O czym mówi Nic dwa razy?

O niepowtarzalności każdej chwili

Co pokazuje Koniec i początek?

Że po wojnie ktoś musi sprzątać, a potem świat zapomina

Że wszyscy pamiętają na zawsze

O czym mówi Radość pisania?

O władzy autora nad czasem w świecie, który stworzył

Czym różni się ton Poświatowskiej od tonu Szymborskiej?

Intymny i zmysłowy kontra ironiczny i z dystansem

Obie piszą wyłącznie humorystycznie

Poświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanie

ogarniam.edu.pl · Język polski · Poezja powojenna i współczesnaklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/poswiatowska-i-szymborska-cialo-milosc-przypadek-i-pytanie/

Zobaczysz, jak jedna poetka pisze o kruchości życia z perspektywy własnego ciała, a druga zadaje pytania, które burzą pewność.

1Halina Poświatowska (1935–1967)

Od dzieciństwa chorowała na serce. W 1958 r. przeszła operację w USA, studiowała tam, a zmarła w wieku 32 lat po kolejnej operacji. Napisała też prozę wspomnieniową Opowieść dla przyjaciela.
Doświadczenie choroby wchodzi do wierszy: miłość, ciało i śmierć tworzą jeden temat. Miłość jest zmysłowa i intensywna, bo życie jest kruche.
Wiersze są krótkie, często bez wielkich liter i interpunkcji, mówią „ja” bezpośrednio (np. jestem Julią – podmiotka utożsamia się z bohaterką Szekspira).

Sprawdź, czy rozumiesz

Z jakim doświadczeniem wiążą się wiersze Poświatowskiej?

2Wisława Szymborska (1923–2012, Nobel 1996)

Szymborska pisze zwyczajnym językiem o sprawach wielkich i małych. Używa paradoksu, pytania, ironii i zmiany perspektywy.
Nic dwa razy (1957): każda chwila zdarza się tylko raz, życia nie da się przećwiczyć.
Radość pisania (1967): w świecie stworzonym przez pisarza czas płynie tak, jak chce autor. Pisanie to mała zemsta śmiertelnego człowieka na przemijaniu.
Koniec i początek (1993): po każdej wojnie ktoś musi posprzątać gruzy, a z czasem przychodzą ci, którzy już nic nie pamiętają. Wiersz pokazuje, jak przeszłość znika z pamięci.
Wszelki wypadek (1972): o tym, jak bardzo nasze życie zależy od przypadku.

Cecha	Poświatowska	Szymborska
Doświadczenie	ciało, choroba, miłość	przypadek, poznanie, przemijanie
Język	bezpośredni, zmysłowy	prosty, ironiczny, pytający
Ton	intymny, napięty	dystans z humorem
Cel	zapis kruchości życia	pytanie, które uczy myśleć

Zapamiętaj

Poświatowska zapisuje ciało i miłość wobec śmierci, a Szymborska zadaje pytania i używa paradoksu, żeby pokazać przypadkowość i niepewność poznania.

Uwaga na błąd

Uznawanie wierszy Szymborskiej za „zwykłe żarty”, a Poświatowskiej za „tylko wiersze miłosne”. Prosty język Szymborskiej kryje poważne pytania, a u Poświatowskiej miłość zawsze sąsiaduje ze śmiercią.

✎Ściąga: Poświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanie

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Poświatowska zapisuje ciało i miłość wobec śmierci, a Szymborska zadaje pytania i używa paradoksu, żeby pokazać przypadkowość i niepewność poznania.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Z jakim doświadczeniem wiążą się wiersze Poświatowskiej?
1. AZ rewolucją
2. BZ pracą na roli
3. CZ chorobą serca, miłością i świadomością śmierci
4. DZ bitwą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Z chorobą serca, miłością i świadomością śmierci – Poetka pisze o ciele, miłości i kruchości życia.
Kiedy Szymborska dostała Nagrodę Nobla?
1. AW 1996 r.
2. BW 2018 r.
3. CW 1980 r.
4. DW 1957 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: W 1996 r. – W 1980 r. Nobla dostał Miłosz, a w 2018 r. – Tokarczuk.
O czym mówi Nic dwa razy?
1. AO wojnie
2. BO niepowtarzalności każdej chwili
3. CO cyklu pór roku
4. DO szkole
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: O niepowtarzalności każdej chwili – Życia nie da się przećwiczyć na próbę.
Co pokazuje Koniec i początek?
1. AŻe warto szybko zapomnieć
2. BŻe wszyscy pamiętają na zawsze
3. CŻe po wojnie ktoś musi sprzątać, a potem świat zapomina
4. DŻe wojna trwa wiecznie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Że po wojnie ktoś musi sprzątać, a potem świat zapomina – Wiersz pokazuje cichy proces zapominania.
O czym mówi Radość pisania?
1. AO szkolnym wypracowaniu
2. BO nauce kaligrafii
3. CO władzy autora nad czasem w świecie, który stworzył
4. DO liście miłosnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: O władzy autora nad czasem w świecie, który stworzył – Pisanie to zemsta śmiertelnego człowieka na przemijaniu.
Jaki środek jest typowy dla Szymborskiej?
1. AParadoks i pytanie
2. BArchaizacja
3. CEpicki katalog
4. DDialekt góralski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Paradoks i pytanie – Zadaje pytania, które burzą pewność.
Czym różni się ton Poświatowskiej od tonu Szymborskiej?
1. ANie ma różnicy
2. BIntymny i zmysłowy kontra ironiczny i z dystansem
3. COdwrotnie
4. DObie piszą wyłącznie humorystycznie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Intymny i zmysłowy kontra ironiczny i z dystansem – Poświatowska pisze bliżej ciała, Szymborska z dystansem.
Który wiersz Szymborskiej mówi o przypadku?
1. AWszelki wypadek
2. BOcalony
3. CDar
4. DCampo di Fiori
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wszelki wypadek – Wiersz pokazuje, jak bardzo życie zależy od przypadku.

Cały dział „Poezja powojenna i współczesna”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony „Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, Grand Absurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, Orwell George Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy „Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości „Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporu Sławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm „Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec „Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzy Marek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejsca Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteska Esej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytać Różewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperyment Miłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralna Barańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironia Literatura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracja Motywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniec Przemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do Mrożka Język w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografia Propaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstów Matura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązać Wypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IV Wypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekst Matura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedzieć Lektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018 Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające