolnictwa: ekstensywne, intensywne i ekologiczne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ekstensywne i intensywne opisują nakłady na 1 ha, a nie poziom techniki. Rolnictwo ekologiczne nie jest ekstensywne z definicji – może wymagać dużo pracy.
- Rolnictwo ekstensywne: niskie nakłady pracy i kapitału na 1 ha, niskie plony z hektara. Przykłady: pasterstwo koczownicze (Sahel, Mongolia), rolnictwo żarowe w lasach tropikalnych (pole po wypaleniu lasu uprawia się kilka lat i porzuca).
- Rolnictwo intensywne: wysokie nakłady na 1 ha i wysokie plony. Bywa pracochłonne (ryż na tarasach w Azji monsunowej – dużo pracy rąk) albo kapitałochłonne (szklarnie Holandii, zmechanizowane farmy).
- Agrobiznes łączy uprawę, przetwórstwo i handel w jednym łańcuchu. Stosuje mechanizację, chemizację (nawozy, pestycydy), monokultury i fermy wielkoskalowe.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co cechuje rolnictwo ekstensywne?
- AWysokie nakłady na 1 ha
- BUprawa wyłącznie w szklarniach
- CNiskie nakłady i niskie plony z 1 ha
- DZawsze wysokie plony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Niskie nakłady i niskie plony z 1 ha – Ekstensywne daje mało plonu z hektara.
Który przykład to rolnictwo ekstensywne?
- AUprawa ryżu na tarasach w Chinach
- BSady w obszarze śródziemnomorskim
- CSzklarnie w Holandii
- DPasterstwo koczownicze w Sahelu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Pasterstwo koczownicze w Sahelu – Koczownicy mają bardzo niskie nakłady na 1 ha.
Który przykład to rolnictwo intensywne pracochłonne?
- ARolnictwo żarowe
- BRyż na tarasach w Azji monsunowej
- CFarmy pszenicy na Wielkich Równinach
- DPasterstwo koczownicze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ryż na tarasach w Azji monsunowej – Ryż wymaga bardzo wielu godzin pracy na hektar.
Na czym polega rolnictwo żarowe?
- ANa nawadnianiu pustyni
- BNa uprawie pola po wypaleniu lasu i porzucaniu go po kilku latach
- CNa hodowli ryb
- DNa uprawie w szklarniach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Na uprawie pola po wypaleniu lasu i porzucaniu go po kilku latach – To ekstensywny system w lasach tropikalnych.
Co to jest agrobiznes?
- ARolnictwo bez maszyn
- BZbieractwo
- CRolnictwo ekologiczne
- DRolnictwo uprzemysłowione powiązane z przetwórstwem i handlem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Rolnictwo uprzemysłowione powiązane z przetwórstwem i handlem – Agrobiznes działa na wielką skalę z mechanizacją i chemizacją.
Czego nie stosuje rolnictwo ekologiczne?
- ANawozów naturalnych
- BSyntetycznych nawozów i pestycydów
- CPłodozmianu
- DCertyfikacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Syntetycznych nawozów i pestycydów – Opiera się na płodozmianie i nawozach naturalnych.
Jaka jest wada rolnictwa ekologicznego?
- ANiższe plony i wyższe ceny żywności
- BMniejsza bioróżnorodność
- CWiększe skażenie wód
- DBrak kontroli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Niższe plony i wyższe ceny żywności – Mniejszy plon z hektara podnosi cenę.
Który region rolniczy leży w Argentynie?
- AWielkie Równiny
- BPas Kukurydzy
- CPampa
- DNizina Chińska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Pampa – Pampa to żyzna równina trawiasta: pszenica, soja, bydło.
Cały dział „Rolnictwo, lasy i rybactwo”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.