ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Rolnictwo, lasy i rybactwoklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/geografia/rosliny-modyfikowane-genetycznie-gmo/

Geografia · Rolnictwo, lasy i rybactwo · kl. 2 · zakres rozszerzony

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Zrozumiesz, czym jest GMO, i nauczysz się oddzielać argumenty biologiczne, ekonomiczne i społeczne.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Czym jest GMO

  • GMO (organizm genetycznie zmodyfikowany) ma materiał genetyczny zmieniony metodami inżynierii genetycznej, zwykle przez wprowadzenie genu z innego organizmu. To nie to samo co klasyczna hodowla czy krzyżowanie odmian.
  • Kukurydza Bt ma gen bakterii, dzięki któremu wytwarza białko trujące dla niektórych owadów (np. omacnicy prosowianki).
  • Soja odporna na herbicydy przeżywa oprysk, który niszczy chwasty.
  • „Złoty ryż” zawiera prekursor witaminy A i ma ograniczać jej niedobory w Azji.

2Argumenty

ZaPrzeciw
wyższe i pewniejsze plonyryzyko dla bioróżnorodności (np. owadów niebędących szkodnikami)
mniej oprysków przeciw owadomprzepływ genów do dzikich krewnych roślin
lepsza wartość odżywczauzależnienie rolników od koncernów nasiennych (drogie nasiona, patenty)
łatwiejsze odchwaszczanieobawy części konsumentów, odporność chwastów na herbicydy
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest GMO?

3Gdzie uprawia się GMO

  • Najwięcej w USA, Brazylii i Argentynie, a także w Kanadzie i Indiach (bawełna Bt). Dominują soja, kukurydza, bawełna i rzepak.
  • W UE dopuszczona do uprawy jest tylko kukurydza MON810, uprawiana głównie w Hiszpanii. Polska, jak wiele państw UE, zakazała jej uprawy na swoim terytorium.
  • UE importuje za to dużo soi GMO na paszę, a żywność zawierająca ponad 0,9% składnika GMO musi być oznakowana.

4Jak o tym pisać

  • Rozdzielaj argumenty: biologiczne (bioróżnorodność, przepływ genów), ekonomiczne (plony, koszty nasion, zależność od firm) i społeczne (obawy konsumentów, prawo wyboru, walka z niedożywieniem).
Zapamiętaj

Korzyści i ryzyka GMO należą do różnych porządków: biologicznego, ekonomicznego i społecznego. Ocena wymaga ich zestawienia, a nie jednego hasła.

Uwaga na błąd

Utożsamianie GMO z hybrydami albo z nawozami i środkami ochrony roślin. GMO to zmiana genów metodami inżynierii genetycznej. Drugi błąd: podawanie jednego argumentu jako rozstrzygającego.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które państwa uprawiają najwięcej roślin GMO?

✎Ściąga: Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Korzyści i ryzyka GMO należą do różnych porządków: biologicznego, ekonomicznego i społecznego. Ocena wymaga ich zestawienia, a nie jednego hasła.
  • GMO (organizm genetycznie zmodyfikowany) ma materiał genetyczny zmieniony metodami inżynierii genetycznej, zwykle przez wprowadzenie genu z innego organizmu. To nie to samo co klasyczna hodowla czy krzyżowanie odmian.
  • Kukurydza Bt ma gen bakterii, dzięki któremu wytwarza białko trujące dla niektórych owadów (np. omacnicy prosowianki).
  • Soja odporna na herbicydy przeżywa oprysk, który niszczy chwasty.
  • „Złoty ryż” zawiera prekursor witaminy A i ma ograniczać jej niedobory w Azji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest GMO?

    1. AKażdą odmianą z klasycznej hodowli
    2. BRodzajem pestycydu
    3. CRodzajem nawozu
    4. DOrganizmem, którego geny zmieniono metodami inżynierii genetycznej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Organizmem, którego geny zmieniono metodami inżynierii genetycznej – GMO powstaje przez wprowadzenie lub zmianę genów w laboratorium.

  2. Co wytwarza kukurydza Bt?

    1. ABiałko trujące dla niektórych owadów
    2. BHerbicyd
    3. CWitaminę A
    4. DNawóz azotowy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Białko trujące dla niektórych owadów – Dzięki genowi bakterii roślina broni się przed szkodnikami.

  3. Czym wyróżnia się „złoty ryż”?

    1. ANie potrzebuje wody
    2. BRośnie na pustyni
    3. CJest odporny na mróz
    4. DZawiera prekursor witaminy A
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zawiera prekursor witaminy A – Ma ograniczać niedobory witaminy A.

  4. Który argument jest ekonomiczny?

    1. AUzależnienie rolników od koncernów nasiennych
    2. BObawy konsumentów
    3. CPrzepływ genów do dzikich roślin
    4. DZagrożenie dla owadów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Uzależnienie rolników od koncernów nasiennych – Dotyczy kosztów nasion i zależności rynkowej.

  5. Który argument jest biologiczny?

    1. AWysoka cena nasion
    2. BPatenty koncernów
    3. CRyzyko przepływu genów do dzikich krewnych
    4. DObawy konsumentów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ryzyko przepływu genów do dzikich krewnych – To zagadnienie przyrodnicze.

  6. Które państwa uprawiają najwięcej roślin GMO?

    1. AUSA, Brazylia, Argentyna
    2. BSzwecja, Norwegia, Finlandia
    3. CPolska, Czechy, Słowacja
    4. DEgipt, Libia, Algieria
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: USA, Brazylia, Argentyna – W obu Amerykach uprawy GMO zajmują większość pól soi i kukurydzy.

  7. Jaką roślinę GMO można uprawiać w UE?

    1. AKukurydzę MON810
    2. BBawełnę Bt
    3. CZłoty ryż
    4. DSoję odporną na herbicydy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kukurydzę MON810 – MON810 to jedyna dopuszczona do uprawy roślina GMO, sieje się ją głównie w Hiszpanii.

  8. Jaki jest status uprawy GMO w Polsce?

    1. AUprawa jest powszechna
    2. BUprawa jest obowiązkowa
    3. CBrak jakichkolwiek przepisów
    4. DUprawa jest zakazana
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Uprawa jest zakazana – Polska wyłączyła swoje terytorium z uprawy MON810.

Cały dział „Rolnictwo, lasy i rybactwo”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 2

Państwa, granice, integracja i dezintegracjaPowiązania postkolonialne i organizacje międzynarodoweKonflikty zbrojne XXI wieku na mapiePrzyczyny i skutki konfliktów zbrojnychPKB, HDI i struktura gospodarkiRozmieszczenie ludności i gęstość zaludnienia na świecieRuch naturalny i przejście demograficzneDzietność i model rodzinyPiramida wieku i starzenie się społeczeństwMigracje: kierunki, przyczyny i skutkiUchodźcy, przesiedleńcy i migranci ekonomiczniReligie świata i ich wpływ na życieKręgi kulturowe: wartości i wkład w dziedzictwoNaród, grupa etniczna i językWykształcenie i zwartość socjoetniczna państwUrbanizacja: przyczyny i skutkiObszary wiejskie i mapy cyfrowe sieci osadniczejFazy urbanizacji, metropolizacja i zespoły miejskieFunkcje i fizjonomia miastaSektory gospodarki i zmiany w ich znaczeniuGlobalizacja: przejawy i skutkiHandel zagraniczny i Fair TradeGospodarka oparta na wiedzy i kapitał ludzkiSpołeczeństwo informacyjne i wykluczenie cyfrowePKD i współzależność przemysłu i usługCzynniki rolnictwa i użytkowanie ziemiZasięg głównych upraw i chowuTypy rolnictwa: ekstensywne, intensywne i ekologiczneLesistość i gospodarka leśnaŁowiska, akwakultura i zasoby wód śródlądowychCzynniki lokalizacji i zmiany przemysłuPrzestrzenne zmiany przemysłu, technopolie i klastryBudownictwo i styl zabudowy w krajobrazieŹródła energii i bezpieczeństwo energetyczneMoc a energia i energetyka jądrowaPrzemysł a środowisko: emisje i rozwiązaniaUsługi i rodzaje transportuPraca przewozowa i telekomunikacjaEdukacja, badania i usługi finansoweAtrakcyjność turystyczna regionówRozwój turystyki, skutki i miejsca pielgrzymkoweWpływ rolnictwa na środowiskoGórnictwo i rekultywacja terenówSmog londyński i fotochemicznyZapory, przerzuty wody i wpływ transportuZrównoważona turystyka i krajobraz kulturowyZrównoważony rozwój, konflikty interesów i rewitalizacjaOdczyt danych i obliczanie wskaźnikówKartogram, kartodiagram i analiza GISJak pisać wyjaśnienie: przyczyna, mechanizm, skutek