1Kontekst
- Janusz Głowacki (1938–2017) po wprowadzeniu stanu wojennego został na emigracji, a potem zamieszkał w Nowym Jorku. Antygona w Nowym Jorku powstała w 1992 r. (druk w „Dialogu”), a polska prapremiera odbyła się w 1993 r. w warszawskim Teatrze Ateneum.
2Kto jest kim
- Akcja toczy się w nowojorskim parku Tompkins Square, gdzie mieszkają bezdomni.
- Pchełka to Polak, Sasza – rosyjski Żyd, dawny malarz, Anita – Portorykanka. Są też Policjant, który na początku i na końcu zwraca się wprost do widzów, i zmarły John, ukochany Anity.
Gdzie rozgrywa się akcja?
Park jest domem bezdomnych imigrantów.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Fabuła
- John zamarzł, a jego ciało zabrano na Potter’s Field – cmentarz dla bezdomnych i bezimiennych. Anita chce pochować go godnie, w parku, gdzie żył.
- Za drobną zapłatę Pchełka i Sasza wykradają z tamtejszego cmentarza ciało, ale – jak się okaże – nie to, o które chodziło. Anita grzebie je pod ławką i odprawia własny obrzęd.
- Policja „porządkuje” park. Na końcu Policjant informuje widzów, że Portorykanka powiesiła się na bramie parku, i życzy miłego wieczoru.
4Porównanie z Sofoklesem
| Cecha | Antygona (Sofokles) | Antygona w Nowym Jorku |
|---|---|---|
| Bohaterka | królewna z Teb | Anita, bezdomna imigrantka |
| Konflikt | prawo boskie a prawo państwa | godność a brak praw i obojętność świata |
| Przeszkoda | zakaz Kreona | bieda, brak dokumentów, przepisy, obojętność |
| Ton | tragedia, patos | tragikomedia, gorzka ironia |
- U Sofoklesa heroiczna bohaterka łamie zakaz władcy. U Głowackiego nie ma władcy, jest świat, w którym liczą się pieniądze i papiery, a pochówek grzebie się „na lewo”, i to nie tego człowieka.
- Wykluczenie to bycie poza systemem: bez praw i głosu. Godność wyraża się nawet w tak prostej sprawie jak grób dla bliskiej osoby.
Głowacki pokazuje, że prawo do pochówku to prawo do godności, a współczesny świat bywa obojętny wobec ludzi bez praw. Antygona zderza się tu nie z królem, tylko z biedą i obojętnością.
Pisanie, że Pchełka i Sasza są przyjaciółmi zmarłego, którzy z miłości organizują pogrzeb, albo że to „po prostu współczesna wersja Antygony”. Robią to za zapłatę, a dramat prowadzi z tradycją dialog, w którym konflikt jest inny.
Skąd Pchełka i Sasza zabierają ciało?
Okazuje się, że przynoszą ciało innego człowieka.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Głowacki pokazuje, że prawo do pochówku to prawo do godności, a współczesny świat bywa obojętny wobec ludzi bez praw. Antygona zderza się tu nie z królem, tylko z biedą i obojętnością.
- Janusz Głowacki (1938–2017) po wprowadzeniu stanu wojennego został na emigracji, a potem zamieszkał w Nowym Jorku. Antygona w Nowym Jorku powstała w 1992 r. (druk w „Dialogu”), a polska prapremiera odbyła się w 1993 r. w warszawskim Teatrze Ateneum.
- Pchełka to Polak, Sasza – rosyjski Żyd, dawny malarz, Anita – Portorykanka. Są też Policjant, który na początku i na końcu zwraca się wprost do widzów, i zmarły John, ukochany Anity.
- Wykluczenie to bycie poza systemem: bez praw i głosu. Godność wyraża się nawet w tak prostej sprawie jak grób dla bliskiej osoby.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie rozgrywa się akcja?
- AW Central Parku przy operze
- BW Tebach
- CW parku Tompkins Square w Nowym Jorku
- DW Warszawie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W parku Tompkins Square w Nowym Jorku – Park jest domem bezdomnych imigrantów.
Kim są Pchełka i Sasza?
- AUrzędnikami imigracyjnymi
- BPolicjantami
- CPolakiem i rosyjskim Żydem, bezdomnymi z parku
- DBraćmi Anity
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Polakiem i rosyjskim Żydem, bezdomnymi z parku – Postacie łączy bieda i życie na marginesie.
Czego chce Anita?
- AWyjść za Pchełkę
- BWrócić do Portoryko
- CGodnie pochować zmarłego Johna w parku
- DZdobyć pracę w Nowym Jorku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Godnie pochować zmarłego Johna w parku – Chodzi o prawo do pochówku i godności.
Skąd Pchełka i Sasza zabierają ciało?
- AZ kościoła
- BZ mieszkania Anity
- CZ Potter’s Field, cmentarza dla bezdomnych i bezimiennych
- DZe szpitala w Tebach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Z Potter’s Field, cmentarza dla bezdomnych i bezimiennych – Okazuje się, że przynoszą ciało innego człowieka.
Jaką rolę pełni Policjant?
- AJest ukochanym Anity
- BZwraca się wprost do widzów na początku i na końcu
- CPomaga kopać grób
- DJest sędzią w procesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zwraca się wprost do widzów na początku i na końcu – Jego chłodny komentarz wzmacnia ironię dramatu.
Jak kończy się dramat?
- AAnita wraca do domu
- BPolicjant ogłasza, że Anita powiesiła się na bramie parku
- CWszyscy dostają mieszkania
- DPchełka zostaje burmistrzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Policjant ogłasza, że Anita powiesiła się na bramie parku – Tragiczny finał podany jest obojętnym tonem.
Czym różni się przeciwnik w obu utworach?
- AW obu to bogowie
- BU Sofoklesa to Kreon i jego zakaz, u Głowackiego bieda i obojętność
- CU Głowackiego nie ma żadnej przeszkody
- DW obu to ten sam król
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: U Sofoklesa to Kreon i jego zakaz, u Głowackiego bieda i obojętność – Konflikt ma inną naturę.
Jak zmienia się ton?
- AZ patetycznej tragedii na gorzką tragikomedię
- BZ komedii na tragedię antyczną
- CZ liryki na epikę
- DZ dramatu na powieść
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Z patetycznej tragedii na gorzką tragikomedię – Głowacki używa ironii i potocznego języka.
Cały dział „Rozszerzenie: powieść, dramat, esej”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.