ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Matura 2027klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/wypracowanie-p-teza-plan-i-funkcjonalne-uzycie-lektur-klasy-iv/

Język polski · Matura 2027 · kl. 4

Wypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IV

Zbudujesz plan wypracowania na przykładzie tematu o wolności i sprawdzisz siebie według kryteriów CKE.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wymagania w pigułce

  • Wypracowanie P to wypowiedź argumentacyjna w dowolnej formie (rozprawka, esej, artykuł, list otwarty, przemówienie). Minimum 300 wyrazów.
  • Musisz odwołać się do lektury obowiązkowej z listy w arkuszu (utworu epickiego lub dramatycznego), do innego utworu literackiego (może to być wiersz) i do dwóch kontekstów.
  • Funkcjonalne użycie utworu to nie streszczenie: wskazujesz scenę lub cechę, która dowodzi tezy. Do pełnej realizacji polecenia wystarczą dwa argumenty.

2Kryteria (35 pkt)

KryteriumPunkty
Spełnienie formalnych warunków polecenia1
Kompetencje literackie i kulturowe16
Kompozycja7
Język11
  • Bez lektury obowiązkowej albo z rażącym błędem dotyczącym jej treści dostajesz 0 pkt za całe wypracowanie. Każdy inny błąd rzeczowy to minus 1 pkt w kryterium kompetencji literackich i kulturowych. Praca krótsza niż 300 wyrazów jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co dzieje się z pracą krótszą niż 300 wyrazów?

3Plan krok po kroku

  • Temat: Czy człowiek może zachować wolność, gdy świat jest wrogi?
Teza (odpowiedź na temat)Argument 1utwór 1 (obowiązkowy)scena dowodzącaArgument 2utwór 2scena dowodzącaArgument 3 (tylko R)utwór 3scena dowodzącaKonteksty: P – dwa, R – jedenWniosek wynika z argumentów
Plan: teza, dwa argumenty z lektur, dwa konteksty, wniosek.
  • Krok 1 – teza: Wolność da się zachować, jeśli człowiek nie przestaje działać, ale system może ją złamać.
  • Krok 2 – argument 1 (lektura obowiązkowa): Dżuma – Rieux i Tarrou organizują pomoc, choć nie mają gwarancji sukcesu.
  • Krok 3 – argument 2: Rok 1984 – Winston traci wolność w Pokoju 101, bo władza kontroluje nawet uczucia.
  • Krok 4 – konteksty: filozoficzny (absurd i bunt Camusa) i historyczny (totalitaryzmy XX wieku).
  • Krok 5 – wniosek: wolność zależy od postawy człowieka, ale też od granic, które wyznacza system.

4Samoocena

  • Po napisaniu sprawdź: czy każdy argument ma scenę z utworu? czy kontekst coś wyjaśnia? czy wniosek wynika z argumentów? Wybierz jedną umiejętność do poprawy i ćwicz ją przy następnym tekście.
Zapamiętaj

Dobre wypracowanie P ma tezę, dwa argumenty oparte na scenach (w tym z lektury obowiązkowej), dwa konteksty i wniosek. Utwór ma pracować na tezę, a nie być streszczeniem.

Uwaga na błąd

Dodanie kontekstu „dla ozdoby” albo pomylenie faktów z lektury. Kontekst ma wyjaśniać problem, a rażący błąd w lekturze obowiązkowej zeruje pracę.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który kontekst pasuje do tematu o wolności i Dżumy?

✎Ściąga: Wypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IV

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Dobre wypracowanie P ma tezę, dwa argumenty oparte na scenach (w tym z lektury obowiązkowej), dwa konteksty i wniosek. Utwór ma pracować na tezę, a nie być streszczeniem.
  • Funkcjonalne użycie utworu to nie streszczenie: wskazujesz scenę lub cechę, która dowodzi tezy. Do pełnej realizacji polecenia wystarczą dwa argumenty.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile wyrazów minimum ma wypracowanie P?

    1. A400
    2. B250
    3. C500
    4. D300
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 300 – Poziom P wymaga co najmniej 300 wyrazów.

  2. Do ilu utworów literackich trzeba się odwołać w P?

    1. ADo dwóch, w tym do lektury obowiązkowej
    2. BDo jednego
    3. CDo żadnego
    4. DDo trzech
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Do dwóch, w tym do lektury obowiązkowej – Drugi utwór może być wierszem.

  3. Ile kontekstów trzeba wykorzystać w P?

    1. ATrzy
    2. BJeden
    3. CDwa
    4. DŻadnego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Dwa – Poziom podstawowy wymaga dwóch kontekstów.

  4. Ile punktów daje kryterium kompetencji literackich i kulturowych?

    1. A1
    2. B16
    3. C11
    4. D7
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 16 – To największa część oceny wypracowania.

  5. Co to jest funkcjonalne użycie utworu?

    1. ACytat bez komentarza
    2. BLista bohaterów
    3. CStreszczenie fabuły
    4. DUżycie sceny lub cechy do uzasadnienia tezy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Użycie sceny lub cechy do uzasadnienia tezy – Utwór ma wspierać argument.

  6. Co się stanie, jeśli pominiesz lekturę obowiązkową?

    1. ADostaniesz 0 pkt za wypracowanie
    2. BNic się nie stanie
    3. CDostaniesz dodatkowe zadanie
    4. DStracisz jeden punkt
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Dostaniesz 0 pkt za wypracowanie – To warunek formalny, od którego zależy ocena całości.

  7. Co dzieje się z pracą krótszą niż 300 wyrazów?

    1. AJest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach
    2. BDostaje 0 pkt
    3. CJest oceniana normalnie
    4. DDostaje premię za zwięzłość
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach – Kompozycja i język dostają wtedy 0 pkt.

  8. Który kontekst pasuje do tematu o wolności i Dżumy?

    1. ASportowy bez związku z tezą
    2. BKulinarny
    3. CInformacja o nakładzie książki
    4. DFilozoficzny: absurd i bunt u Camusa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Filozoficzny: absurd i bunt u Camusa – Kontekst ma pogłębiać rozumienie utworu.

Cały dział „Matura 2027”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandAbsurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, OrwellGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzyMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejscaOlga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające