1Kontekst
- Tadeusz Konwicki (1926–2015) to prozaik i reżyser filmowy. Mała apokalipsa ukazała się w 1979 r. w drugim obiegu, czyli w wydawnictwach niezależnych, poza cenzurą PRL. Oficjalnie wydano ją dopiero pod koniec lat 80.
- W wykazie lektur tytuł bywa pisany Mała Apokalipsa; autor pisał drugi wyraz małą literą.
2Fabuła w skrócie
- Narrator to starzejący się pisarz, podobny do samego autora. Rano odwiedzają go znajomi z opozycji (Hubert i Rysio) i namawiają, by wieczorem dokonał samospalenia pod Pałacem Kultury i Nauki, gdzie zbierają się władze. Protest ma być sprzeciwem wobec planowanego przyłączenia Polski do ZSRR.
- Przez cały dzień narrator wędruje po Warszawie z kanistrem benzyny i szuka zapałek. Spotyka dawnych znajomych, opozycjonistów, cenzorów, młodą Rosjankę Nadię, z którą przeżywa romans, zostaje też przesłuchany przez bezpiekę.
- Finał jest otwarty: narrator idzie na miejsce protestu, ale powieść nie pokazuje samego aktu.
W jakim obiegu ukazała się powieść w 1979 r.?
Drugi obieg to niezależne wydawnictwa w PRL.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Groteska i aluzja
- Groteska miesza komizm i grozę. Przykłady: nikt nie wie, jaki jest dzień i rok (kalendarze pokazują różne daty), ciągle brakuje prądu, miasto się rozpada, a propaganda świętuje.
- Aluzja pozwala mówić o systemie bez nazywania wszystkiego wprost, a ironia buduje dystans narratora do siebie i świata.
4Odpowiedzialność i zbiorowość
- Narrator jest rozdarty między oczekiwaniami innych (opozycja chce jego ofiary) a własnym lękiem i wątpliwościami. Powieść pyta: czy ofiara ma sens, gdy wszyscy są uwikłani w system, także jego przeciwnicy?
- Czas i przestrzeń: jeden dzień, jedno miasto. Dzięki temu wędrówka staje się obrazem całego społeczeństwa.
| Element | Funkcja |
|---|---|
| Wędrówka narratora | portret miasta i ludzi |
| Groteska | ukazanie absurdu systemu |
| Aluzja i ironia | krytyka bez nazywania wprost |
| Presja zbiorowości | problem odpowiedzialności i sensu ofiary |
Narrator ma podpalić się w proteście, ale ważniejsza od samego aktu jest wędrówka: jeden dzień w Warszawie pokazuje system, społeczeństwo i odpowiedzialność jednostki.
Czytanie powieści jak reportażu z 1979 r. albo pisanie, że narrator na pewno się podpala. To groteska deformująca rzeczywistość, a zakończenie jest otwarte.
Jaki problem stawia powieść?
Narrator odczuwa presję i wątpliwości.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Narrator ma podpalić się w proteście, ale ważniejsza od samego aktu jest wędrówka: jeden dzień w Warszawie pokazuje system, społeczeństwo i odpowiedzialność jednostki.
- Tadeusz Konwicki (1926–2015) to prozaik i reżyser filmowy. Mała apokalipsa ukazała się w 1979 r. w drugim obiegu, czyli w wydawnictwach niezależnych, poza cenzurą PRL. Oficjalnie wydano ją dopiero pod koniec lat 80.
- Groteska miesza komizm i grozę. Przykłady: nikt nie wie, jaki jest dzień i rok (kalendarze pokazują różne daty), ciągle brakuje prądu, miasto się rozpada, a propaganda świętuje.
- Aluzja pozwala mówić o systemie bez nazywania wszystkiego wprost, a ironia buduje dystans narratora do siebie i świata.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Do czego namawiają narratora opozycjoniści?
- ADo wygłoszenia przemówienia w telewizji
- BDo wyjazdu z kraju
- CDo samospalenia w proteście
- DDo napisania listu do władz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Do samospalenia w proteście – To centralny wątek fabuły.
Przeciw czemu ma protestować narrator?
- APrzeciw podwyżkom cen
- BPrzeciw zamknięciu wydawnictwa
- CPrzeciw planowanemu przyłączeniu Polski do ZSRR
- DPrzeciw budowie Pałacu Kultury
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Przeciw planowanemu przyłączeniu Polski do ZSRR – Protest ma mieć wymiar polityczny i symboliczny.
W jakim obiegu ukazała się powieść w 1979 r.?
- AW oficjalnym wydawnictwie państwowym
- BW odcinkach w radiu
- CW drugim obiegu, poza cenzurą
- DW podręczniku szkolnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W drugim obiegu, poza cenzurą – Drugi obieg to niezależne wydawnictwa w PRL.
Który element jest przykładem groteski w powieści?
- ANikt nie wie, jaki jest dzień i rok, bo kalendarze się nie zgadzają
- BKronika z dokładnymi datami
- CBallada o rycerzu
- DRealistyczny opis przyrody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Nikt nie wie, jaki jest dzień i rok, bo kalendarze się nie zgadzają – Zderzenie absurdu z grozą pokazuje rozpad świata.
Do czego służy aluzja w Małej apokalipsie?
- ADo tworzenia rymów
- BDo mówienia o systemie bez nazywania wszystkiego wprost
- CDo opisu przyrody
- DDo budowy dialogów scenicznych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Do mówienia o systemie bez nazywania wszystkiego wprost – Aluzja wymaga od czytelnika rozpoznania odniesień.
Jak kończy się powieść?
- ANarrator ucieka za granicę
- BNarrator zostaje ministrem
- COtwarcie: narrator idzie na miejsce protestu, a aktu nie widzimy
- DOpozycja odwołuje protest na zawsze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Otwarcie: narrator idzie na miejsce protestu, a aktu nie widzimy – Brak rozstrzygnięcia każe czytelnikowi samemu ocenić sens ofiary.
Jaki problem stawia powieść?
- APodróż kosmiczną
- BKonflikt pokoleń w rodzinie ziemiańskiej
- COdpowiedzialność jednostki i sens ofiary w świecie uwikłanym w system
- DSpór o granice państw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Odpowiedzialność jednostki i sens ofiary w świecie uwikłanym w system – Narrator odczuwa presję i wątpliwości.
Z którą lekturą najlepiej porównać Małą apokalipsę w temacie systemu?
- AZ Odą do młodości
- BZ Rokiem 1984
- CZ Pieśnią o Rolandzie
- DZ Trenami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Z Rokiem 1984 – W obu pokazano uwikłanie jednostki w system.
Cały dział „Rozszerzenie: powieść, dramat, esej”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.