ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Krajobrazy Polskiklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/geografia/krajobraz-wysokogorski-tatr/

Geografia · Krajobrazy Polski · kl. 5

Krajobraz wysokogórski Tatr

Jak wyglądają najwyższe polskie góry, skąd się biorą piętra roślinności i dlaczego Tatry trzeba chronić.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Położenie i rzeźba

  • Tatry leżą na południu Polski, na granicy ze Słowacją. Są częścią Karpat. W Polsce leży ok. 1/5 Tatr.
  • To jedyne polskie góry wysokie: mają ostre szczyty, strome ściany i głębokie doliny. Najwyższy szczyt Polski to Rysy – 2499 m n.p.m.
  • Tatry Wysokie zbudowane są głównie z granitu i mają skaliste, ostre szczyty. Tatry Zachodnie w dużej części tworzą wapienie – są łagodniejsze i mają wiele jaskiń.
  • Dawne lodowce wyżłobiły doliny w kształcie litery U i zagłębienia, w których leżą dziś jeziora zwane stawami, np. Morskie Oko.

2Klimat w górach

  • Im wyżej, tym chłodniej – temperatura spada o ok. 0,6°C na każde 100 m. W górach więcej pada, a pogoda szybko się zmienia.
  • Halny to ciepły, suchy i porywisty wiatr wiejący z gór. Potrafi łamać drzewa.
Zapamiętaj

Przed wyjściem w Tatry sprawdź prognozę, weź ciepłe ubranie i wracaj przed zmrokiem.

Sprawdź, czy rozumiesz

Najwyższy szczyt Polski to

3Piętra roślinności

  • Z wysokością robi się coraz chłodniej, dlatego rośliny układają się w piętra.
1000150020002500m n.p.m.Rysy 2499 mregiel dolnydo ok. 1250 mregiel górny1250–1550 mkosodrzewina1550–1800 mhale1800–2300 mturniepowyżej 2300 m
Piętra roślinności w Tatrach (granice w przybliżeniu).
PiętroWysokośćRoślinność
regiel dolnydo ok. 1250 m n.p.m.las mieszany: buk, jodła, świerk
regiel górnyok. 1250–1550 m n.p.m.las świerkowy
kosodrzewinaok. 1550–1800 m n.p.m.niska, płożąca się sosna
haleok. 1800–2300 m n.p.m.trawy, kwiaty, mchy
turniepowyżej ok. 2300 m n.p.m.nagie skały, porosty
Uwaga na błąd

Kosodrzewina to nie las – to niska sosna rosnąca powyżej górnej granicy lasu.

4Ochrona i turystyka

  • Tatry chroni Tatrzański Park Narodowy (od 1954 r.). Żyją tu kozice, świstaki i niedźwiedzie.
  • Co roku przyjeżdżają tu miliony turystów (Zakopane, Kasprowy Wierch, Giewont). Skutki: zadeptane szlaki, śmieci, hałas i korki.
  • Dodatkowo (poza obowiązkową podstawą od 2024 r.): górale podhalańscy mają własną gwarę, stroje i muzykę.
Sprawdź, czy rozumiesz

Na wysokości 2000 m n.p.m. w Tatrach rosną głównie

✎Ściąga: Krajobraz wysokogórski Tatr

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przed wyjściem w Tatry sprawdź prognozę, weź ciepłe ubranie i wracaj przed zmrokiem.
  • Tatry leżą na południu Polski, na granicy ze Słowacją. Są częścią Karpat. W Polsce leży ok. 1/5 Tatr.
  • Tatry Wysokie zbudowane są głównie z granitu i mają skaliste, ostre szczyty. Tatry Zachodnie w dużej części tworzą wapienie – są łagodniejsze i mają wiele jaskiń.
  • Im wyżej, tym chłodniej – temperatura spada o ok. 0,6°C na każde 100 m. W górach więcej pada, a pogoda szybko się zmienia.
  • Halny to ciepły, suchy i porywisty wiatr wiejący z gór. Potrafi łamać drzewa.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Najwyższy szczyt Polski to

    1. AŚnieżka (1603 m n.p.m.)
    2. BRysy (2499 m n.p.m.)
    3. CGiewont (1894 m n.p.m.)
    4. DKasprowy Wierch (1987 m n.p.m.)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rysy (2499 m n.p.m.) – Rysy w Tatrach Wysokich to najwyższy punkt Polski.

  2. Z jakiej skały zbudowane są głównie Tatry Wysokie?

    1. Az wapienia
    2. Bz piasku
    3. Cz lessu
    4. Dz granitu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: z granitu – Granit tworzy ostre, skaliste szczyty Tatr Wysokich.

  3. Morskie Oko leży w zagłębieniu wyżłobionym przez

    1. Aczłowieka
    2. Brzekę
    3. Cwiatr
    4. Ddawny lodowiec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: dawny lodowiec – Tatrzańskie stawy leżą w zagłębieniach wyżłobionych przez dawne lodowce.

  4. Które piętro roślinności leży bezpośrednio nad reglem górnym?

    1. Ahale
    2. Bkosodrzewina
    3. Cturnie
    4. Dregiel dolny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kosodrzewina – Kolejność: regiel dolny, regiel górny, kosodrzewina, hale, turnie.

  5. Dlaczego w górach występują piętra roślinności?

    1. Abo wyżej mieszka więcej ludzi
    2. Bbo z wysokością spada temperatura
    3. Cbo w górach nie pada deszcz
    4. Dbo wyżej jest cieplej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: bo z wysokością spada temperatura – Co 100 m robi się chłodniej o ok. 0,6°C, więc zmieniają się warunki dla roślin.

  6. Na wysokości 2000 m n.p.m. w Tatrach rosną głównie

    1. Alasy świerkowe
    2. Blasy bukowe
    3. Cpola zbóż
    4. Dtrawy i kwiaty hal
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: trawy i kwiaty hal – Piętro hal leży na wysokości ok. 1800–2300 m n.p.m.

  7. Ciepły, suchy i porywisty wiatr wiejący z gór w Tatrach to

    1. Apasat
    2. Bmonsun
    3. Cbryza
    4. Dhalny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: halny – Halny wieje w Tatrach i na Podhalu.

  8. W Zakopanem (ok. 900 m n.p.m.) jest 15°C. Ile w przybliżeniu jest wtedy na Kasprowym Wierchu (ok. 2000 m n.p.m.)?

    1. Aok. 3°C
    2. Bok. 21°C
    3. Cok. 15°C
    4. Dok. 8°C
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ok. 8°C – 1100 m wyżej to 11 · 0,6°C ≈ 6,6°C chłodniej: 15°C − 6,6°C ≈ 8°C.

Cały dział „Krajobrazy Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 5

Mapa i jej rodzajeSkala mapy i obliczanie odległościWysokość bezwzględna i względna. Mapa hipsometrycznaOrientowanie mapy i mapa w terenieKrajobraz i jego składnikiKrajobraz wyżynny Wyżyny Krakowsko-CzęstochowskiejKrajobraz nizinny Niziny MazowieckiejKrajobraz pojezierny Pojezierza MazurskiegoKrajobraz nadmorski Pobrzeża SłowińskiegoKrajobraz wielkomiejski WarszawyKrajobraz miejsko-przemysłowy Wyżyny ŚląskiejKrajobraz rolniczy Wyżyny LubelskiejGlobus i mapa świata: bieguny, równik, południki i półkuleKontynenty i oceanyWielkie formy ukształtowania powierzchni ZiemiWielkie wyprawy geograficznePogoda, klimat i klimatogramWilgotny las równikowySawannaPustynia gorącaKrajobraz śródziemnomorskiStepLas liściasty i mieszany strefy umiarkowanejTajgaTundraPustynia lodowaKrajobraz wysokogórski HimalajówStrefowość i piętrowość krajobrazów – podsumowanie