1Położenie i klimat
- Tajga to szeroki pas lasów iglastych na północy Eurazji (Skandynawia, Finlandia, Rosja – zwłaszcza Syberia) i Ameryki Północnej (Kanada, Alaska).
- Zima jest długa i bardzo mroźna, a lato krótkie i ciepłe. Opadów jest mało.
- W Jakucku amplituda temperatury wynosi aż ok. 57°C: 19,9°C − (−37,0°C) = 56,9°C.
Na półkuli południowej nie ma tajgi, bo na tych szerokościach geograficznych prawie nie ma lądu.
2Wieloletnia zmarzlina
- Wieloletnia zmarzlina to grunt, który jest zamarznięty przez cały rok. Latem rozmarza tylko jego wierzchnia warstwa.
- Woda nie może wsiąknąć głębiej, dlatego latem powstaje wiele bagien i jezior.
Czym jest wieloletnia zmarzlina?
Latem rozmarza tylko jej wierzchnia warstwa.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Rośliny i zwierzęta
- Rosną świerki, sosny, jodły i modrzewie, a także brzozy. W runie są mchy, porosty i krzewinki, np. borówki.
- Drzewa iglaste są zielone przez cały rok, więc mogą rosnąć od razu, gdy przyjdzie ciepło. Śnieg zsuwa się z ich stożkowatych koron.
- Modrzew jako jedyny z nich zrzuca igły na zimę.
- Żyją tu łosie, niedźwiedzie brunatne, wilki, rysie, rosomaki i sobole. Latem jest bardzo dużo komarów.
4Gleby i człowiek
- Gleby są bielicowe – kwaśne i ubogie, mało przydatne do upraw.
- Tajga jest słabo zaludniona. Ludzie zajmują się wyrębem lasu (drewno, papier) oraz wydobyciem ropy naftowej, gazu ziemnego, złota i diamentów.
- Domy buduje się z drewna, często na palach – dzięki temu ciepło z domu nie rozmraża zmarzliny pod budynkiem.
Modrzew to drzewo iglaste, ale zrzuca igły na zimę – nie wszystkie drzewa iglaste są zielone przez cały rok.
Dlaczego domy w tajdze buduje się na palach?
Rozmarznięta ziemia zamienia się w błoto i dom mógłby się zapaść.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Tajga
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Na półkuli południowej nie ma tajgi, bo na tych szerokościach geograficznych prawie nie ma lądu.
- Zima jest długa i bardzo mroźna, a lato krótkie i ciepłe. Opadów jest mało.
- Wieloletnia zmarzlina to grunt, który jest zamarznięty przez cały rok. Latem rozmarza tylko jego wierzchnia warstwa.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie występuje tajga?
- Ana Antarktydzie
- Bna północy Eurazji i Ameryki Północnej
- Cprzy równiku
- Dna Saharze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: na północy Eurazji i Ameryki Północnej – Największe obszary tajgi są na Syberii i w Kanadzie.
Jakie drzewa tworzą tajgę?
- Aoliwki i dęby korkowe
- Bpalmy daktylowe
- Cbaobaby i akacje
- Dgłównie iglaste: świerki, sosny, jodły, modrzewie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: głównie iglaste: świerki, sosny, jodły, modrzewie – Tajga to las iglasty.
Z klimatogramu Jakucka: najcieplejszy miesiąc 19,9°C, najchłodniejszy −37,0°C. Ile wynosi amplituda?
- A37,0°C
- B19,9°C
- C56,9°C
- D17,1°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 56,9°C – A = 19,9 − (−37,0) = 19,9 + 37,0 = 56,9°C.
Czym jest wieloletnia zmarzlina?
- Agruntem zamarzniętym przez cały rok
- Blodem na jeziorze zimą
- Cśniegiem na szczytach gór
- Dzamarzniętym morzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gruntem zamarzniętym przez cały rok – Latem rozmarza tylko jej wierzchnia warstwa.
Dlaczego latem w tajdze powstaje dużo bagien?
- Azalewa ją morze
- Bwoda nie wsiąka w zamarznięty grunt
- Ctopnieją lodowce górskie
- Dcodziennie padają ulewy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: woda nie wsiąka w zamarznięty grunt – Pod rozmarzniętą warstwą leży stale zamarznięta ziemia.
Które drzewo iglaste zrzuca igły na zimę?
- Asosna
- Bjodła
- Cświerk
- Dmodrzew
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: modrzew – Modrzewie tworzą rozległe lasy na Syberii.
Dlaczego domy w tajdze buduje się na palach?
- Ażeby chronić je przed powodzią z oceanu
- Bżeby uciec przed upałem
- Cżeby ciepło domu nie rozmroziło zmarzliny
- Dżeby wyżej sięgało słońce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: żeby ciepło domu nie rozmroziło zmarzliny – Rozmarznięta ziemia zamienia się w błoto i dom mógłby się zapaść.
Które zwierzę żyje w tajdze?
- Azebra
- Bpingwin
- Cłoś
- Dfenek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: łoś – W tajdze żyją też niedźwiedzie brunatne, wilki i rysie.
Cały dział „Krajobrazy świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.