1Co to jest krajobraz?
- Krajobraz to wygląd fragmentu powierzchni Ziemi. Tworzą go składniki, które wpływają na siebie nawzajem.
- Składniki przyrodnicze: skały i rzeźba terenu, wody, klimat, gleby, rośliny, zwierzęta.
- Składniki antropogeniczne (stworzone przez człowieka): budynki, drogi, pola uprawne, kopalnie, kanały.
- Przykład zależności: na żyznej glebie rolnik zakłada pole, a na piaszczystej rośnie bór sosnowy.
Krajobraz = składniki przyrodnicze + wytwory człowieka i zależności między nimi.
2Krajobraz naturalny i kulturowy
- Krajobraz naturalny jest niezmieniony albo prawie niezmieniony przez człowieka. W Polsce to rzadkość, np. wysokie partie Tatr i najstarsze fragmenty Puszczy Białowieskiej.
- Krajobraz kulturowy (antropogeniczny) został przekształcony przez człowieka. Może być rolniczy, miejski albo przemysłowy.
Park w mieście albo pole kukurydzy to nie krajobraz naturalny – oba stworzył człowiek.
Składniki antropogeniczne krajobrazu to
Antropogeniczny znaczy „stworzony przez człowieka”.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Krajobrazy w pasach rzeźby Polski
- Polska ma pasowy układ rzeźby: od morza na północy do gór na południu.
| Pas rzeźby | Przykład krajobrazu |
|---|---|
| pobrzeża | nadmorski – Pobrzeże Słowińskie |
| pojezierza | pojezierny – Pojezierze Mazurskie |
| niziny | nizinny – Nizina Mazowiecka; wielkomiejski – Warszawa |
| wyżyny | wyżynny – Wyżyna Krakowsko-Częstochowska; miejsko-przemysłowy – Wyżyna Śląska; rolniczy – Wyżyna Lubelska |
| góry | wysokogórski – Tatry |
4Ocena krajobrazu okolicy szkoły
- W terenie oceniamy, czy krajobraz jest piękny i czy zabudowa jest uporządkowana (ład) i estetyczna.
- Krajobraz psują np. śmieci, chaos reklam, zaniedbane budynki, brak zieleni. Pomagają: drzewa, zadbane domy, ścieżki rowerowe.
- Na koniec proponujemy zmiany, np. posadzenie drzew, usunięcie reklam, nowy plac zabaw.
Pole pszenicy z zabudowaniami wsi to przykład krajobrazu
Pole i wieś stworzył człowiek.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Krajobraz i jego składniki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Krajobraz = składniki przyrodnicze + wytwory człowieka i zależności między nimi.
- Krajobraz to wygląd fragmentu powierzchni Ziemi. Tworzą go składniki, które wpływają na siebie nawzajem.
- Składniki przyrodnicze: skały i rzeźba terenu, wody, klimat, gleby, rośliny, zwierzęta.
- Składniki antropogeniczne (stworzone przez człowieka): budynki, drogi, pola uprawne, kopalnie, kanały.
- Krajobraz naturalny jest niezmieniony albo prawie niezmieniony przez człowieka. W Polsce to rzadkość, np. wysokie partie Tatr i najstarsze fragmenty Puszczy Białowieskiej.
- Krajobraz kulturowy (antropogeniczny) został przekształcony przez człowieka. Może być rolniczy, miejski albo przemysłowy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który składnik krajobrazu jest przyrodniczy?
- Adroga
- Bgleba
- Ckopalnia
- Dpole uprawne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: gleba – Gleba powstaje w przyrodzie, a droga, pole i kopalnia to wytwory człowieka.
Składniki antropogeniczne krajobrazu to
- Awody i klimat
- Bwytwory człowieka, np. budynki i drogi
- Crośliny i zwierzęta
- Dskały i rzeźba terenu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wytwory człowieka, np. budynki i drogi – Antropogeniczny znaczy „stworzony przez człowieka”.
Krajobraz prawie niezmieniony przez człowieka to krajobraz
- Akulturowy
- Bmiejski
- Crolniczy
- Dnaturalny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: naturalny – Krajobraz naturalny zachował się w Polsce tylko w nielicznych miejscach.
Pole pszenicy z zabudowaniami wsi to przykład krajobrazu
- Awysokogórskiego
- Bkulturowego (rolniczego)
- Cnadmorskiego
- Dnaturalnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kulturowego (rolniczego) – Pole i wieś stworzył człowiek.
W którym pasie rzeźby leży Pojezierze Mazurskie?
- Aw pasie wyżyn
- Bw pasie nizin
- Cw pasie pobrzeży
- Dw pasie pojezierzy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w pasie pojezierzy – Pojezierza leżą na północy Polski, na południe od pobrzeży.
Który krajobraz leży w pasie wyżyn?
- Awielkomiejski Warszawy
- Brolniczy Wyżyny Lubelskiej
- Cnadmorski Pobrzeża Słowińskiego
- Dwysokogórski Tatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rolniczy Wyżyny Lubelskiej – Wyżyna Lubelska należy do pasa wyżyn.
Który pas rzeźby leży najbliżej Morza Bałtyckiego?
- Apas nizin
- Bpas pobrzeży
- Cpas pojezierzy
- Dpas wyżyn
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pas pobrzeży – Od północy: pobrzeża, pojezierza, niziny, wyżyny, kotliny i góry.
Co obniża ład i estetykę krajobrazu?
- Achaotycznie rozwieszone reklamy
- Bodnowione elewacje domów
- Cuporządkowana ścieżka rowerowa
- Dzadbany skwer z drzewami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: chaotycznie rozwieszone reklamy – Chaos reklam psuje wygląd okolicy.
Cały dział „Krajobrazy Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.