1Pogoda i klimat
- Pogoda to stan powietrza w danym miejscu i w krótkim czasie – dziś, jutro, w tym tygodniu.
- Składniki pogody to: temperatura powietrza, opady (deszcz, śnieg, grad), wiatr, zachmurzenie, ciśnienie atmosferyczne i wilgotność powietrza.
- Klimat to przeciętna pogoda w danym miejscu, obliczona z pomiarów z wielu lat (zwykle z 30).
Pogoda szybko się zmienia, a klimat zmienia się bardzo powoli – opisuje go średnia z wielu lat. „Jutro będzie padać” – to pogoda; „w lipcu w Warszawie jest średnio ok. 20°C” – to klimat.
2Klimatogram
- Klimatogram to wykres klimatu jednej stacji pomiarowej.
- Linia pokazuje średnią temperaturę każdego miesiąca (oś po lewej, w °C).
- Słupki pokazują sumę opadów w każdym miesiącu (oś po prawej, w mm).
- Miesiące oznaczamy cyframi rzymskimi: I – styczeń, VII – lipiec, XII – grudzień.
Nie odczytuj wysokości słupka na osi temperatury. Słupki to opady w mm (oś po prawej), linia to temperatura w °C (oś po lewej).
Czym jest klimat?
Klimat oblicza się z pomiarów z wielu lat, zwykle z 30.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Amplituda i suma opadów
- Roczna amplituda temperatury (A) to różnica między średnią temperaturą najcieplejszego i najzimniejszego miesiąca, w °C.
- Wzór: A = tmax − tmin, gdzie tmax to temperatura najcieplejszego miesiąca, a tmin – najzimniejszego (°C).
- Przykład – Warszawa. Dane: lipiec 19,7°C, styczeń −1,5°C.
- Obliczenia: A = 19,7°C − (−1,5°C) = 19,7°C + 1,5°C = 21,2°C.
- Odpowiedź: roczna amplituda temperatury w Warszawie wynosi 21,2°C.
- Roczna suma opadów to suma opadów ze wszystkich 12 miesięcy, w mm. W Warszawie to ok. 550 mm.
Gdy tmin jest ujemna, odejmowanie liczby ujemnej zamienia się w dodawanie.
✎Ściąga: Pogoda, klimat i klimatogram
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Pogoda szybko się zmienia, a klimat zmienia się bardzo powoli – opisuje go średnia z wielu lat. „Jutro będzie padać” – to pogoda; „w lipcu w Warszawie jest średnio ok. 20°C” – to klimat.
- Gdy tmin jest ujemna, odejmowanie liczby ujemnej zamienia się w dodawanie.
- Pogoda to stan powietrza w danym miejscu i w krótkim czasie – dziś, jutro, w tym tygodniu.
- Składniki pogody to: temperatura powietrza, opady (deszcz, śnieg, grad), wiatr, zachmurzenie, ciśnienie atmosferyczne i wilgotność powietrza.
- Klimat to przeciętna pogoda w danym miejscu, obliczona z pomiarów z wielu lat (zwykle z 30).
- Klimatogram to wykres klimatu jednej stacji pomiarowej.
- Linia pokazuje średnią temperaturę każdego miesiąca (oś po lewej, w °C).
- Słupki pokazują sumę opadów w każdym miesiącu (oś po prawej, w mm).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest klimat?
- Ailością deszczu w jednym miesiącu
- Bprognozą na jutro
- Cprzeciętną pogodą w danym miejscu z wielu lat
- Dpogodą w danym dniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przeciętną pogodą w danym miejscu z wielu lat – Klimat oblicza się z pomiarów z wielu lat, zwykle z 30.
Które zdanie opisuje pogodę, a nie klimat?
- Aw Amazonii przez cały rok jest gorąco
- Bw Egipcie prawie nigdy nie pada
- Cdziś rano w Krakowie spadł śnieg
- Dw Polsce lipiec jest zwykle najcieplejszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dziś rano w Krakowie spadł śnieg – Pogoda dotyczy krótkiego czasu, np. jednego dnia.
Co pokazują słupki na klimatogramie?
- Aprędkość wiatru
- Bciśnienie powietrza
- Cmiesięczne sumy opadów
- Dśrednie temperatury
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: miesięczne sumy opadów – Temperaturę pokazuje linia.
Najcieplejszy miesiąc ma 22°C, a najzimniejszy −4°C. Ile wynosi roczna amplituda temperatury?
- A26°C
- B18°C
- C4°C
- D22°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 26°C – A = 22 − (−4) = 22 + 4 = 26°C.
Najcieplejszy miesiąc ma 28°C, a najzimniejszy 26°C. Ile wynosi amplituda?
- A27°C
- B2°C
- C26°C
- D54°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2°C – A = 28 − 26 = 2°C – tak jest w lesie równikowym.
Który z wymienionych to składnik pogody?
- Agleba
- Bzachmurzenie
- Cwysokość nad poziomem morza
- Droślinność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zachmurzenie – Składniki pogody to m.in. temperatura, opady, wiatr, zachmurzenie i ciśnienie.
Jak obliczyć roczną sumę opadów?
- Adodać opady ze wszystkich 12 miesięcy
- Bodczytać najwyższy słupek
- Codjąć najmniejsze opady od największych
- Dpodzielić opady przez 12
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dodać opady ze wszystkich 12 miesięcy – Suma opadów to wynik dodawania, w mm.
Która oś klimatogramu jest w °C?
- Aoś miesięcy
- Boś opadów, odczytywana dla słupków
- Cżadna
- Doś temperatury, odczytywana dla linii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: oś temperatury, odczytywana dla linii – Opady mierzymy w milimetrach, a temperaturę w stopniach Celsjusza.
Cały dział „Krajobrazy świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.