1Położenie i klimat
- Tundra leży na dalekiej północy Eurazji i Ameryki Północnej, głównie za kołem podbiegunowym północnym, wzdłuż wybrzeży Oceanu Arktycznego. Porasta też wybrzeża Grenlandii.
- Zima jest długa i bardzo mroźna, a lato krótkie i chłodne – średnia temperatura najcieplejszego miesiąca nie przekracza 10°C. Opadów jest mało, często wieją silne wiatry.
- Zimą trwa noc polarna (słońce nie wschodzi), a latem dzień polarny (słońce nie zachodzi).
Tundra to kraina bez drzew: lato jest za krótkie i za chłodne, a pod ziemią leży wieloletnia zmarzlina.
- Między tajgą a tundrą leży pas przejściowy – lasotundra z rzadkimi, niskimi drzewami.
2Rośliny i zwierzęta
- Rosną mchy, porosty, trawy oraz karłowate brzozy i wierzby – niskie, płożące się przy ziemi, gdzie jest cieplej, a zimą chroni je śnieg.
- Latem rośliny bardzo szybko rosną i kwitną, bo mają na to tylko kilka tygodni. Na rozmarzniętej zmarzlinie powstają bagna.
- Żyją tu renifery (w Ameryce – karibu), piżmowoły, lisy polarne, lemingi i sowy śnieżne. Latem przylatuje wiele ptaków, np. gęsi. Zimą wiele zwierząt ma białe futro lub pióra.
Renifery i lisy polarne żyją w tundrze na północy. Pingwiny żyją na półkuli południowej, głównie wokół Antarktydy – nie ma ich w tundrze.
Dlaczego w tundrze nie rosną drzewa?
Rosną tylko niskie rośliny: mchy, porosty i karłowate krzewy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Gleby i człowiek
- Gleby są płytkie, zimne i podmokłe (gleby tundrowe), nie nadają się do upraw.
- Tundra jest prawie bezludna. Saamowie (Laponia) i Nieńcy (Rosja) zajmują się pasterstwem reniferów i wędrują z nimi. Inuici w Ameryce i na Grenlandii łowią ryby i polują na foki.
- Wydobywa się tu ropę naftową i gaz ziemny (Alaska, Syberia). Rurociągi buduje się nad ziemią, żeby nie rozmrażały zmarzliny.
✎Ściąga: Tundra
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Tundra to kraina bez drzew: lato jest za krótkie i za chłodne, a pod ziemią leży wieloletnia zmarzlina.
- Zima jest długa i bardzo mroźna, a lato krótkie i chłodne – średnia temperatura najcieplejszego miesiąca nie przekracza 10°C. Opadów jest mało, często wieją silne wiatry.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie leży tundra?
- Aprzy równiku
- Bwe wnętrzu Afryki
- Cnad Morzem Śródziemnym
- Dna dalekiej północy, głównie za kołem podbiegunowym północnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na dalekiej północy, głównie za kołem podbiegunowym północnym – Tundra ciągnie się wzdłuż wybrzeży Oceanu Arktycznego.
Dlaczego w tundrze nie rosną drzewa?
- Ajest za gorąco
- Bgleby są zbyt żyzne
- Clato jest za krótkie i za chłodne, a pod ziemią jest zmarzlina
- Djest za dużo deszczu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: lato jest za krótkie i za chłodne, a pod ziemią jest zmarzlina – Rosną tylko niskie rośliny: mchy, porosty i karłowate krzewy.
Z klimatogramu Utqiaġvik: ile miesięcy ma średnią temperaturę powyżej 0°C?
- A1
- B4
- C12
- D7
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 4 – Temperatura jest powyżej 0°C od czerwca do września.
Które rośliny są typowe dla tundry?
- Amchy, porosty i karłowate brzozy
- Bbaobaby i akacje
- Cdęby i buki
- Dkaktusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: mchy, porosty i karłowate brzozy – Niskie rośliny chroni zimą pokrywa śniegu.
Które zwierzę żyje w tundrze?
- Azebra
- Bjaguar
- Crenifer
- Dpingwin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: renifer – Pingwiny żyją na półkuli południowej, nie w tundrze.
Czym jest noc polarna?
- Aokresem, gdy słońce w ogóle nie wschodzi
- Bbardzo krótką nocą latem
- Cporą deszczową
- Dnocą bez gwiazd
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: okresem, gdy słońce w ogóle nie wschodzi – Latem jest odwrotnie – trwa dzień polarny.
Czym zajmują się Saamowie i Nieńcy?
- Auprawą oliwek
- Buprawą ryżu
- Chodowlą wielbłądów
- Dpasterstwem reniferów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pasterstwem reniferów – Wędrują ze stadami reniferów po tundrze.
Jak nazywa się pas przejściowy między tajgą a tundrą?
- Amakia
- Blasotundra
- Cpreria
- Dsawanna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: lasotundra – Rosną tam rzadkie, niskie drzewa.
Cały dział „Krajobrazy świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.