ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Krajobrazy Polskiklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/geografia/krajobraz-miejsko-przemyslowy-wyzyny-slaskiej/

Geografia · Krajobrazy Polski · kl. 5

Krajobraz miejsko-przemysłowy Wyżyny Śląskiej

Jak węgiel kamienny zmienił krajobraz Śląska i jak ten region zmienia się dziś.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Węgiel i przemysł

  • Wyżyna Śląska leży w południowej Polsce, w pasie wyżyn. Pod jej powierzchnią są bogate złoża węgla kamiennego.
  • Od XIX wieku budowano tu kopalnie, huty (wytwarzają żelazo i stal) i elektrownie. Do pracy przyjeżdżało wielu ludzi.
  • Wydobywano też rudy ołowiu i srebra. Zabytkowa kopalnia w Tarnowskich Górach jest na liście UNESCO.

2Konurbacja górnośląska

  • Miasta rosły tak szybko, że się zrosły. Zespół połączonych ze sobą miast to konurbacja.
  • Konurbację górnośląską tworzą m.in. Katowice, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Chorzów i Ruda Śląska. Mieszka w niej ponad 2 mln osób.
GliwiceZabrzeBytomPiekary Śl.Ruda Śl.ChorzówKatowiceSosnowiecDąbrowa G.MysłowiceJaworznoTychyN10 kmmapa schematyczna
Konurbacja górnośląska – mapa schematyczna.
Zapamiętaj

Konurbacja to kilka miast, które zrosły się w jeden obszar, ale każde ma własne władze.

Sprawdź, czy rozumiesz

Zabytkowa kopalnia rud ołowiu i srebra wpisana na listę UNESCO leży w

3Krajobraz miejsko-przemysłowy

  • Typowe składniki: szyby kopalń, kominy, hałdy (usypiska skały wydobytej razem z węglem), tory kolejowe, osiedla robotnicze, np. Nikiszowiec w Katowicach.
  • Skutki dla środowiska: zanieczyszczone powietrze i wody, zapadliska (teren osiada nad pustymi wyrobiskami), zniszczone gleby.
Uwaga na błąd

Hałda to nie naturalna góra – usypał ją człowiek ze skały wydobytej z kopalni.

4Przemiany i rekultywacja

  • Dziś wydobywa się coraz mniej węgla, a wiele kopalń i hut zamknięto. Powstają nowe fabryki, np. samochodów, a także firmy usługowe i uczelnie.
  • Rekultywacja to przywracanie zniszczonego terenu do użytku: na hałdach sadzi się drzewa, a w wyrobiskach powstają zbiorniki wodne.
  • Przykłady: Park Śląski w Chorzowie na dawnych hałdach i nieużytkach, Strefa Kultury w Katowicach na terenie dawnej kopalni, zabytkowa kopalnia Guido w Zabrzu.
Sprawdź, czy rozumiesz

Hałda to

✎Ściąga: Krajobraz miejsko-przemysłowy Wyżyny Śląskiej

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Konurbacja to kilka miast, które zrosły się w jeden obszar, ale każde ma własne władze.
  • Wyżyna Śląska leży w południowej Polsce, w pasie wyżyn. Pod jej powierzchnią są bogate złoża węgla kamiennego.
  • Rekultywacja to przywracanie zniszczonego terenu do użytku: na hałdach sadzi się drzewa, a w wyrobiskach powstają zbiorniki wodne.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Najważniejszym surowcem Wyżyny Śląskiej jest

    1. Awęgiel kamienny
    2. Bwęgiel brunatny
    3. Csól kamienna
    4. Dbursztyn
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: węgiel kamienny – Złoża węgla kamiennego dały początek przemysłowi Śląska.

  2. Zespół miast, które zrosły się w jeden obszar, to

    1. Awojewództwo
    2. Bkonurbacja
    3. Cdzielnica
    4. Dwieś
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: konurbacja – Konurbację górnośląską tworzą m.in. Katowice, Sosnowiec i Gliwice.

  3. Hałda to

    1. Ausypisko skały wydobytej z kopalni
    2. Bjezioro w dawnym wyrobisku
    3. Cwydma porośnięta lasem
    4. Dnaturalne wzgórze z wapienia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: usypisko skały wydobytej z kopalni – Hałdy usypał człowiek.

  4. Obniżenie terenu nad pustymi wyrobiskami kopalni to

    1. Amierzeja
    2. Bzapadlisko
    3. Chałda
    4. Dostaniec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zapadlisko – Zapadliska niszczą budynki i drogi.

  5. Rekultywacja to

    1. Aprzywracanie zniszczonego terenu do użytku
    2. Busypywanie hałd
    3. Czamiana parku w kopalnię
    4. Dbudowa nowej kopalni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przywracanie zniszczonego terenu do użytku – Na przykład na hałdach sadzi się drzewa.

  6. Które miasto należy do konurbacji górnośląskiej?

    1. AGliwice
    2. BLublin
    3. CKraków
    4. DCzęstochowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Gliwice – Gliwice, Zabrze, Bytom, Katowice i Sosnowiec tworzą konurbację górnośląską.

  7. Zabytkowa kopalnia rud ołowiu i srebra wpisana na listę UNESCO leży w

    1. AŁebie
    2. BKazimierzu Dolnym
    3. CTarnowskich Górach
    4. DZakopanem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Tarnowskich Górach – Kopalnia w Tarnowskich Górach jest na liście UNESCO od 2017 r.

  8. Pozytywną zmianą w krajobrazie Śląska jest

    1. Azanieczyszczanie rzek
    2. Bpowstawanie zapadlisk
    3. Cusypywanie nowych hałd
    4. Dzakładanie parków na dawnych hałdach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zakładanie parków na dawnych hałdach – Park Śląski w Chorzowie powstał na terenach zniszczonych przez przemysł.

Cały dział „Krajobrazy Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 5

Mapa i jej rodzajeSkala mapy i obliczanie odległościWysokość bezwzględna i względna. Mapa hipsometrycznaOrientowanie mapy i mapa w terenieKrajobraz i jego składnikiKrajobraz wysokogórski TatrKrajobraz wyżynny Wyżyny Krakowsko-CzęstochowskiejKrajobraz nizinny Niziny MazowieckiejKrajobraz pojezierny Pojezierza MazurskiegoKrajobraz nadmorski Pobrzeża SłowińskiegoKrajobraz wielkomiejski WarszawyKrajobraz rolniczy Wyżyny LubelskiejGlobus i mapa świata: bieguny, równik, południki i półkuleKontynenty i oceanyWielkie formy ukształtowania powierzchni ZiemiWielkie wyprawy geograficznePogoda, klimat i klimatogramWilgotny las równikowySawannaPustynia gorącaKrajobraz śródziemnomorskiStepLas liściasty i mieszany strefy umiarkowanejTajgaTundraPustynia lodowaKrajobraz wysokogórski HimalajówStrefowość i piętrowość krajobrazów – podsumowanie